Adhyaya 115

Verse 1

कुंजल उवाच । ततस्त्वसौ संयति राजमानः समुद्यतश्चापधरो महात्मा । यथैव कालः कुपितः सलोकान्संहर्तुमैच्छत्तु तथा सुदानवान्

కుఞ్జలుడు పలికెను—అనంతరం ఆ మహాత్మ యోధుడు యుద్ధంలో ప్రకాశిస్తూ, ఎత్తిన ధనుస్సుతో సిద్ధంగా నిలిచెను. క్రోధించిన కాలము సమస్త లోకాలను సంహరించదలచినట్లు, అలాగే అతడు దానవులతో కలిసి జగత్సంహారాన్ని కోరెను।

Verse 2

महास्त्रजालै रवितेजतुल्यैः सुदीप्तिमद्भिर्निजघान दानवान् । वायुर्यथोन्मूलयतीह पादपांस्तथैव राजा निजघान दानवान्

సూర్యకాంతితో సమానంగా దగ్ధమయ్యే మహాస్త్రజాలాలతో అతడు దానవులను సంహరించెను. ఇక్కడ వాయువు వృక్షాలను వేరులతో సహా పెకలించునట్లు, అలాగే రాజు దానవులను కూల్చివేశెను।

Verse 3

वायुर्यथा मेघचयं च दिव्यं संचालयेत्स्वेन बलेन तेजसा । तथा स राजा असुरान्मदोत्कटाननाशयद्बाणवरैः सुतीक्ष्णैः

వాయువు తన బలము, తేజస్సుతో దివ్యమైన మేఘసమూహాన్ని నడిపించునట్లు, అలాగే ఆ రాజు మదోత్కటులైన అసురులను శ్రేష్ఠమైన అతి తీక్ష్ణ బాణాలతో నిర్మూలించెను।

Verse 4

न शेकुर्दानवाः सर्वे बाणवर्षं महात्मनः । मृताः केचिद्द्रुताः केचित्केचिन्नष्टा महाहवात्

మహాత్ముని బాణవర్షాన్ని దానవులందరూ తట్టుకోలేకపోయిరి. కొందరు మరణించిరి, కొందరు వేగంగా పారిపోయిరి, మరికొందరు మహాయుద్ధం నుండి అదృశ్యమయ్యిరి।

Verse 5

सूत उवाच । महातेजं महाप्राज्ञं महादानवनाशनम् । चुक्रोध हुंडो दुष्टात्मा दृष्ट्वा तं नृपनंदनम्

సూతుడు పలికెను—మహాతేజస్సు, మహాప్రాజ్ఞ, మహాదానవనాశకుడైన ఆ నృపనందనుని చూచి దుష్టాత్ముడైన హుండుడు క్రోధంతో ఉప్పొంగెను।

Verse 6

स्थितो गत्वेदमाभाष्य तिष्ठतिष्ठेति चाहवे । त्वामद्य च नयिष्यामि आयुपुत्र यमांतिकम्

అతడు అక్కడ నిలిచి యుద్ధమధ్యంలో ముందుకు వెళ్లి ఇలా పలికెను— “నిలువు, నిలువు! ఈ రోజు నిన్ను, ఆయుపుత్రా, యముని సన్నిధికి తీసుకుపోతాను।”

Verse 7

नहुष उवाच । स्थितोस्मि समरे पश्य त्वामहं हंतुमागतः । अहं त्वां तु हनिष्यामि दानवं पापचेतनम्

నహుషుడు పలికెను— “నేను సమరంలో నిలిచియున్నాను; చూడు, నిన్ను సంహరించుటకే వచ్చాను. హే దానవా, పాపచేతనుడా, నిన్ను నేనే వధిస్తాను।”

Verse 8

इत्युक्त्वा धनुरादाय बाणानग्निशिखोपमान् । छत्रेण ध्रियमाणेन शुशुभे सोऽपि संयुगे

ఇట్లు పలికి అతడు ధనుస్సు ఎత్తి అగ్నిశిఖలవలె ఉన్న బాణాలను గ్రహించాడు; పైగా పట్టిన ఛత్రంతో అతడూ యుద్ధంలో ప్రకాశించాడు।

Verse 9

इंद्रस्य सारथिं दिव्यं मातलिं वाक्यमब्रवीत् । वाहयतु रथं मेऽद्य हुंडस्य सम्मुखं भवान्

అతడు ఇంద్రుని దివ్య సారథి మాతలిని ఉద్దేశించి పలికెను— “ఈ రోజు నా రథాన్ని హుండుని సమ్ముఖానికి నడిపించండి।”

Verse 10

इत्युक्तस्तेन वीरेण मातलिर्लघुविक्रमः । तुरगांश्चोदयामास महावातजवोपमान्

ఆ వీరుని మాట విని, లఘువిక్రముడైన మాతలి మహావాయు వేగంతో సమానమైన గుర్రాలను ప్రేరేపించాడు।

Verse 11

उत्पेतुश्च ततो वाहा हंसा इव यथांबरे । छत्रेण इंदुवर्णेन रथेनापि पताकिना

అప్పుడు ఆ వాహాలు ఆకాశంలో హంసలవలె ఎగిరి లేచాయి; చంద్రవర్ణ ఛత్రంతో, పతాకాయుత రథముతో కూడ వచ్చాయి।

Verse 12

नभस्तलं तु संप्राप्य यथा सूर्यो विराजते । आयुपुत्रस्तथा संख्ये तेजसा विक्रमेण तु

ఆకాశగోళాన్ని చేరిన సూర్యుడు ఎలా ప్రకాశిస్తాడో, అలాగే యుద్ధంలో ఆయుపుత్రుడు తేజస్సు, పరాక్రమంతో విరాజిల్లాడు।

Verse 13

अथ हुंडो रथस्थोऽपि राजमानः स्वतेजसा । सर्वायुधैश्च संयुक्तस्तद्वद्वीरव्रते स्थितः

అప్పుడు రథస్థుడైన హుండుడు తన తేజస్సుతో రాజిల్లాడు; సమస్త ఆయుధాలతో సమన్వితుడై, వీరవ్రతంలో అచంచలంగా నిలిచాడు।

Verse 14

उभयोर्वीरयोर्युद्धं देवविस्मयकारकम् । तदा आसीन्महाप्राज्ञ दारुणं भीतिदायकम्

ఆ ఇద్దరు వీరుల యుద్ధం దేవతలకూ ఆశ్చర్యం కలిగించింది; ఆ సమయంలో, ఓ మహాప్రాజ్ఞా, అది ఘోరమై భయంకరంగా ఉండెను।

Verse 15

सुबाणैर्निशितैस्तीक्ष्णैः कंकपत्रैः शिलीमुखैः । हुंडेन ताडितो राजा सुबाह्वोरंतरे तदा

అప్పుడు హుండుడు రాజును శ్రేష్ఠ బాణాలతో—అత్యంత పదునైనవి, గృధ్రపక్షాలతో యుక్తమైనవి, శిలీముఖంలా భేదించేవి—రెండు భుజాల మధ్య తాకించాడు।

Verse 16

सुभाले पंचभिर्बाणैर्विद्धः क्रुद्धोऽभवत्तदा । सविद्धस्तु तदा बाणैरधिकं शुशुभे नृपः

ఐదు బాణాలతో విద్ధుడై ఆ రాజు అప్పుడు క్రోధించాడు. అయినా ఆ బాణాలతో గాయపడినప్పటికీ నరపతి మరింత తేజస్సుతో ప్రకాశించాడు.

Verse 17

सारुणः करमालाभिरुदयंश्च दिवाकरः । रुधिरेण तु दिग्धांगो हेमबाणैस्तनुस्थितैः

కిరణమాలలను చేతబట్టి అరుణ-రక్తవర్ణుడైన దివాకరుడు ఉదయించాడు. అతని దేహం రక్తంతో లేపబడింది; స్వర్ణబాణాలు అవయవాలలో గుచ్చుకొని ఉన్నాయి.

Verse 18

सूर्यवच्छोभते राजा पूर्वकालस्य चांबरे । दृष्ट्वा तु पौरुषं तस्य दानवं वाक्यमब्रवीत्

పూర్వకాల ఆకాశంలో సూర్యునివలె రాజు ప్రకాశించాడు. అతని పరాక్రమాన్ని చూచి దానవుడు అతనితో ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 19

तिष्ठतिष्ठ क्षणं दैत्य पश्य मे लाघवं पुनः । इत्युक्त्वा तु रणे दैत्यं जघान दशभिः शरैः

“ఆగు, ఆగు క్షణమాత్రం, ఓ దైత్యా! నా లాఘవాన్ని మళ్లీ చూడు.” అని చెప్పి యుద్ధంలో దైత్యుణ్ని పది బాణాలతో కొట్టాడు.

Verse 20

मुखे भाले हतस्तेन मूर्च्छितो निपपात ह । पश्यामानैः सुरैर्दिव्यै रथोपरि महाबलः

ముఖం, నుదుటిపై అతడు కొట్టగా ఆ మహాబలుడు మూర్ఛించి రథంపైనే పడిపోయాడు; దివ్య దేవతలు చూస్తూనే ఉన్నారు.

Verse 21

देवैश्च चारणैः सिद्धैः कृतः शब्दः सुहर्षजः । जयजयेति राजेंद्र शंखान्दध्मुः पुनः पुनः

అప్పుడు దేవతలు, చారణులు మరియు సిద్ధులతో కలిసి, మహాహర్షజనితమైన ‘జయ జయ’ అనే నినాదం చేశారు, ఓ రాజేంద్ర; మరియు వారు మళ్లీ మళ్లీ శంఖాలను ఊదారు।

Verse 22

सकोलाहलशब्दस्तु तुमलो देवतेरितः । कर्णरंध्रमाविवेश हुंडस्य मूर्छितस्य च

తర్వాత దేవత ప్రేరణతో వచ్చిన ఆ ఘోరమైన, కోలాహలభరిత ధ్వని మూర్ఛితుడై పడివున్న హుండుని చెవి రంధ్రంలో ప్రవేశించింది।

Verse 23

श्रुत्वा सधनुरादाय बाणमाशीविषोपमम् । स्थीयतां स्थीयतां युद्धे न मृतोस्मि त्वया हतः

ఇది విని అతడు ధనుస్సు ఎత్తి, విషసర్పంలాంటి బాణాన్ని పట్టుకొని, “యుద్ధంలో నిలబడండి, నిలబడండి! నేను చనిపోలేదు; నీ చేతిలో హతుడనుకాలేదు” అని కేక పెట్టాడు।

Verse 24

इत्युक्त्वा पुनरुत्थाय लाघवेन समन्वितः । एकविंशतिभिर्बाणैर्नहुषं चाहनत्पुनः

అని చెప్పి అతడు మళ్లీ లేచి, వేగంతో కూడి, ఇరవై ఒక బాణాలతో నహుషుని మళ్లీ కొట్టాడు।

Verse 25

एकेन मुष्टिमध्ये तु चतुर्भिर्बाहुमध्यतः । चतुर्भिश्च महाश्वांश्च छत्रमेकेन तेन वै

అతడు ఒక చేతితో (అతనిని) ముష్టి మధ్యలో పట్టుకున్నాడు; నాలుగు చేతులతో భుజాల మధ్యభాగంలో పట్టాడు; నాలుగు చేతులతో మహాశ్వాలను కూడా అదుపులోకి తీసుకున్నాడు; ఇంకా ఒక చేతితో ఛత్రాన్ని కూడా పట్టుకున్నాడు।

Verse 26

पंचभिर्मातलिं विद्ध्वा रथनीडं तु सप्तभिः । ध्वजदंडं त्रिभिस्तीक्ष्णैर्दानवः शिखिपत्रिभिः

దానవుడు నెమలి ఈకలతో అలంకరించిన పదునైన బాణాలతో ఐదింటితో మాతలిని గాయపరచి, ఏడింటితో రథపు కట్టడాన్ని ఛేదించి, మూడింటితో ధ్వజదండాన్ని కూడా చీల్చివేశాడు।

Verse 27

आदानं तु निदानं तु लक्षमोक्षं दुरात्मनः । लाघवं तस्य संदृष्ट्वा देवता विस्मयंगताः

ఆ దురాత్ముని అనుచిత ‘ఆదానం’, అతని చెప్పుకునే ‘నిదానం’ (నెపం), అతని లక్ష్యమూ స్పష్టమయ్యాయి; అతని లాఘవాన్ని చూసి దేవతలు ఆశ్చర్యంలో మునిగిపోయారు।

Verse 28

तस्य पौरुषमापश्य स राजा दानवोत्तमम् । शूरोसि कृतविद्योसि धीरोसि रणपंडितः

అతని పరాక్రమాన్ని చూసి రాజు ఆ దానవోత్తమునితో అన్నాడు— “నీవు శూరుడవు, విద్యలో కృతవిద్యుడవు, ధీరుడవు, రణశాస్త్రంలో పండితుడవు।”

Verse 29

इत्युक्वा दानवं तं तु धनुर्विस्फार्य भूपतिः । मार्गणैर्दशभिस्तं तु विव्याध लघुविक्रमः

ఇలా చెప్పి భూపతి ధనుస్సును టంకరింపజేసి, వేగవంతమైన పరాక్రమంతో పది బాణాలతో ఆ దానవుని ఛేదించాడు।

Verse 30

त्रिभिर्ध्वजं प्रचिच्छेद स पपात धरातले । तुरगान्पातयामास चतुर्भिस्तस्य सायकैः

మూడు బాణాలతో అతడు ధ్వజాన్ని కోసివేశాడు; అది నేలపై పడిపోయింది. తరువాత నాలుగు బాణాలతో అతని గుర్రాలను కూడా కూల్చివేశాడు।

Verse 31

एकेन छत्रं तस्यापि चकर्त लघुविक्रमः । दशभिः सारथिस्तस्य प्रेषितो यममंदिरम्

ఒకే ప్రహారంతో లఘువిక్రముడు అతని ఛత్రాన్నికూడా రెండుగా చీల్చెను; పది ప్రహారాలతో అతని సారథిని యమమందిరానికి పంపెను।

Verse 32

दंशनं दशभिश्छित्त्वा शरैश्च विदलीकृतः । सर्वांगेषु च त्रिंशद्भिर्विव्याध दनुजेश्वरम्

పది బాణాలతో దంషనుని కోసి పడగొట్టి, శరాలతో చూర్ణం చేసెను; అనంతరం దానవేశ్వరుని ముప్పై బాణాలతో సర్వాంగములలో గుచ్చెను।

Verse 33

हताश्वो विरथो जातो बाणपाणिर्धनुर्धरः । अभ्यधावत्स वेगेन वर्षयन्निशितैः शरैः

అశ్వములు హతమై అతడు రథహీనుడయ్యెను; అయినా బాణములు చేతబట్టి ధనుస్సు ధరించి వేగంగా దూసుకెళ్లి పదునైన శరాలను వర్షించెను।

Verse 34

खड्गचर्मधरो दैत्यो राजानं तमधावत । धावमानस्य हुंडस्य खड्गं चिच्छेद भूपतिः

ఖడ్గము, చర్మము ధరించిన దైత్యుడు ఆ రాజుపై దూసుకొచ్చెను; దూసుకొస్తున్న హుండుని ఖడ్గాన్ని భూపతి కోసివేసెను।

Verse 35

क्षुरप्रैर्निशितैर्बाणैश्चर्म चिच्छेद भूपतिः । अथ हुंडः स दुष्टात्मा समालोक्य समंततः

క్షురప్రసమానమైన పదునైన బాణాలతో రాజు అతని చర్మాన్ని చీల్చెను; అప్పుడు దుష్టాత్ముడైన హుండుడు చుట్టూ అన్ని వైపులా చూచెను।

Verse 36

जग्राह मुद्गरं तूर्णं मुमोच लघुविक्रमः । वज्रवेगं समायांतं ददृशे नृपतिस्तदा

లఘువిక్రముడు వెంటనే ముద్గరమును గ్రహించి విసిరెను. అప్పుడు రాజు వజ్రవేగముతో వచ్చుచున్న దానిని చూచెను.

Verse 37

मुद्गरं स्वनवंतं चापातयदंबरात्ततः । दशभिर्निशितैर्बाणैः क्षुरप्रैश्च स्वविक्रमात्

పిమ్మట అతడు తన పరాక్రమముచే పది వాడియైన బాణములతో ఆకాశము నుండి శబ్దించుచున్న ఆ ముద్గరమును పడగొట్టెను.

Verse 38

मुद्गरं पतितं दृष्ट्वा दशखण्डमयं भुवि । गदामुद्यम्य वेगेन राजानमभ्यधावत

భూమిపై పది ముక్కలుగా పడిన ముద్గరమును చూసి, అతడు గదను ఎత్తి వేగముగా రాజు వైపు పరుగెత్తెను.

Verse 39

खड्गेन तीक्ष्णधारेण तस्य बाहुं विचिच्छिदे । सगदं पतितं भूमौ सांगदं कटकान्वितम्

పదునైన కత్తితో అతడు ఆతని బాహువును ఖండించెను; అది గదతో, భుజకీర్తులతో మరియు కంకణములతో సహా నేలకూలెను.

Verse 40

महारावं ततः कृत्वा वज्रस्फोटसमं तदा । रुधिरेणापि दिग्धांगो धावमानो महाहवे

పిమ్మట వజ్రపాతము వలె భయంకరమైన గర్జన చేసి, రక్తముతో తడిసిన శరీరముతో ఆ మహాయుద్ధములో పరుగెత్తెను.

Verse 41

क्रोधेन महताविष्टो ग्रस्तुमिच्छति भूपतिम् । दुर्निवार्यः समायातः पार्श्वं तस्य च भूपतेः

తీవ్ర క్రోధంతో ఆవిష్టుడై అతడు రాజును గ్రసించదలచెను. నిరోధించుట దుర్లభుడై రాజు పక్కనే వచ్చి నిలిచెను.

Verse 42

नहुषेण महाशक्त्या ताडितो हृदि दानवः । पतितः सहसा भूमौ वज्राहत इवाचलः

నహుషుడు మహాశక్తితో అతని హృదయంపై తాడించగా ఆ దానవుడు వెంటనే భూమిపై కూలిపోయెను—వజ్రాహత పర్వతంలా.

Verse 43

तस्मिन्दैत्ये गते भूमावितरे दानवा गताः । विविशुः कति दुर्गेषु कति पातालमाश्रिताः

ఆ దైత్యుడు భూమిపై పడగానే మిగతా దానవులు పారిపోయిరి. కొందరు దుర్గములలో ప్రవేశించిరి, కొందరు పాతాళాన్ని ఆశ్రయించిరి.

Verse 44

देवाः प्रहर्षमाजग्मुर्गंधर्वाः सिद्धचारणाः । हते तस्मिन्महापापे नहुषेण महात्मना

మహాత్ముడైన నహుషుడు ఆ మహాపాపిని సంహరించగానే దేవులు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, చారణులు ఆనందంతో ఉల్లసించిరి.

Verse 45

तस्मिन्हते दैत्यवरे महाहवे देवाश्च सर्वे प्रमुदं प्रलेभिरे । तां देवरूपां तपसा प्रवर्द्धितां स आयुपुत्रः प्रतिलभ्य हर्षितः

మహాయుద్ధంలో ఆ శ్రేష్ఠ దైత్యుడు హతుడగుటతో దేవులందరూ మహానందం పొందిరి. తపస్సుతో వర్ధిల్లిన దేవరూపిణిని ఆయుపుత్రుడు తిరిగి పొందుకొని హర్షించెను.

Verse 115

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने पंचदशाधिकशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం భూమిఖండంలో—వేనోపాఖ్యానం, గురుతీర్థమాహాత్మ్యం, చ్యవనచరిత్రం, నహుషాఖ్యానం అనే ప్రసంగాలలో—నూట పదిహేనవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।