Adhyaya 111
Nahuṣa’s Departure and the Splendor of Mahodaya (City-and-Forest Description)
నహుషుడు వీరసంకల్పంతో బయలుదేరుతాడు. భూమిఖండంలోని సందర్భంలో కుఞ్జలుడు వర్ణించేది—అప్సరసలు, కిన్నరీలు మంగళగీతాలు పాడుతూ ప్రత్యక్షమవుతారు; గంధర్వస్త్రీలు కుతూహలంతో చేరి, ఆ వాతావరణం శుభగాన-నృత్యాలతో నిండిపోతుంది. తర్వాత మహోదయ నగర వైభవం దర్శింపబడుతుంది—దుష్ట హుంḍతో సంబంధం చెప్పబడినా, అది ఇంద్రుని నందనవనంలా విహారవనాలు, రత్నప్రాకారాలు, గోపురాలు, పరీఖలు, పద్మభరిత జలాశయాలు, కైలాససదృశ భవనాలతో ప్రకాశిస్తుంది. నహుషుడు ఆ సమృద్ధిని చూచి మాతలితో కలిసి నగరసీమలోని అద్భుత వనంలో ప్రవేశించి నదీతీరానికి చేరుతాడు; అక్కడ గంధర్వులు గానం చేస్తారు, సూతులు-మాగధులు అతని కీర్తిని స్తుతిస్తారు. చివరికి మధుర కిన్నరగీతం విని రాజశ్రీ దివ్యసౌందర్యం, స్తుతిపరంపరల మధ్య మరింత వెలుగొందుతుంది.
Shlokas
Verse 1
कुंजल उवाच । निर्गच्छमाने समराय वीरे नहुषे हि तस्मिन्सुरराज तुल्ये । सकौतुका मंगलगीतयुक्ताः स्त्रियस्तु सर्वाः परिजग्मुरत्र
కుఞ్జలుడు పలికెను—దేవరాజసముడైన వీర నహుషుడు యుద్ధానికి బయలుదేరగా, అక్కడి స్త్రీలందరూ కౌతుకంతో ఉల్లసించి మంగళగీతాలు పాడుతూ ముందుకు వచ్చిరి।
Verse 2
देवतानां वरा नार्यो रंभाद्यप्सरसस्तथा । किन्नर्यः कौतुकोत्सुक्यो जगुः स्वरेण सत्तम
హే సత్తమా! దేవతల శ్రేష్ఠ స్త్రీలు—రంభాద్య అప్సరసలు—మరియు కిన్నరీ కన్యలు కౌతుకానందాలతో మధుర స్వరంతో పాడిరి।
Verse 3
गंधर्वाणां तथा नार्यो रूपालंकारसंयुताः । कौतुकाय गतास्तत्र यत्र राजा स तिष्ठति
అలాగే గంధర్వుల స్త్రీలు రూపాలంకారాలతో అలంకృతులై కౌతుకార్థం అక్కడికి వెళ్లిరి; రాజు ఉన్న స్థలమునకు చేరిరి।
Verse 4
पुरं महोदयं नाम हुंडस्यापि दुरात्मनः । नंदनोपवनैर्दिव्यैः सर्वत्र समलंकृतम्
‘మహోదయ’ అనే నగరం ఉండెను; అది దురాత్ముడైన హుండునికీ చెందినది. అది నందనోపవనముల వంటి దివ్య ఉద్యానములతో సర్వత్ర అలంకృతమై ఉండెను।
Verse 5
सप्तकक्षान्वितैर्गेहैः कलशैरुपशोभितः । सपताकैर्महादंडैः शोभमानं पुरोत्तमम्
ఆ ఉత్తమ నగరం ఏడు కక్ష్యల గృహాలతో నిండియుండెను; వాటిపై కలశాలు శోభించెను. పతాకలతో కూడిన ఎత్తైన మహాదండములు దానిని మరింత అలంకరించెను।
Verse 6
कैलासशिखराकारैः सोन्नतैर्दिवमास्थितैः । सर्वश्रियान्वितैर्दिव्यैर्भ्राजमानं पुरोत्तमम्
కైలాస శిఖరాలవలె ఆకారముగల, అత్యున్నతమై ఆకాశాన్ని తాకినట్లు నిలిచిన దివ్య ప్రాసాదాలతో, సమస్త శ్రీ-సంపదలతో సమన్వితమైన ఆ ఉత్తమ పురము మహాతేజస్సుతో ప్రకాశించుచుండెను।
Verse 7
वनैश्चोपवनैर्दिव्यैस्तडागैः सागरोपमैः । जलपूर्णैः सुशोभैस्तु पद्मै रक्तोत्पलान्वितैः
అక్కడ దివ్య వనములు, ఉపవనములు ఉండెను; సముద్రమువలె విస్తారమైన తటాకములు జలముతో నిండినవి, పద్మములు మరియు రక్తోత్పలములతో సుందరంగా శోభించుచుండెను।
Verse 8
प्राकारैश्च महारत्नैरट्टालकशतैरपि । परिखाभिः सुपूर्णाभिर्जलैः स्वच्छैः प्रशोभितम्
మహారత్నములతో నిర్మితమైన ప్రాకారములు, వందలాది ఎత్తైన అట్టాలకములు, మరియు స్వచ్ఛమైన శుద్ధజలముతో నిండిన పరీఖలచే ఆ నగరం విశేషంగా శోభించుచుండెను।
Verse 9
अन्यैश्चैव महारत्नैर्गजाश्वैश्च विराजितम् । सुनारीभिः समाकीर्णं पुरुषैश्च महाप्रभैः
ఆ పురము ఇతర అనేక మహారత్నములతో అలంకృతమై, గజాశ్వములతో విరాజిల్లెను; సుందర నారులతో నిండిపోయి, మహాప్రభావశాలులైన పురుషులతో సమాకీర్ణమై యుండెను।
Verse 10
नानाप्रभावैर्दिव्यैश्च शोभमानं महोदयम् । राजश्रेष्ठो महावीरो नहुषो ददृशे पुरम्
నానావిధ దివ్య ప్రభావములతో ప్రకాశించి, మహాసమృద్ధితో గుర్తింపబడిన ఆ శోభామయ పురమును రాజశ్రేష్ఠుడు మహావీరుడు నహుషుడు దర్శించెను।
Verse 11
पुरप्रांते वनं दिव्यं दिव्यवृक्षैरलंकृतम् । तद्विवेश महावीरो नंदनं हि यथाऽमरः
నగర సరిహద్దున దివ్య వృక్షాలతో అలంకృతమైన ఒక అద్భుత వనం నిలిచింది. ఆ మహావీరుడు దేవుడు నందనవనంలో ప్రవేశించినట్లే అందులో ప్రవేశించాడు.
Verse 12
रथेन सह धर्मात्मा तेन मातलिना सह । प्रविष्टः स तु राजेंद्रो वनमध्ये सरित्तटे
రథంతో కూడి, మాతలిని పక్కన ఉంచుకొని, ఆ ధర్మాత్మ రాజేంద్రుడు వనంలో ప్రవేశించి వనమధ్యంలోని నదీ తీరానికి చేరాడు.
Verse 13
तत्र ता रूपसंयुक्ता दिव्या नार्यः समागताः । गंधर्वा गीततत्त्वज्ञा जगुर्गीतैर्नृपोत्तमम्
అక్కడ రూపసంపన్నమైన దివ్య స్త్రీలు సమాగమమయ్యారు; గీతతత్త్వాన్ని తెలిసిన గంధర్వులు నృపోత్తమునకు మధుర గానాలతో పాడారు.
Verse 14
सूताश्च मागधाः सर्वे तं स्तुवंति नृपोत्तमम् । राजानमायुपुत्रं तं भ्राजमानं यथा रविम्
సూతులు, మాగధులు అందరూ ఆ నృపోత్తముని స్తుతించారు—ఆయుపుత్రుడైన ఆ రాజును, సూర్యునివలె ప్రకాశించువానిని.
Verse 15
शुश्राव गीतं मधुरं नहुषः किन्नरेरितम्
నహుషుడు కిన్నరుడు పాడిన మధుర గీతాన్ని విన్నాడు.
Verse 111
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने एकादशाधिकशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం భూమిఖండంలో వేనోపాఖ్యానం, గురుతీర్థమాహాత్మ్యం, చ్యవనచరిత్రం మరియు నహుషప్రసంగం అంతర్గతమైన నూట పదకొండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।