The Exposition of the Maheśa Mantra (Mahēśa-mantra-prakāśana)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये महेशस्य मन्त्रं सर्वार्थसाधकम् । यं समाराध्य मनुजो भुक्तिं मुक्तिं च विंदति ॥ १ ॥

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఇప్పుడు మహేశుని సర్వార్థసాధకమైన మంత్రాన్ని చెప్పుదును; దానిని భక్తితో ఆరాధించిన మనుజుడు భోగమును, మోక్షమును రెండింటినీ పొందును ॥ १ ॥

Verse 2

हृदयं सबकः सूक्ष्मो लांतोऽनन्तान्वितो मरुत् । पंचाक्षरो मनुः प्रोक्तस्ताराद्योऽयं षडक्षरः ॥ २ ॥

‘హృదయ’ మంత్రం ‘సబక’ అని పిలువబడును, స్వభావతః సూక్ష్మము; ‘మరుత్’ మంత్రం ‘అనంత’తో యుక్తమై ‘లాం’ అక్షరంతో అంతమగును. ‘మను’ ఐదు అక్షరములదని చెప్పబడెను; ఈ (ఇతర) మంత్రం ‘తారా’ అనగా ‘ఓం’తో ప్రారంభమై ఆరు అక్షరములది ॥ २ ॥

Verse 3

वामदेवी मुनीश्छन्दः पंक्तिरीशोऽस्य देवता । षड्भिर्वर्णैः षडङ्गानि कुर्यान्मंत्रेण देशिकः ॥ ३ ॥

ఈ మంత్రానికి ఋషి వామదేవీ, ఛందస్సు మునీశ, అధిష్ఠాతృదేవత పంక్తీశుడు. మంత్రంలోని ఆరు వర్ణములతో దీక్షిత దేశికుడు షడంగ-న్యాసం చేయవలెను ॥ ३ ॥

Verse 4

मंत्रवर्णादिकान्न्यस्येन्मंत्रमूर्तिर्यथाक्रमम् । तर्जनीमध्ययोरंत्यानामिकांगुष्ठके पुनः ॥ ४ ॥

మంత్రంలోని వర్ణములు మొదలైనవాటిని క్రమానుసారంగా న్యాసం చేయవలెను, తద్వారా మంత్రమూర్తి స్థాపితమగును. మరల (న్యాసం) తర్జనీ-మధ్యమలపై, అలాగే అనామిక-అంగుళిపై చేయవలెను ॥ ४ ॥

Verse 5

ताः स्युस्तत्पुरुषाघोरभववामेशसंज्ञिकाः । वक्त्रहृत्पादगुह्येषु निजमूर्द्धनि ताः पुनः ॥ ५ ॥

ఈ శక్తులు ‘తత్పురుష’, ‘అఘోర’, ‘భవ’, ‘వామేశ’ అనే నామాలతో ప్రసిద్ధం. వాటిని ముఖం, హృదయం, పాదాలు, గుహ్యదేశంలో న్యాసం చేసి, మళ్లీ తన శిరస్సుపై స్థాపించాలి।

Verse 6

प्राग्याम्यवारुणोदीच्यमध्यवक्त्रेषु पंचसु । मन्त्रांगानिन्यसेत्पश्चाज्जातियुक्तानि षट् क्रमात् ॥ ६ ॥

తర్వాత తూర్పు, దక్షిణ, పడమర, ఉత్తర మరియు మధ్య—ఈ ఐదు ముఖాలపై మంత్రాంగాలను న్యాసం చేయాలి. అనంతరం క్రమంగా ‘జాతి’తో కూడిన ఆ ఆరు భాగాలను కూడా విన్యసించాలి।

Verse 7

कुर्वीत गोलकन्यासं रक्षायै तदनन्तरम् । हृदि वक्त्रेंऽसयोरूर्वोः कंठे नाभौ द्विपार्श्वयोः ॥ ७ ॥

అనంతరం రక్షణార్థం ‘గోలక-న్యాసం’ చేయాలి. దానిని హృదయం, ముఖం, రెండు భుజాలు, రెండు తొడలు, కంఠం, నాభి మరియు రెండు పార్శ్వాలలో విన్యసించాలి।

Verse 8

पृष्ठे हृदि तथा मूर्ध्नि वदने नेत्रयोर्नसोः । दोःपत्संधिषु साग्रेषु विन्यसेत्तदनन्तरम् ॥ ८ ॥

తదనంతరం వెంటనే వెన్నుపై, హృదయంలో, శిరోమణిపై న్యాసం చేయాలి; ముఖం, కళ్ళు, ముక్కుపై కూడా చేయాలి; అలాగే చేతులు-కాళ్ల సంధుల్లో, వాటి అగ్రభాగాలతో సహా, విన్యసించాలి।

Verse 9

शिरोवदनहृत्कुक्षिसोरुपादद्वये पुनः । हृदि वक्त्रांबुजे टंकमृगा भयवरेष्वथ ॥ ९ ॥

మళ్లీ పాదయుగ్మంలో, తొడల్లో, ఉదరంలో, హృదయంలో, ముఖంలో, శిరస్సులో (న్యాసం/భావన చేయాలి). అనంతరం హృదయంలోను, ముఖకమలంలోను అంకుశం, మృగం, అభయముద్ర, వరముద్రలను ధ్యానించాలి।

Verse 10

वक्त्रांसहृत्सपादोरुजठरेषु क्रमान्न्यसेत् । मूलमन्त्रस्य षड वर्णान्यथावद्देशिकोत्तमः ॥ १० ॥

ఉత్తమ దేశికుడు విధిపూర్వకంగా క్రమానుసారంగా మూలమంత్రంలోని ఆరు అక్షరాల న్యాసాన్ని ముఖం, భుజాలు, హృదయం, పాదాలు, తొడలు, ఉదరంపై స్థాపించాలి।

Verse 11

मूर्ध्नि भालोदरांसेषु हृदये ताः पुनर्न्यसेत् । पश्चादनेन मन्त्रेण कुर्वीत व्यापकं सुधीः ॥ ११ ॥

మళ్లీ ఆ శక్తుల న్యాసాన్ని శిరస్సు, నుదురు, ఉదరం, భుజాలు, హృదయంలో స్థాపించాలి; అనంతరం ఇదే మంత్రంతో జ్ఞాని సాధకుడు వ్యాపక న్యాసం చేయాలి।

Verse 12

नमोस्त्वनंतरूपाय ज्योतिर्लिंगामृतात्मने । चतुर्मूर्तिवपुश्छायाभासितांगाय शंभवे ॥ १२ ॥

అనంతరూపుడవైన, జ్యోతిర్లింగ అమృతాత్మకుడవైన, చతుర్మూర్తి దేహపు ఛాయా-ప్రభలతో ప్రకాశించే అవయవాలున్న శంభువుకు నమస్కారం।

Verse 13

एवं न्यस्तशरीरोऽसौ चिन्तयेत्पार्वतीपतिम् । ध्यायेन्नित्यं महेशानं रौप्यपर्वतसन्निभम् ॥ १३ ॥

ఇలా దేహంలో న్యాసం చేసి పార్వతీపతిని చింతించాలి; వెండి పర్వతంలా ప్రకాశించే మహేశానుని నిత్యం ధ్యానించాలి।

Verse 14

चारुचंद्रावतंसं च रत्नाकल्पोज्ज्वलांगकम् । परश्वधवराभीतिमृगहस्तं शुभाननम् ॥ १४ ॥

శిరస్సుపై సుందర చంద్రకళాభరణం ధరించి, రత్నాల అలంకారాలతో అవయవాలు ప్రకాశిస్తూ, చేతుల్లో పరశు, వరముద్ర, అభయముద్ర, మృగాన్ని ధరించిన శుభాననుడైన ఆయనను ధ్యానించాలి।

Verse 15

पद्मासीनं समंतात्तु स्तुतं सुमनसां गणैः । व्याघ्रकृत्तिं वसानं च विश्वाद्यं विश्वरूपकम् ॥ १५ ॥

పద్మాసనంపై ఆసీనుడై, చుట్టూరా శుద్ధమనస్కుల గణములచే స్తుతింపబడుతూ, వ్యాఘ్రచర్మం ధరించినవాడు—ఆయనే జగదాది, విశ్వరూపుడైన పరమేశ్వరుడు।

Verse 16

त्रिनेत्रं पंचवक्त्रं च सर्वभीतिहरं शिवम् । तत्त्वलक्षं जपेन्मंत्रं दीक्षितः शैववर्त्मना ॥ १६ ॥

శైవమార్గంలో దీక్ష పొందినవాడు, త్రినేత్రుడూ పంచవక్త్రుడూ, సమస్త భయాలను హరించే శివుని ధ్యానిస్తూ తత్త్వలక్షణ మంత్రాన్ని జపించాలి।

Verse 17

तावत्संख्यसहस्राणि जुहुयात्पायसैः शुभैः । ततः सिद्धो भवेन्मन्त्रः साधकाऽभीष्टसिद्धिदः ॥ १७ ॥

అదే సంఖ్యకు వేల వేల ఆహుతులను శుభమైన పాయసంతో అగ్నిలో సమర్పించాలి; అప్పుడు మంత్రం సిద్ధమై సాధకునికి అభీష్టసిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 18

देवं संपूजयेत्पीठे वामादिनवशक्तिके । वामा ज्येष्ठा तथा रौद्री काली कलपदादिका ॥ १८ ॥

వామా మొదలైన తొమ్మిది శక్తులతో యుక్తమైన పీఠంపై దేవుని సమ్యక్గా పూజించాలి—వామా, జ్యేష్ఠా, రౌద్రీ, కాళీ, కలపదా మొదలైనవి।

Verse 19

विकारिण्याह्वया प्रोक्ता बलाद्या विकरिण्यथ । बलप्रमथनी पश्चात्सर्वभूतदमन्यथ ॥ १९ ॥

ఒక శక్తి ‘వికారిణీ’ అనే నామంతో చెప్పబడింది; తదుపరి ‘బలా’ మరియు ‘వికరిణీ’; ఆపై ‘బలప్రమథనీ’, తరువాత ‘సర్వభూతదమనీ’ అని పేర్కొనబడింది।

Verse 20

मनोन्मनीति संप्रोक्ताः शैवपीठस्य शक्तयः । नमो भगवते पश्चात्सकलादि वदेत्ततः ॥ २० ॥

‘మనోన్మనీ’ మొదలైనవి శైవపీఠ శక్తులుగా ప్రకటించబడ్డాయి. అనంతరం ‘నమో భగవతే’ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించి, తరువాత ‘సకల’ మొదలైన క్రమాన్ని పఠించాలి॥२०॥

Verse 21

गुणात्मशक्तिभक्ताय ततोऽनंताय तत्परम् । योगपीठात्मने भूयो नमस्तारादिको मनुः ॥ २१ ॥

గుణాత్మక శక్తి భక్తునికి నమస్కారం; తరువాత అనంతునికి నమస్కారం; ఆ పరమ తత్త్వానికి నమస్కారం. మరల యోగపీఠ స్వరూపుడైన ప్రభువుకు ‘తారా’ మొదలైన మంత్రాలు నమస్కారాన్ని అర్పిస్తాయి॥২১॥

Verse 22

अमुना मनुना दद्यादासनं गिरिजापतेः । मूर्तिं मूलेन संकल्प्य तत्रावाह्य यजेच्छिवम् ॥ २२ ॥

ఈ మంత్రంతోనే గిరిజాపతి (శివ)కు ఆసనం సమర్పించాలి. మూలమంత్రంతో మూర్తిని ధ్యానించి, అక్కడే ఆవాహన చేసి శివారాధన చేయాలి॥२२॥

Verse 23

कर्णिकायां यजेन्मूर्तिरीशमीशानदिग्गजम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं दिक्षु तत्पुरुषादिका ॥ २३ ॥

పద్మ కర్ణికలో ఈశ స్వరూప మూర్తిని, ఈశాన దిక్కు దిగ్గజంతో కూడి పూజించాలి. ఆయనను శుద్ధ స్ఫటికంలా ప్రకాశించే వాడిగా ధ్యానించాలి; ఇతర దిక్కుల్లో ‘తత్పురుష’ మొదలైన రూపాలను స్థాపించాలి॥২৩॥

Verse 24

पीतांजनश्वेतरक्ताः प्रधानसदृशायुधाः । चतुर्वक्त्रसमायुक्ता यथावत्ताः प्रपूजयेत् ॥ २४ ॥

వారిని పీత, శ్వేత, రక్త వర్ణాలతో యుక్తులుగా, ప్రధాన దేవుని వంటి ఆయుధాలు ధరించినవారిగా, నాలుగు ముఖాలతో కూడినవారిగా భావించి విధివిధానంగా భక్తితో పూజించాలి॥২৪॥

Verse 25

कोणेष्वर्चेन्निवृत्त्याद्यास्तेजोरूपाः कलाः क्रमात् । अङ्गानि केसरस्थानि विघ्नेशान्पन्नगान्यजेत् ॥ २५ ॥

మండలము/వేదిక మూలల్లో నివృత్తి మొదలైన తేజోమయ కళలను క్రమంగా ఆరాధించాలి. కేశరస్థానాలలో ఉన్న అంగాలను కూడా పూజించి, విఘ్నేశ్వరుని మరియు నాగదేవతలను పూజించాలి.

Verse 26

अनंतं सुखनामानं शिवोत्तममनंतरम् । एकनेत्रमेकरुद्रं त्रिमूर्तिं तदनंतरम् ॥ २६ ॥

ఆయన అనంతుడు, సుఖనామస్వరూపుడు; పరమ శివుడు, అంతం లేనివాడు. ఆయన ఏకనేత్రుడు, ఏకరుద్రుడు, త్రిమూర్తి కూడా; ఆపై కూడా ఆయన స్తుతి అనంతంగా సాగుతుంది.

Verse 27

पश्चाच्छीकंठनामानं शिखंडिनमिति क्रमात् । रक्तपीतसितारक्तकृष्णरक्तांजनासितान् ॥ २७ ॥

తర్వాత క్రమంగా ‘శ్రీకంఠ’ అనే నామంతో, అలాగే ‘శిఖండిన్’ అని చెప్పబడింది. ఇంకా అవి ఎరుపు, పసుపు, తెలుపు, ఎరుపు, నలుపు, ఎరుపు, అంజన-శ్యామం, నలుపు అని వర్గీకరించబడ్డాయి.

Verse 28

किरीटार्पितबालेंदून्पद्मस्थान्भूषणान्वितान् । त्रिनेत्राञ्छूलवज्रास्त्रचापहस्तान्मनोरमान् ॥ २८ ॥

మనోహర దేవతలు దర్శనమిచ్చారు—వారి కిరీటాలపై బాలచంద్రుడు స్థాపితమై, పద్మాసనంపై కూర్చుని, ఆభరణాలతో అలంకృతులై, త్రినేత్రులై, చేతుల్లో శూలం, వజ్రాస్త్రం, ధనుస్సును ధరించారు.

Verse 29

उत्तरादि यजेत्पश्चाद्रुद्रं चंडेश्वरं पुनः । ततो नंदिमहाकालौ गणेशं वृषभं पुनः ॥ २९ ॥

ఉత్తరాది దిశల నుండి ప్రారంభించి దేవతలను పూజించాలి; తరువాత రుద్రుని, మళ్లీ చండేశ్వరుని పూజించాలి. ఆపై నంది, మహాకాల, తరువాత గణేశుని, మళ్లీ వృషభాన్ని పూజించాలి.

Verse 30

अथ भृंगिं रिटिं स्कंदमेतान्पद्मासनस्थितान् । स्वर्णतोयारुणश्याममुक्तेंदुसितपाटलान् ॥ ३० ॥

అనంతరం భృంగీ, రిటీ, స్కందులను పద్మాసనస్థులుగా ధ్యానించాలి/చిత్రించాలి; వారి వర్ణాలు స్వర్ణజలసమం, అరుణప్రభ, శ్యామనీలం, అలాగే ముత్యంలా, చంద్రశ్వేతం, పాటలవర్ణంగా ఉంటాయి।

Verse 31

इंद्रादयस्ततः पूज्या वज्राद्यायुधसंयुताः । इत्थं संपूजयेद्देवं सहस्रं नित्यशो जपेत् ॥ ३१ ॥

ఆపై ఇంద్రాది దేవతలను—వజ్రాది ఆయుధాలతో యుక్తులైనవారిని—పూజించాలి. ఈ విధంగా దేవుని సమ్యక్ పూజించి నిత్యం వెయ్యిసార్లు జపించాలి।

Verse 32

सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्नुयाद्वांछितं श्रियम् । द्विसहस्रं जपन् रोगान्मुच्यते नात्र संशयः ॥ ३२ ॥

సర్వపాపాల నుండి విముక్తుడై సాధకుడు కోరిన శ్రీ-సంపదను పొందుతాడు. రెండువేల జపం చేస్తే రోగాల నుండి కూడా విముక్తి కలుగుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 33

त्रिसन्मंत्रं जपन्मंत्रं दीर्घमायुरवाप्नुयात् । सहस्रवृद्धया प्रजपन्सर्वकामानवाप्नुयात् ॥ ३३ ॥

మంత్రాన్ని మూడుసార్లు శుద్ధంగా జపిస్తే దీర్ఘాయువు లభిస్తుంది. వెయ్యిరెట్లు వృద్ధితో జపిస్తే సమస్త కోరికలు సిద్ధిస్తాయి।

Verse 34

आज्यान्वितैस्तिलैः शुद्धैर्जुहुयाल्लक्षमादरात् । उत्पातजनितान् क्लेशान्नाशयेन्नात्र संशयः ॥ ३४ ॥

నెయ్యితో కలిపిన శుద్ధ తిలాలతో ఆదరంగా లక్ష ఆహుతులు హోమంలో సమర్పించాలి. అలా చేస్తే ఉపద్రవ సూచనల వల్ల కలిగిన క్లేశాలు నశిస్తాయి—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 35

शतलक्षं जपन्साक्षाच्छिवो भवति मानवः । षडक्षरः शक्तिरुद्धः कथितोऽष्टाक्षरो मनुः ॥ ३५ ॥

ఇదిని లక్షసార్లు జపించిన మనిషి సాక్షాత్తుగా శివసమానుడవుతాడు. షడక్షరం అంతర్భూతంగా నియంత్రిత శక్తిగా చెప్పబడింది; అష్టాక్షరం ‘మను’ అనగా మంత్రంగా ఉపదేశించబడింది.

Verse 36

ऋषिश्छन्दः पुरा प्रोक्तो देवता स्यादुमापतिः । अंगानि पूर्वमुक्तानि सौम्यमीशं विचिंतयेत् ॥ ३६ ॥

ఋషి మరియు ఛందస్సు ముందే చెప్పబడ్డాయి; ఇక్కడ దేవత ఉమాపతి (శివుడు). ముందుగా బోధించిన అంగాలను ఆచరించి, సౌమ్యమైన మంగళకరుడైన ఈశ్వరుని ధ్యానించాలి.

Verse 37

बंधूकाभं त्रिनेत्रं च शशिखंडधरं विभुम् । स्मेरास्यं स्वकरैः शूलं कंपालं वरदाभये ॥ ३७ ॥

నేను ఆ సర్వవ్యాపి ప్రభువును ధ్యానిస్తాను—బంధూక పుష్పవర్ణుడై, త్రినేత్రుడై, శశిఖండాన్ని శిరస్సుపై ధరించినవాడై; స్మితముఖుడై, తన చేతుల్లో శూలం, కపాలపాత్రం, వరదముద్ర మరియు అభయముద్రలను ధరించినవాడిని.

Verse 38

वहंतं चारुभूपाढ्यं वामोरुस्थाद्रिकन्यया । भुजेनाश्लिष्टदेहं तं चिंतयेन्मनसा हृदि ॥ ३८ ॥

హృదయంలో మనసుతో ఆ అందమైన ప్రభువును ధ్యానించాలి—రాజస వైభవంతో అలంకృతుడై; తన ఎడమ తొడపై పర్వతకన్య కూర్చొని, తన భుజంతో ఆయన దేహాన్ని ఆలింగనం చేస్తున్నట్లు ఉన్నవాడిని.

Verse 39

मनुलक्षं जपेन्मंत्रं तत्सहस्रं यथाविधि । जुहुयान्मान्मधुससिक्तैरारग्वधसमिद्वरैः ॥ ३९ ॥

మంత్రాన్ని లక్షసార్లు జపించాలి; ఆపై విధివిధానంగా వెయ్యి ఆహుతులు ఇవ్వాలి—తేనెతో చల్లిన ఉత్తమ ఆరగ్వధ సమిధలతో హోమం చేయాలి.

Verse 40

प्राक्प्रोक्ते पूजयेत्पीठे गंधपुष्पैरुमापतिम् । अंगावृतैर्बहिः पूज्या हृल्लेखाद्या यथापुरा ॥ ४० ॥

మునుపు చెప్పబడిన పీఠంపై గంధ‑పుష్పాదులతో ఉమాపతి శివుని విధివిధానంగా పూజించాలి. అలాగే బయట హృల్లేఖా మొదలైన దేవతలను వారి వారి అంగావరణాలతో సహా, పూర్వోక్త విధానమునే పూజించాలి.

Verse 41

मध्यप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु विधानतः । यजेत्पूर्वादिपत्रेषु वृषभाद्याननुक्रमात् ॥ ४१ ॥

విధానానుసారం మధ్య, తూర్పు, దక్షిణ, ఉత్తర, పడమర స్థానాలలో పూజ చేయాలి. అలాగే తూర్పు మొదలైన రేకులపై వృషభం నుండి ప్రారంభించి ఇతర రాశులను క్రమంగా ఆరాధించాలి.

Verse 42

शूलटंकाक्षवलयकमंडलुलसत्करम् । रक्ताकारं त्रिनयनं चंडेशमथ पूजयेत् ॥ ४२ ॥

తర్వాత శూలం, టంకం, అక్షమాల, వలయం, కమండలువులతో ప్రకాశించే చేతులు గల, ఎర్రని రూపం కల, త్రినేత్రుడైన చండేశుని పూజించాలి.

Verse 43

चक्रशंखाभयाभीष्टकरां मरकतप्रभाम् । दुर्गां प्रपूजयेत्सौम्यां त्रिनेत्रां चारुभूषणाम् ॥ ४३ ॥

చక్రం, శంఖం, అభయముద్ర, ఇష్టవరప్రదాన హస్తాలతో యుక్తమైన, మరకతప్రభతో ప్రకాశించే, సౌమ్య, త్రినేత్ర, సుందరాభరణభూషిత దుర్గాదేవిని విధిగా పూజించాలి.

Verse 44

कल्पशाखांतरे घंटां दधानं द्वादशेक्षणम् । बालार्काभं शिशुं कांतंषण्मुखं पूजयेत्ततः ॥ ४४ ॥

తర్వాత కల్పవ్యవస్థలోని మధ్య శాఖలో, గంటను ధరించిన, ద్వాదశ నేత్రాలు గల, ఉదయసూర్యుని వలె ప్రకాశించే, శిశురూపుడైన, కాంతిమంతుడైన షణ్ముఖ దేవుని పూజించాలి.

Verse 45

नंदितं च यजेत्सौम्यां । रत्नभूषणमंडितम् परश्वधवराभीतिटंकिनं श्यामविग्रहम् ॥ ४५ ॥

సౌమ్యమైన ‘నందిత’ రూపాన్ని కూడా పూజించాలి—రత్నాభరణాలతో అలంకృతుడై, పరశువు ధరించి, వరం ప్రసాదించి, అభయముద్ర చూపించి, చిన్న గంటను ధరించి, శ్యామవర్ణ విగ్రహముతో ఉన్నవాడిగా ధ్యానించాలి।

Verse 46

पाशांकुशवराभीष्टधारिणं कुंकुमप्रभम् । विघ्ननायकमभ्यर्चेच्चंद्रार्द्धकृतशेखरम् ॥ ४६ ॥

పాశం, అంకుశం ధరించి, వరములు మరియు అభీష్ట ఫలములు ప్రసాదించే, కుంకుమవర్ణ కాంతితో ప్రకాశించే, విఘ్ననాయకుడైన గణేశుని—అర్ధచంద్ర శేఖరుడైనవాడిని—భక్తితో అర్చించాలి।

Verse 47

श्यामं रक्तोत्पलकरं वामांकन्यस्ततत्करम् । द्विनेत्रं रक्तवस्त्राढ्यं सेनापतिमथार्चयेत् ॥ ४७ ॥

ఆపై సేనాపతిని పూజించాలి—శ్యామవర్ణుడిగా, చేతిలో ఎర్ర తామరను ధరించినవాడిగా, ఎడమచేతిని ఎడమ తొడపై ఉంచినవాడిగా, రెండు నేత్రాలతో, ఎర్ర వస్త్రాలతో వైభవంగా ఉన్నవాడిగా ధ్యానించాలి।

Verse 48

ततोऽष्टमातरः पूज्या ब्राह्याद्याः प्रोक्तलक्षणाः । इंद्रादिकान्लोकपालान्स्वस्वदिक्षु समर्चयेत् ॥ ४८ ॥

ఆపై బ్రాహ్మీ మొదలైన, ముందుగా చెప్పబడిన లక్షణాలు గల అష్టమాతృకలను పూజించాలి. అలాగే ఇంద్రాది లోకపాలకులను కూడా వారి వారి దిశలలో విధివిధానంగా సమర్చించాలి।

Verse 49

वज्रादीनि तदस्त्राणि तद्बहिः क्रमतोऽर्चयेत् । एवं यो भजते मन्त्री देवं शंभुमुमापतिम् ॥ ४९ ॥

తర్వాత వజ్రం మొదలైన ఆయన ఆయుధాలను, ఆ అంతర్మండలానికి వెలుపల, క్రమంగా అర్చించాలి. ఈ విధంగా మంత్రవిదుడైన ఉపాసకుడు ఉమాపతియైన దేవుడు శంభువును భజిస్తాడు।

Verse 50

स भवेत्सर्वलोकानां सौभाग्यश्रेयसां पदम् । सांतसद्यांतसंयुक्तो बिन्दुभूषितमस्तकः ॥ ५० ॥

అతడు సమస్త లోకాలకూ సౌభాగ్యము, నిజ శ్రేయస్సు యొక్క ఆశ్రయస్థానమగును; యథోచిత ఆద్య-అంత ధ్వనులతో యుక్తుడై, శిరస్సుపై పవిత్ర బిందు-తిలకంతో విభూషితుడగును।

Verse 51

प्रासादाख्यो मनुः प्रोक्तो भजतां सर्वसिद्धिदः । षड्दीर्घयुक्तबीजेन षडंगविधिरीरितः ॥ ५१ ॥

‘ప్రాసాద’ అనే మంత్రం ప్రకటించబడింది; భజనచేసేవారికి ఇది సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది. ఆరు దీర్ఘ స్వరాలతో యుక్తమైన బీజాక్షరంతో షడంగ విధి ఉపదేశించబడింది।

Verse 52

षडर्णवत्तु मुन्याद्याः प्रोक्ताश्चास्यापि नारद । ईशानाद्या न्यसेन्मूर्तीरंगुष्ठादिषु देशिकः ॥ ५२ ॥

ఓ నారదా! ఇక్కడ కూడా షడర్ణ విధానంలాగానే మున్యాదుల గురించి చెప్పబడింది. అలాగే దేశికాచార్యుడు అంగుష్ఠాది వేళ్లపై ఈశానాది దివ్యమూర్తులను న్యాసంగా స్థాపించాలి।

Verse 53

ईशानाख्यं तत्पुरुषमघोरं तदनंतरम् । वामदेवाह्वयं सद्योजातबीजं क्रमाद्विदुः ॥ ५३ ॥

క్రమంగా వారు గుర్తిస్తారు—మొదట ‘ఈశాన’, తరువాత ‘తత్పురుష’, ఆపై ‘అఘోర’, తరువాత ‘వామదేవ’ అనే రూపం, చివరగా ‘సద్యోజాత’ బీజమంత్రం।

Verse 54

उकाराद्यैः पञ्चह्रस्वौर्विलोमान्संयुतं च यत् । तत्तदंगुलिभिर्भूयस्तत्तदिकान्न्यसेत् ॥ ५४ ॥

‘ఉ’తో ప్రారంభమయ్యే ఐదు హ్రస్వ స్వరాలతో, అలాగే విలోమక్రమంలో సంయోగంతో ఏర్పడిన అక్షరాలను కూడా తీసుకొని—మళ్లీ ఆయా వేళ్లపై క్రమంగా వాటి న్యాసం చేయాలి।

Verse 55

शिरोवदनहृद्गुह्यपाददेशे यथाक्रमात् । उर्द्धप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु मुखेषु च ॥ ५५ ॥

క్రమంగా శిరస్సు, ముఖం, హృదయం, గుహ్యప్రదేశం, పాదప్రదేశంలో—ఊర్ధ్వ, తూర్పు, దక్షిణ, ఉత్తర, పడమరాభిముఖ ముఖాలు స్థితమై ఉంటాయి।

Verse 56

ततः प्रविन्यसेद्विद्वानष्टत्रिंशत्कलास्तनौ । ईशानाद्या ऋचः सम्यगंगुलीषु यथाक्रमात् ॥ ५६ ॥

తదనంతరం విద్వాన్ సాధకుడు దేహంపై అష్టత్రింశత్ కలలను జాగ్రత్తగా న్యాసం చేయాలి; ఈశాన నుండి ప్రారంభించి ఋచ్ఛందస్సులను వేళ్లలో క్రమంగా నియోగించాలి।

Verse 57

अंगुष्ठादिकनिष्ठांतं न्यसेद्देशिकसत्तमः । मूर्द्धास्यहृदयांभोजगुह्यपादे तु ताः पुनः ॥ ५७ ॥

ఉత్తమ దేశికుడు బొటనవేలు నుండి చిటికెనవేలు వరకు న్యాసం చేయాలి; తరువాత అవే (మంత్రశక్తులు) శిరస్సు, ముఖం, హృదయకమలం, గుహ్యప్రదేశం, పాదాలపై మళ్లీ స్థాపించాలి।

Verse 58

वक्त्रे मूर्धादिषु न्यस्य भूयोऽङ्गानि प्रकल्पयेत् । तारपंचकमुच्चार्य सर्वज्ञाय हृदीरितम् ॥ ५८ ॥

ముఖం, శిరస్సు మొదలైన భాగాలలో న్యాసం చేసి మళ్లీ అంగన్యాసాలను ఏర్పాటు చేయాలి। పంచతారను ఉచ్చరించి సర్వజ్ఞ ప్రభువుకు హృదయమునుండి మంత్రాన్ని జపించాలి।

Verse 59

अमृते तेजो मालिनि तृप्तायेति पदं पुनः । तदंते ब्रह्मशिरसे शिरोगं ज्वलितं ततः ॥ ५९ ॥

మళ్లీ ‘అమృతే, తేజః, మాలిని, తృప్తాయ’ అనే పదాలను ఉచ్చరించాలి। అనంతరం బ్రహ్మశిరస్సు స్వరూప శిరోమంత్రాన్ని శిరస్సుపై స్థాపిస్తే అది ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 60

शिखिं शिखाय परतोऽनादिबोधाय तच्छिखा । वज्रिणे वज्रहस्ताय स्वतंत्राय तनुच्छदम् ॥ ६० ॥

శిఖాధారి, శిఖాయుక్త పరాత్పరుడు, అనాది-బోధను ప్రబోధింపజేసే శిఖారూప తేజస్సు గల ప్రభువుకు నమస్కారం. వజ్రధారి, వజ్రహస్తుడు, స్వతంత్ర స్వామి, దేహధారణకు ఆవరణమూ ఆధారమూ అయినవారికి ప్రణామం।

Verse 61

सौं सौं हौमिति संभाष्य परतो तों गुह्यशक्तये । नेत्रमुक्तं श्लीपशुं हुं फडंते नेत्रं शक्तये ॥ ६१ ॥

“సౌం సౌం హౌం” అనే బీజాక్షరాలను ఉచ్చరించి, తరువాత గుహ్య-శక్తికై “తోం”ను విన్యసించాలి. ఆపై నేత్ర-శక్తి కోసం “హుం ఫట్” అంత్యంతో కూడిన నేత్ర-మంత్రాన్ని ప్రయోగించి నేత్ర-శక్తిని విడుదల/సక్రియం చేయాలి।

Verse 62

अस्त्रमुक्तं षडंगानि कुर्यादेवं समाहितः । पूर्वदक्षिणपश्चात्प्राक्सौम्यमध्येषु पंचसु ॥ ६२ ॥

అస్త్ర-మంత్రాన్ని విడుదల చేసి, సాధకుడు సమాహితచిత్తంతో షడంగ కర్మలను చేయాలి. ఇవి ఐదు స్థానాలలో—తూర్పు, దక్షిణ, పడమర, ఉత్తర మరియు మధ్య—విధిగా నిర్వహించాలి।

Verse 63

वक्त्रेषु पंच विन्यस्येदीशानस्य कलाः क्रमात् । ईशानः सर्वविद्यानां शशिनी प्रथमा कला ॥ ६३ ॥

ఐదు ముఖాలలో ఐదు కళలను విన్యసించి, ఈశానుని కళలను క్రమంగా స్థాపించాలి. ఈశానుడు సమస్త విద్యలకు అధిపతి; ‘శశిని’ ఆయన తొలి కళ।

Verse 64

ईश्वरः सर्वभूतानां मंगला तदनंतरम् । ब्रह्माधिपतिः शब्दांते ब्रह्मणोऽधिपतिः पुनः ॥ ६४ ॥

ఆయన సమస్త భూతాలకు ఈశ్వరుడు; తదుపరి ఆయనను ‘మంగళా’ అని పిలుస్తారు. పవిత్ర శబ్దాంతంలో ఆయన ‘బ్రహ్మాధిపతి’; మరల ఆయన ‘బ్రహ్మకూ అధిపతి’।

Verse 65

ब्रह्मेष्टदा तृतीयास्याच्छिवो मे अस्तु तत्परा । मरीचिः कथिता विप्र चतुर्थी च सदाशिवे ॥ ६५ ॥

‘బ్రహ్మేష్టదా’ను తృతీయ విన్యాసంగా స్థాపించాలి; నా శివుడు దానియందే పరమ తత్పరుడై ఉండుగాక. ఓ విప్రా, ఈ క్రమంలో మరీచి చెప్పబడెను; చతుర్థ విన్యాసం సదాశివునందే.

Verse 66

अंशुमालिन्यथ परा प्रणवाद्या नमोन्विताः । पूर्वपश्चिमयाम्योदग्वक्त्रेषु तदनंतरम् ॥ ६६ ॥

తదనంతరం ‘అంశుమాలినీ’ మొదలైన పరా (మంత్రశ్రేణి), ఆపై ప్రణవం ‘ఓం’తో ప్రారంభమై ‘నమః’తో యుక్తమైన తదుపరి శ్రేణి—ఇవన్నీ తూర్పు, పడమర, దక్షిణ, ఉత్తర ముఖాలపై క్రమంగా విన్యసించాలి.

Verse 67

चतस्रो विन्यसेन्मंत्री पुरुषस्य कलाः क्रमात् । आद्या तत्पुरुषायेति विद्महे शांतिरीरिता ॥ ६७ ॥

మంత్రజ్ఞుడు పురుషుని నాలుగు కళలను క్రమంగా విన్యసించాలి. మొదటిది—‘తత్పురుషాయ ఇతి విద్మహే’—అని జపించాలి; ఇదే శాంతి-సూత్రంగా ప్రకటించబడింది.

Verse 68

महादेवाय शब्दांते धीमहि स्यात्ततः परम् । विद्या द्वितीया कथिता तन्नो रुद्रः पदं ततः ॥ ६८ ॥

పవిత్ర శబ్దాంతంలో ‘మహాదేవాయ’ అని ‘ధీమహి’—మేము ధ్యానించుదుము; దానివలన పరమ స్థితి లభిస్తుంది. ఇది ద్వితీయ విద్యగా ఉపదేశించబడింది; తదుపరి ‘తన్నో రుద్రః’—రుద్రుడు మాకు ఆ పదాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 69

प्रतिष्ठा कथिता पश्चात्तृतीया स्यात्प्रचोदयात् । निवृत्तिस्तत्परा सर्वा प्रणवाद्या नमोन्विता ॥ ६९ ॥

ప్రతిష్ఠా విధానం వివరించిన తరువాత తృతీయ పాఠం ‘ప్రచోదయాత్’గా ఉండాలి. సమస్త నివృత్తి ఆ పరమ తత్త్వానికే అంకితం; ఇది ప్రణవం ‘ఓం’తో ప్రారంభమై ‘నమః’తో యుక్తమై ఉంటుంది.

Verse 70

हृदि चांसद्वये नाभिकुक्षौ पृष्ठेऽथ वक्षसि । अथोरसि कला न्यस्येदष्टौ मंत्री यथाविधि ॥ ७० ॥

తర్వాత హృదయంలో, రెండు భుజాలపై, నాభి మరియు ఉదరంలో, వెన్నుపై మరియు వక్షస్థలంలో—ఈ విధంగా దేహమందు—మంత్రవేత్త విధి ప్రకారం అష్టకలల న్యాసం చేయవలెను।

Verse 71

अघोरेभ्यस्तथा पूर्वमीरिता प्रथमा कला । अथ घोरेभ्य इत्यंते मोहास्यात्तदनंतरम् ॥ ७१ ॥

ముందుగా ‘అఘోరేభ్యః’ అని ప్రారంభించి మొదటి కలా ఉపదేశించబడింది. తరువాత ‘ఘోరేభ్యః’ అని ముగిసిన వెంటనే, దాని అనంతరం మోహం కలుగుతుంది।

Verse 72

अघोरांते क्षमा पश्चात्तृतीया परिकीर्तिता । घोरतरेभ्यो निद्रा स्यात्सर्वेभ्यः सर्वतत्परा ॥ ७२ ॥

అఘోరాంతం తరువాత ‘క్షమా’ మూడవదిగా ప్రకటించబడింది. మరింత ఘోర స్థితుల పైన ‘నిద్రా’ ఉంటుంది; ఆమె సర్వంగా ఆ తత్త్వంలో పరాయణై, సమస్తములపై అధిష్ఠాత్రి.

Verse 73

व्याधिस्तु पंचमी प्रोक्ता शर्वेभ्यस्तदनंतरम् । मृत्युर्निगदिता षष्ठी नमस्ते अस्तु तत्परम् ॥ ७३ ॥

‘వ్యాధి’ ఐదవదిగా చెప్పబడింది, అవన్నీ అనంతరం వెంటనే. ‘మృత్యు’ ఆరవదిగా నిర్దేశించబడింది. ఆ పరమ తత్త్వంలో పరాయణుడవైన నీకు నమస్కారం.

Verse 74

क्षुधा स्यात्सप्तमी रुद्ररूपेभ्यः कथिता तृषा । अष्टमी कथिता एताध्रुवाद्या नमसान्विताः ॥ ७४ ॥

రుద్రరూపములలో ఏడవది ‘క్షుధా’ (ఆకలి) అని, ఎనిమిదవది ‘తృషా’ (దాహం) అని చెప్పబడింది. ధ్రువా మొదలైన ఇవన్నీ ‘నమః’తో నమస్కారసహితంగా జపించవలెను।

Verse 75

गुह्ययुग्मोरुयुग्मेषु जानुजंघास्फिजोः पुनः । कट्यां पार्श्वद्वये वामकला न्यस्येत्त्रयोदश ॥ ७५ ॥

గుహ్యయుగ్మం మరియు ఊరుయుగ్మంపై, మరల జాను, జంఘా, స్ఫిజ (నితంబాలు) పై; అలాగే కటి మరియు రెండు పార్శ్వాలపై వామ-కలాను న్యసించాలి—ఇది పదమూడవ న్యాసము.

Verse 76

प्रथमा वामदेवाय नमोंते स्याद्रुजा कला । स्याज्ज्येष्ठाय नमो रक्षा द्वितीया परिकीर्तिता ॥ ७६ ॥

మొదటి మంత్రం—“వామదేవాయ నమోఽస్తు”; ఇది రోగనాశక కల. రెండవది—“జ్యేష్ఠాయ నమః”; ఇది రక్షారూప కలగా ప్రకటించబడింది.

Verse 77

कलकामा पंचमी स्यात्ततो विकरणाय च । नमः संयमनी षष्ठी कथिता तदनन्तरम् ॥ ७७ ॥

పంచమి “కలకామా” అని పిలువబడుతుంది; ఆ తరువాత “వికరణాయ” వస్తుంది. తదనంతరం షష్ఠి “నమః సంయమనీ” అని చెప్పబడింది.

Verse 78

बलक्रिया सप्तमीष्टा कला विकरणाय च । नमो वृद्धिस्त्वष्टमी स्याद्बलांते च स्थिरा कला ॥ ७८ ॥

సప్తమ కల “బలక్రియా” ఇష్టమైనది, వికారనివారణార్థం. అష్టమ కల “నమో వృద్ధి” అని చెప్పబడుతుంది; బల పరాకాష్ఠలో “స్థిరా” కల స్థాపితమై ఉంటుంది.

Verse 79

पश्चात्प्रमथनायांते नमो रात्रिरुदीरिता । सर्वभूतदमनाय नमोंते भ्रामणी कला ॥ ७९ ॥

తదుపరి, ప్రమథనాంతంలో “నమో రాత్రిః” అని ఉద్ఘాటించబడింది. సమస్త భూతాలను దమనించుటకు “నమోఽస్తు”—ఇది భ్రామణీ కలకు నమస్కారం.

Verse 80

नमोंते मोहिनी प्रोक्ता मन्त्रज्ञैर्द्वादशी कला । मनोन्मन्यै नमः पश्चाज्ज्वरा प्रोक्ता त्रयोदशी ॥ ८० ॥

హే దేవీ! నీకు ‘మోహినీ’ రూపంగా నమస్కారం—మంత్రజ్ఞులు దీనిని ద్వాదశీ కళగా ప్రకటించారు. అనంతరం ‘మనోన్మనీ’కి నమః; ‘జ్వరా’ త్రయోదశీ కళగా చెప్పబడింది.

Verse 81

प्रणवाद्याश्चतुर्थ्यंता नमोंतास्तु प्रकीर्तिताः । पाददोस्तननासासु मूर्ध्नि बाहुयुगे न्यसेत् ॥ ८१ ॥

మంత్రాలు ‘ప్రణవ’ (ఓం)తో ప్రారంభమై చతుర్థీ విభక్తితో ముగిసి ‘నమోఽస్తు/నమః’తో సంపూర్ణమవుతాయని చెప్పబడింది. వాటి న్యాసాన్ని పాదాలు, చేతులు, స్తనాలు, నాసికలు, శిరస్సు మరియు రెండు భుజాలపై చేయాలి.

Verse 82

सद्योजातभवाः सम्यगष्टौ मन्त्राः कलाः क्रमात् । सद्योजातं प्रपद्यामि सिद्धिः स्यात्प्रथमा कला ॥ ८२ ॥

క్రమంగా సద్యోజాత నుండి ఉద్భవించిన ఎనిమిది మంత్రాలు మరియు వాటి కళలు చెప్పబడ్డాయి. ‘నేను సద్యోజాతుని శరణు పొందుతున్నాను’; మొదటి కళ ‘సిద్ధి’ అని చెప్పబడుతుంది.

Verse 83

सद्योजाताय वै भूयो नमः स्याद् वृद्धिरीरिता । भवेद्युतिस्तृतीया स्यादभवे तदनन्दरम् ॥ ८३ ॥

మళ్లీ ‘సద్యోజాతాయ నమః’—ఇది ‘వృద్ధి’గా నిరూపించబడింది. మూడవ ప్రయోగం ‘యుతి’; అది లేకపోతే వెంటనే తదుపరి ప్రయోగాన్ని వినియోగించాలి.

Verse 84

लक्ष्मी चतुर्थी कथिता ततो नातिभवेपदम् । मेधा स्यात्पञ्चमी प्रोक्ता कलाभूयो भवस्व माम् ॥ ८४ ॥

ఇలా ‘లక్ష్మీ-చతుర్థీ’ వివరించబడింది; దానివల్ల దురదృష్టంలో పడిపోవడం ఉండదు. ‘మేధా-పంచమీ’ కూడా చెప్పబడింది—నా నిమిత్తం నీవు మరింత కళ, సామర్థ్యము, సిద్ధితో సమృద్ధిగా అవు.

Verse 85

प्राज्ञा समीरिता षष्ठी भवांते स्यात्प्रभा कला । उद्भवाय नमः पश्चात्सुधा स्यादष्टमी कला ॥ ८५ ॥

‘ప్రాజ్ఞా’ అనేది ఆరవ కళగా ప్రకటించబడింది; ముందరి కళాంతంలో ‘ప్రభా’ అనే కళ ఉంటుంది. ఆ తరువాత “ఉద్భవాయ నమః” అనే నమస్కారం వస్తుంది; ‘సుధా’ ఎనిమిదవ కళగా చెప్పబడుతుంది॥

Verse 86

प्रणवाद्याश्चतुर्थ्यंता कलाः सर्वा नमोन्विताः । अष्टात्रिंशत्कलाः प्रोक्ताः पंच ब्रह्मपदादिकाः ॥ ८६ ॥

ప్రణవం (ఓం) నుండి చతుర్థీ వరకు ఉన్న అన్ని కళలను ‘నమో’తో కలిసి జపించాలి. ఇవి ముప్పై ఎనిమిది కళలుగా చెప్పబడ్డాయి; ఆరంభం ఐదు బ్రహ్మపదాలతో॥

Verse 87

इति विन्यस्तदेहोऽसौ भवेद्गंगाधरः स्वयम् । ततः समाहितो भूत्वा ध्यायेदेवं सदाशिवम् ॥ ८७ ॥

ఇలా విధిగా దేహాన్ని విన్యసించినవాడు తానే గంగాధరుడు (శివుడు) అవుతాడు. ఆపై మనస్సును సమాహితంగా చేసి, ఈ విధంగా సదాశివుని ధ్యానించాలి॥

Verse 88

सितपीतासितश्वेतजपाभैः पंचभिर्मुखैः । अक्षैर्युतं ग्लौमुकुटं कोटिपूर्णेंदुसंप्रभम् ॥ ८८ ॥

ఆయనకు ఐదు ముఖాలు—తెలుపు, పసుపు, నీల-శ్యామ, ప్రకాశవంతమైన తెలుపు, మరియు జపాపుష్పంలాంటి అరుణ కాంతితో వెలుగొందినవి. ఆయన అక్షమాల ధరించి, ‘గ్లౌ’ మకుటంతో శోభించి, కోటి పూర్ణచంద్రుల సమాన ప్రభతో ప్రకాశిస్తాడు॥

Verse 89

शूलं टंकं कृपाणं च वज्राग्न्यहिपतीन्करैः । दधानंभूषणोद्दीप्तं घण्टापाशवराभयान् ॥ ८९ ॥

ఆయన చేతుల్లో శూలం, టంకం (కుఠారం), కృపాణం, అలాగే వజ్రం, అగ్ని, అహిపతి (నాగరాజు)ను ధరిస్తాడు. ఆభరణాలతో ప్రకాశిస్తూ, గంట, పాశం, వరముద్ర మరియు అభయముద్రలను కూడా ధరించి ఉంటాడు॥

Verse 90

एवं ध्यात्वा जपेन्मंत्रं पञ्चलक्षं मधुप्लुतैः । प्रसूनैः करवीरोत्थैर्जुहुयात्तद्दशांशतः ॥ ९० ॥

ఇలా ధ్యానించి మంత్రాన్ని ఐదు లక్షల సార్లు జపించాలి; తేనెలో తడిపిన కరవీర పుష్పాలతో దాని పదవ భాగాన్ని అగ్నిలో హోమం చేయాలి।

Verse 91

पूर्वोदिते यजेत्पीठे मूर्तिं मूलेन कल्पयेत् । आवाह्य पूजयेत्तस्यां मूर्तावावरणैः सह ॥ ९१ ॥

ముందుగా చెప్పిన శుభకాలంలో పీఠంపై యజన చేయాలి; మూలమంత్రంతో మూర్తిని కల్పించి స్థాపించాలి; ఆపై దేవతను ఆహ్వానించి ఆ మూర్తిని ఆవరణాలతో సహా పూజించాలి।

Verse 92

शक्तिं डमरुकाभीतिवरान्संदधतं करैः । ईशानं त्रीक्षणं शुभ्रमैशान्यां दिशि पूजयेत् ॥ ९२ ॥

శక్తి, డమరువు, అభయముద్ర, వరదహస్తాలను ధరించిన, త్రినేత్రుడు, శుభ్రప్రకాశమయుడైన ఈశానుని ఐశాన్య దిశలో పూజించాలి।

Verse 93

परश्वेणवराभीतीर्दधानं विद्युदुज्ज्वलम् । चतुर्मुखं तत्पुरुषं त्रिनेत्रं पूर्वतोऽर्चयेत् ॥ ९३ ॥

తూర్పు వైపు ముఖం చేసి, పరశువు ధరించి, వరద-అభయ ముద్రలతో, మెరుపువలె ప్రకాశించే, చతుర్ముఖ త్రినేత్ర తత్పురుషుని అర్చించాలి।

Verse 94

अक्षस्रजं वेदपाशौ ऋषिं डमरुकं ततः । खट्वांगं निशितं शूलं कपालं बिभ्रतं करैः ॥ ९४ ॥

తర్వాత (ఆ రూపం) చేతుల్లో అక్షమాల, వేదపాశం, ఋషి-చిహ్నం, డమరువు; అలాగే ఖట్వాంగం, పదునైన త్రిశూలం, కపాలాన్ని ధరించి ఉన్నట్లు ధ్యానించాలి।

Verse 95

अंजनाभं चतुर्वक्त्रं भीमदंतं भयावहम् । अघोरं त्रीक्षणं याम्ये पूजयेन्मंत्रवित्तमः ॥ ९५ ॥

దక్షిణ దిశలో మంత్రవిద్యలో శ్రేష్ఠుడు అంజనంలా శ్యామవర్ణుడు, చతుర్ముఖుడు, భయంకర దంతములు గలవాడు, భయప్రదుడైనప్పటికీ తత్త్వతః అఘోరుడు, త్రినేత్ర దేవుని విధిగా పూజించాలి।

Verse 96

कुंकुमाभचतुर्वक्त्रं वामदेवं त्रिलोचनम् । हरिणाक्षगुणाभीतिवरहस्तं चतुर्मुखम् ॥ ९६ ॥

కుంకుమవర్ణ కాంతితో ప్రకాశించే చతుర్ముఖుడు, శుభకర వామదేవుడు, త్రినేత్రుడు; హరిణాక్షుడు, గుణముద్ర, అభయముద్ర, వరదముద్రలను ధరించిన ఆ చతుర్ముఖ ప్రభువును పూజించాలి।

Verse 97

बालेंदुशेखरोल्लासिमुकुटं पश्चिमे यजेत् । कर्पूरेंदुनिभं सौम्यं सद्योजातं त्रिलोचनम् ॥ ९७ ॥

పశ్చిమ దిశలో శిరోముకుటంపై బాలచంద్రుడు మెరుస్తూ ఉన్న ఆ రూపాన్ని యజించాలి; కర్పూరచంద్రసమ కాంతిగల, సౌమ్యుడు, త్రినేత్రుడు, సద్యోజాతుడైన దేవుని పూజించాలి।

Verse 98

वराभयाक्षवलयकुठारान्दधतं करैः । विलासिनं स्मेरवक्त्रं सौम्ये सम्यक्समर्चयेत् ॥ ९८ ॥

సౌమ్య స్థానంలో చిరునవ్వుతో మనోహరంగా ఉన్న దేవుని సమ్యక్‌గా ఆరాధించాలి; ఆయన చేతుల్లో వరముద్ర, అభయముద్ర, అక్షమాల, వలయం (కంకణం) మరియు కుఠారం ధరించి ఉంటాడు।

Verse 99

कोणेष्वर्चेन्निवृत्त्याद्यास्तेजोरूपाः कलाः क्रमात् । विघ्नेश्वराननन्ताद्यान्पत्रेषु परितो यजेत् ॥ ९९ ॥

కోణాలలో నివృత్తి మొదలైన తేజోరూప కళలను క్రమంగా అర్చించాలి; చుట్టూ ఉన్న పత్రాలపై (దళాలపై) విఘ్నేశ్వరుని మరియు అనంత మొదలైన దేవతలను యజించాలి।

Verse 100

उमादिकास्ततो बाह्ये शक्राद्यानायुधैः सह । इति संपूज्य देवेशं भक्त्या परमया युतः ॥ १०० ॥

అప్పుడు అంతఃప్రాకారానికి వెలుపల ఉమాదులు, ఇంద్రాది దేవతలు తమ తమ దివ్యాయుధాలతో కలిసి దేవేశ్వరుని విధివిధానంగా సంపూజించారు; ఆయన పరమభక్తితో యుక్తుడై పూజను సమ్యక్‌గా సమాప్తం చేశాడు।

Verse 101

प्रणीयेन्नृत्यगीताद्यैः स्तोत्रमैर्त्रीं मनोहरैः । तारो मायावियद्बिंदुमनुस्वरसमन्वितः ॥ १०१ ॥

ఇది నృత్యం, గీతం మొదలైన వాటితో, మైత్రీని కలిగించే మనోహర స్తోత్రాలతో నిర్వహించాలి; అలాగే ‘తార’ (ఓం) అక్షరాన్ని మాయా, వియత్, బిందు అంశాలతో, అనుస్వార నాదంతో కూడి ప్రయోగించాలి।

Verse 102

पञ्चाक्षरसमायुक्तो वसुवर्णो मनुर्मतः । पंचाक्षरोक्तवत्कुर्यादंगन्यासादिकं बुधः ॥ १०२ ॥

పంచాక్షరాలతో సంయుక్తమై ‘వసు-వర్ణ’ లక్షణం కలిగిన మంత్రమే విధేయ మంత్రంగా భావించబడింది. పండిత సాధకుడు పంచాక్షర మంత్రంలో చెప్పిన విధంగా అంగన్యాసాది కర్మలను చేయాలి।

Verse 103

सिंदूराभं लसद्रत्नमुकुटं चन्द्रमौलिनम् । दिव्यभूषांगरागं च नागयज्ञोपवीतिनम् ॥ १०३ ॥

ఆయన సిందూరవర్ణుడై, మెరిసే రత్నఖచిత మకుటాన్ని ధరించి, చంద్రాన్ని శిరోభూషణంగా కలిగిన చంద్రమౌలిగా ఉన్నాడు; దివ్యాభరణాలు, సుగంధ అంగరాగాలతో అలంకృతుడై, నాగాన్ని యజ్ఞోపవీతంగా ధరించాడు।

Verse 104

वामोरुस्थप्रियोरोजन्यस्तहस्तं च बिभ्रतम् । वेदटंकेष्मभयं ध्यायेत्सर्वेश्वरं शिवम् ॥ १०४ ॥

సర్వేశ్వరుడైన శివుని ధ్యానించాలి—ఆయన నిర్భయుడు; ఎడమ తొడపై ఆసీనమైన ప్రియపై తన చేతిని ఉంచి, తన ఒడిలో వేదాలను ధరించి ఉన్నాడు।

Verse 105

अष्टलक्षं जपेन्मंत्रं तत्सहस्रं घृतान्वितैः । पायसैर्जुहुयात्पीठेमूर्तिं संकल्प्य मूलतः ॥ १०५ ॥

అష్టలక్ష సార్లు మంత్రజపం చేయాలి; అనంతరం నెయ్యి కలిపిన పాయసంతో వెయ్యి ఆహుతులు అగ్నిలో సమర్పించాలి. పీఠమందు మూలసంకల్పంతో దేవమూర్తిని స్థాపించి హోమం చేయాలి.

Verse 106

अंगैरावरणं पूर्वमनंताद्यैरनन्तरम् । उमादिभिः समुद्दिष्टं तृतीयं लोकनायकैः ॥ १०६ ॥

మొదట అంగాలతో ఏర్పడిన ఆవరణం; తరువాత అనంత మొదలైనవారు వివరించినది. మూడవది ఉమా మొదలైనవారు సూచించినదిగా, లోకనాయకులు ప్రకటించారు.

Verse 107

चतुर्थं पंचमं तेषामायुधैः परिकीर्तितम् । एवं प्रतिदिनं देवं पूजयेत्साधकोत्तमः ॥ १०७ ॥

వారి నాల్గవది, ఐదవది దివ్య ఆయుధాలతో కూడినవిగా కీర్తించబడినవి. ఈ విధంగా ఉత్తమ సాధకుడు ప్రతిదినం దేవుని పూజించాలి.

Verse 108

पुत्रपौत्रादिगां लक्ष्मीं संप्राप्यह्यत्र मोदते । तारः स्थिरा सकर्णेंदुर्भघृगुः सर्गसमन्वितः ॥ १०८ ॥

ఇక్కడ కుమారులు, మనవళ్లు మొదలైన రూపంలో లక్ష్మీ (సంపద) పొందినవాడు ఆనందిస్తాడు. (ఈ సందర్భంలో) తారా, స్థిరా, సకర్ణేందు, భాగృగు, సర్గ—తమ తమ వర్గాలతో సహా—పేర్కొనబడ్డారు.

Verse 109

अक्षरात्मा निगदितो मंत्रो मृत्युञ्जयात्मकः । ऋषइः कहोलो देव्यादिगायत्री छन्द ईरितम् ॥ १०९ ॥

ఈ మంత్రం అక్షరాత్మకమైనది, మరణజయి అయిన మృత్యుంజయ స్వరూపమని ప్రకటించబడింది. దీని ఋషి కహోలుడు; ఛందస్సు దేవ్యాది-గాయత్రీ అని చెప్పబడింది.

Verse 110

मृत्युञ्जयो महादेवो देवतास्य समीरितः । भृगुणा दीर्घयुक्तेन षडंगानि समाचरेत् ॥ ११० ॥

ఈ మంత్రకర్మకు దేవతగా మృత్యుంజయ మహాదేవుడని ప్రకటించబడింది. భృగు-దీర్ఘాన్ని యథావిధిగా ప్రయోగించి షడంగాలను విధిగా ఆచరించాలి.

Verse 111

चंद्रार्कहुतभुङ्नेत्रं स्मितास्यं युग्मपद्मगम् । मुद्रापाशैणाक्षसूत्रलसत्पाणिं शशिप्रभम् ॥ १११ ॥

ఆయన నేత్రాలు చంద్రుడు, సూర్యుడు, హుతభుక్ (అగ్ని); ముఖంలో మృదుస్మితం; జంట పద్మాలపై ఆసీనుడు. ఆయన చేతులు ముద్ర, పాశం, మృగం, అక్షసూత్రంతో ప్రకాశిస్తాయి; చంద్రప్రభతో వెలుగుతాడు.

Verse 112

भालेंदुविगलंत्पीयूषप्लुतांगमलंकृतम् । हाराद्यैर्निजकांत्या तु ध्यायेद्विश्वविमोहनम् ॥ ११२ ॥

నుదుటి చంద్రుని నుండి జారే అమృతంతో ఆయన అవయవాలు నిండిపొంగి, అలంకారాలతో విరాజిల్లుతాయి; హారాది ఆభరణాలు ఆయన స్వకాంతితో మెరుస్తాయి. అటువంటి విశ్వవిమోహన ప్రభువును ధ్యానించాలి.

Verse 113

गुणलक्षं जपेन्मंत्रं तद्दशांशं हुनेत्सुधीः । अमृताशकलैः शुद्धदुग्धाज्यसमभिप्लुतैः ॥ ११३ ॥

సుధీ సాధకుడు మంత్రాన్ని ‘గుణ-లక్ష’ సంఖ్యలో జపించి, దాని పదవ భాగాన్ని హోమం చేయాలి—అమృతాశక ముక్కలను శుద్ధ పాలు, నెయ్యితో బాగా నానబెట్టి.

Verse 114

शैवे संपूजयेत्पीठे मूर्तिं संकल्पमूलतः । अंगावरणमाराध्यपश्चाल्लोकेश्वरान्यजेत् ॥ ११४ ॥

శైవ పీఠంపై సంకల్పాన్ని మూలంగా చేసుకొని మూర్తిని సంపూర్ణంగా పూజించాలి. తరువాత అంగ-ఆవరణాన్ని ఆరాధించి, అనంతరం లోకేశ్వరులను పూజించాలి.

Verse 115

तदस्त्राणि ततो बाह्ये पूजयेत्साधकोत्तमः । जपपूजादिभिः सिद्धे मंत्रेऽस्मिन्मुनिसत्तम ॥ ११५ ॥

అనంతరం సాధకోత్తముడు ప్రధాన పూజాస్థానానికి వెలుపల ఆ అస్త్రదేవతలను పూజించాలి. ఓ మునిశ్రేష్ఠా, జపము, పూజ మొదలైనవాటితో ఈ మంత్రం సిద్ధమైతే కర్మ ఫలప్రదమగును.

Verse 116

कुर्यात्प्रयोगान्कल्योक्तानभीष्टफलसिद्धये । दुग्धसिक्तैः सुधाखंडैर्हुत्वा प्रत्यहमादरात् ॥ ११६ ॥

ఇష్టఫలసిద్ధి కోసం శాస్త్రోక్తమైన శుభప్రయోగాలను చేయాలి. పాలలో తడిపిన మిష్రీ ముక్కలను ప్రతిరోజు భక్తితో హోమంలో ఆహుతి ఇవ్వాలి.

Verse 117

सहस्रमासपर्यंतं लभेदायुर्धनं सुतान् । सुधावटतितान्पूर्वा पयः सर्पिः पयो हविः ॥ ११७ ॥

వెయ్యి నెలల వరకు ఆయుష్షు, ధనం, పుత్రులు లభిస్తారు. పూర్వవిధిలో పాలు, నెయ్యి, మళ్లీ పాలు, హవిస్ ఆహుతులు; అలాగే అమృతసమమైన వటసుధ/వటరసం కూడా పేర్కొనబడింది.

Verse 118

सप्त द्रव्याणि वारेषु क्रमाद्दशशतं हुनेत् । सप्ताधिकान् द्विजान्नित्यं भोजयेन्मधुरान्वितम् ॥ ११८ ॥

వారాల క్రమంలో ఏడు ద్రవ్యాలతో నియమంగా వెయ్యి సార్లు హోమాహుతులు ఇవ్వాలి. అలాగే ప్రతిరోజు ఏడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ బ్రాహ్మణులను మధురపదార్థాలతో భోజనమిచ్చి సత్కరించాలి.

Verse 119

ऋत्विग्भ्यो दक्षिणां दद्यादरुणां गां पयस्विनीम् । गुरुं संप्रीणयेत्पश्चाद्धनाद्यैर्देवताधिया ॥ ११९ ॥

ఋత్వికులకు దక్షిణగా ఎర్రటి వర్ణముతో, పాలు సమృద్ధిగా ఉన్న ఆవును ఇవ్వాలి. అనంతరం దేవతాభావంతో గురువును ధనాదులతో సంతోషింపజేయాలి.

Verse 120

अनेन विधिना साध्यः कृत्याद्रोहज्वंरादिभिः । विमुक्तः सुचिरं जीवेच्छरदां शतमञ्जसा ॥ १२० ॥

ఈ విధానముచే కృత్యా, శత్రు-ప్రయోగము, జ్వరములు మొదలైన వాటిచే బాధపడిన సాధకుడు వాటినుండి విముక్తుడై, దీర్ఘకాలం జీవించి సులభముగా శత శరదులు పొందును।

Verse 121

अभिचारे ज्वरे स्तंभघोरोन्मादे शिरोगदे । असाध्यरोगे क्ष्वेडार्तौ मोहे दाहे महाभये ॥ १२१ ॥

అభిచారము, జ్వరము, స్థంభము, ఘోర ఉన్మాదము, శిరోరోగము, అసాధ్య రోగము, విషదంశ/విషపీడ, మోహము, దాహము మరియు మహాభయము—ఇలాంటి స్థితులలో (ఈ ప్రయోగము) చేయవలెను।

Verse 122

होमोऽयं शांतिदः प्रोक्तः सर्वाभयप्रदायकः । द्रव्यैरेतैः प्रजुहुयात्त्रिजन्मसु यथाविधि ॥ १२२ ॥

ఈ హోమము శాంతిని ప్రసాదించునదిగా, సమస్త భయముల నుండి అభయమును ఇచ్చునదిగా చెప్పబడింది। ఈ ద్రవ్యములనే తీసుకొని విధివిధానముగా మూడు జన్మల వరకు ఆహుతులు సమర్పించవలెను।

Verse 123

भोजयेन्मधुरैर्भोज्यैर्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । दीर्घमायुरवाप्नोति वांछितां विंदति श्रियम् ॥ १२३ ॥

మధురమైన, ప్రీతికరమైన భోజ్యములతో వేదపారంగత బ్రాహ్మణులను భోజనము చేయించుటవలన దీర్ఘాయువు లభించును; కోరిన శ్రీ-సంపదను కూడ పొందును।

Verse 124

एकादशाहुतीर्नित्यं दूर्वाभिर्जुहुयाद् बुधः । अपमृत्युजिदेव स्यादायुरारोग्यवर्द्धनम् ॥ १२४ ॥

బుద్ధిమంతుడు నిత్యము దూర్వా గడ్డితో పదకొండు ఆహుతులు సమర్పించవలెను। అలా చేయుటవలన అపమృత్యువును జయించును; ఆయుష్షు మరియు ఆరోగ్యము వృద్ధి చెందును।

Verse 125

त्रिजन्मसु सुधावल्लीकाश्मीरीबकुलोद्भवैः । समिद्वरैः कृतो होमः सर्वमृत्युगदापहः ॥ १२५ ॥

మూడు జన్మలపాటు నిరంతరం సుధావల్లీ, కాశ్మీరీ మరియు బకులవృక్షజ సమిధలతో చేసిన ఉత్తమ హోమం సమస్త మృత్యుభయాలను, వ్యాధులను తొలగిస్తుంది।

Verse 126

सिद्धार्थैर्विहितो होमो महाज्वरविनाशनः । अपामार्गसमिद्धोमः सर्वामयनिषूदनः ॥ १२६ ॥

సిద్ధార్థం (తెల్ల ఆవాలు)తో చేసిన హోమం మహాజ్వరాన్ని నశింపజేస్తుంది; అపామార్గ సమిధలతో చేసిన హోమం సమస్త వ్యాధులను సంహరిస్తుంది।

Verse 127

दक्षिणामूर्तये पूर्वं तुभ्यं पदमनंतरम् । वटमूलपदस्यांते प्रवदेच्च निवासिने ॥ १२७ ॥

మొదట ‘దక్షిణామూర్తయే’ అనే పదాన్ని ఉచ్చరించాలి; వెంటనే ‘తుభ్యం’ అనే పదం చెప్పాలి. తరువాత ‘వటమూల’ పదాంతంలో ‘నివాసినే’ అని చెప్పి అంతర్వాసి దేవునికి అర్పించాలి।

Verse 128

ध्यानैकनिरतांगाय पश्चाद् ब्रूयान्नमः पदम् । रुद्राय शंभवे तारशक्तिरुद्धोऽयमीरितः ॥ १२८ ॥

ధ్యానంలో ఏకాగ్రంగా లీనమైన అంగాలున్నవానికి తరువాత ‘నమః’ పదాన్ని పలకాలి. ‘రుద్రాయ, శంభవే’—ఇది తారా-శక్తి (ఓం-శక్తి)తో నియంత్రితమైన ‘ఉద్ధ’ మంత్రంగా ప్రకటించబడింది।

Verse 129

षट्त्रिंशदक्षरो मंत्रः सर्वकामफलप्रदः । मुनिः शुकः समुद्दिष्टश्छंदोऽनुष्टुप्प्रकीर्तितम् ॥ १२९ ॥

ఇది ముప్పై ఆరు అక్షరాల మంత్రం; ఇది సమస్త కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. దీని ఋషి శుకముని అని, ఛందస్సు అనుష్టుప్ అని ప్రకటించబడింది।

Verse 130

देवता दक्षिणामूर्तिर्नाम्ना शंभुरुदीरितः । तारशक्तियुक्तैः पूर्वं ह्रीमाद्यंतैश्च मंत्रजैः ॥ १३० ॥

అధిదేవత దక్షిణామూర్తి; ఆయనే ‘శంభు’ అనే నామంతో కూడా ప్రసిద్ధుడు. మొదట తారాశక్తితో యుక్తమైన మంత్రాలను, అలాగే ‘హ్రీం’తో ప్రారంభమై ‘హ్రీం’తోనే ముగియు మంత్రసూత్రాలను ప్రయోగించవలెను।

Verse 131

षट्षष्ठाष्टेषु वह्न्यर्णैर्हृदयाद्यंगकल्पनम् । मूर्ध्नि भाले दृशोः श्रोत्रे गंडयुग्मे सनासिके ॥ १३१ ॥

ఆరు-ఆరు-ఎనిమిది సమూహాలుగా ఉన్న వహ్న్యర్ణములతో హృదయమునుండి ప్రారంభించి అంగన్యాసం చేయవలెను—శిరస్సు, లలాటం, రెండు నేత్రాలు, రెండు కర్ణాలు, రెండు గండాలు మరియు నాసికతో కూడి స్థాపించాలి।

Verse 132

आस्यदोःसंधिषु गले स्तनहृन्नाभिमंडले । कट्यां गुह्ये पुनः पादसंधिष्वर्णान्न्यसेन्मनोः ॥ १३२ ॥

ముఖం మరియు భుజసంధులలో, కంఠంలో, స్తనప్రదేశంలో, హృదయ-నాభిమండలంలో మంత్రవర్ణాలను న్యసించాలి. తరువాత కటిలో, గుహ్యస్థానంలో, మరల పాదసంధులలో కూడా మంత్రాక్షరాలను స్థాపించాలి।

Verse 133

व्यापकं तारशक्तिभ्यां कुर्याद्देहे ततः परम् । हिमाचलतटे रम्ये सिद्धिकिन्नरसेविते ॥ १३३ ॥

అనంతరం తారాతో సంబంధమైన రెండు శక్తులచే ఆ శక్తిని దేహమంతటా వ్యాపింపజేయాలి. తరువాత సిద్ధులు, కిన్నరులు సేవించే హిమాలయపు రమ్య తీరప్రాంతంలో (సాధనను కొనసాగించాలి)।

Verse 134

विविधद्रुमशाखाभिः सर्वतो वारितातपे । सुपुष्पितैर्लताजालैराश्लिष्टकुसुमद्रुमे ॥ १३४ ॥

అక్కడ నానావిధ వృక్షశాఖలు అన్ని వైపులా సూర్యతాపాన్ని అడ్డుకున్నవి. సుపుష్పిత లతాజాలములతో ఆలింగితమైన పుష్పవృక్షములు అక్కడ శోభించుచుండెను।

Verse 135

शिलाविवरनिर्गच्छन्निर्झरानिलशीतले । गायद्देवांगनासंघे नृत्यद्बर्हि कदम्बके ॥ १३५ ॥

శిలల చీలికల నుంచి వెలువడే జలపాతాల శీతల గాలితో చల్లబడిన ఆ స్థలంలో దేవాంగనల సమూహం గానం చేస్తూ, కదంబ వనంలో నెమళ్లు నర్తిస్తాయి।

Verse 136

कूजत्कोकिलसंघेन मुखरीकृतदिङ्मुखे । परस्परविनिर्मुक्तमात्सर्यमृगसेविते ॥ १३६ ॥

కూయే కోకిలల గుంపులు దిక్కులన్నిటినీ మ్రోగింపజేసే చోట, జింకలు పరస్పర అసూయను విడిచి నిశ్చింతగా సంచరిస్తాయి।

Verse 137

जलजैः स्थलजैः पुष्पैरामोदिभिरलंकृते । आद्यैः शुकाद्यैर्मुनिभिरजस्रसुखसेविते ॥ १३७ ॥

జలజ, స్థలజ సువాసన పుష్పాలతో అది అలంకృతమై, ఆద్య మునులు—శుకాది—అఖండ ఆనందంతో నిత్యం అక్కడ విహరిస్తారు।

Verse 138

पुरंदरमुखैर्देवैः सांगनाद्यैर्विलोकिते । वटवृक्षं महोच्छ्रायं पद्मरागफलोज्ज्लम् ॥ १३८ ॥

అక్కడ మహోన్నతమైన వటవృక్షం నిలిచి ఉండెను; పద్మరాగమువంటి ఫలాల కాంతితో ప్రకాశించెను. పురందరుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన దేవులు తమ సహచరులు, పరివారంతో కలిసి దానిని దర్శించిరి।

Verse 139

गारुत्मतमयैः पत्रैर्निबिडैरुपशोभितम् । नवरत्नमयाकल्पैर्लंबमानैरलंकृतम् ॥ १३९ ॥

ఆ వృక్షం గారుత్మతము (పచ్చరత్నం) వంటి ఘనమైన ఆకులతో శోభించి, నవరత్నములతో చేసిన వేలాడే ఆభరణాలతో అలంకృతమై ఉండెను।

Verse 140

संसारतापविच्छेदकुशलच्छायमद्भुतम् । तस्य मूले सुसंक्लृप्तरत्नसिंहासने शुभे ॥ १४० ॥

ఆ దివ్య వృక్షము అద్భుతమైనది; దాని శ్రేష్ఠ ఛాయ సంసారతాపాన్ని ఛేదించుటలో నిపుణమైనది. దాని మూలమున సుసంఘటిత రత్నసింహాసనం శుభముగా విరాజిల్లెను॥

Verse 141

आसीनमसिताकल्पं शरच्चंद्रनिभाननम् । कैलासाद्रिनिभं त्र्यक्षं चंद्रांकितकपर्दकम् ॥ १४१ ॥

ఆయన ఆయనను ఆసీనుడై చూచెను—శ్యామవర్ణుడు, శరద్చంద్రసమ ముఖము; కైలాసగిరిసమ ప్రకాశమానుడు, త్రినేత్రుడు, జటలపై చంద్రచిహ్నధారి॥

Verse 142

नासाग्रालोकनपरं वीरासनसमास्थितम् । भद्राटके कुरंगाढ्यजानुस्थकरपल्लवम् ॥ १४२ ॥

ఆయన వీరాసనమున స్థిరంగా కూర్చుండి, నాసాగ్ర దర్శనమున నిమగ్నుడై; భద్రాసనమున స్థితుడై, మోకాళ్లపై కోమల పల్లవములవలె చేతులు ఉంచి ధ్యానస్థుడై యుండెను॥

Verse 143

कक्षाबद्धभुजंगं च सुप्रसन्नं हरं स्मरेत् । अयुतद्वयसंयुक्तगुणलक्षं जपेन्मनुम् ॥ १४३ ॥

భుజమున బద్ధమైన భుజంగముతో పరమ ప్రసన్నుడైన హరుడు (శివుడు)ను స్మరించవలెను. మరియు శుభగుణలక్షణములతో యుక్తమైన ఆ మంత్రాన్ని ఇరవై వేలసార్లు జపించవలెను॥

Verse 144

तद्दशांशं तिलैः शुद्धैर्जुहुयात्क्षीरसंयुतैः । पंचाक्षरोदिते पीठे तद्विधानेन पूजयेत् ॥ १४४ ॥

దాని దశాంశమును శుద్ధ తిలములను క్షీరముతో కలిపి అగ్నిలో హోమము చేయవలెను. మరియు పంచాక్షర మంత్రోక్త పీఠమున అదే విధానమున పూజించవలెను॥

Verse 145

भिक्षाहारो जपेन्मासं मनुमेनं जितेंद्रियः । नित्यं सहस्रमष्टार्द्धं परां विंदति वाक्छ्रियम् ॥ १४५ ॥

భిక్షాహారంతో జీవించి ఇంద్రియాలను జయించి, ఒక నెలపాటు ఈ మంత్రాన్ని జపించాలి. నిత్యం వెయ్యి ఎనిమిది సార్లు జపిస్తే పరమ వాక్‌శ్రీ లభిస్తుంది.

Verse 146

त्रिवारं जप्तमेतेन पयस्तु मनुना पिबेत् । दक्षिणामूर्तिंसंध्यानाच्छास्त्रव्याख्यानकृद्भवेत् ॥ १४६ ॥

ఈ మంత్రాన్ని మూడు సార్లు జపించి, మంత్రాన్ని ఉచ్చరిస్తూ పాలు త్రాగాలి. సంధ్యావందనంలో దక్షిణామూర్తిని ధ్యానిస్తే శాస్త్రవ్యాఖ్యాన సామర్థ్యం కలుగుతుంది.

Verse 147

प्रणवो हृदयं पश्चाद्वदेद्भगवतेपदम् । ङेयुतं दक्षिणामूर्तिं मह्यंमेधामुदीरयेत् ॥ १४७ ॥

మొదట హృదయబీజంగా ప్రణవం ‘ఓం’ ఉచ్చరించి, తరువాత ‘భగవతే’ పదాన్ని పలకాలి. ఆపై ఙకారంతో దక్షిణామూర్తిని ఆహ్వానించి ‘నాకు మేధను ప్రసాదించు’ అని పలకాలి.

Verse 148

प्रयच्छ ठद्वयांतोऽयं द्वाविंशत्यक्षरो मनुः । मुनिश्चतुर्मुखश्छंदो गायत्री देवतोदिता ॥ १४८ ॥

ఈ మంత్రం ‘ప్రయచ్ఛ’ అని చెప్పి ‘ఠ’ ద్వయంతో ముగుస్తుంది; ఇది ఇరవై రెండు అక్షరాల మంత్రం. దీని ఋషి చతుర్ముఖుడు (బ్రహ్మ), ఛందస్సు గాయత్రీ, దేవత ప్రకటించబడింది.

Verse 149

ताररुद्धैः स्वरैर्दीर्घैः षड्भिरंगानि कल्पयेत् । पदैर्मंत्रभवैर्वापिध्यानाद्यं पूर्ववन्मतम् ॥ १४९ ॥

తార స్వరంలో నియంత్రితమైన ఆరు దీర్ఘ స్వరాలతో సాధన యొక్క ఆరు అంగాలను ఏర్పాటు చేయాలి. లేదా మంత్రజన్య పదాలతో ధ్యానాది క్రమం పూర్వవత్‌గా భావించబడింది.

Verse 150

लोहितोग्र्यासनः सद्यो बिंदुमान्प्रथमं ततः । द्वितीयं वह्निबीजस्था दीर्घा शांतीन्दुभूषिता ॥ १५० ॥

లోహిత-ఉగ్ర ఆసనంపై కూర్చొని వెంటనే బిందువుతో కూడిన మొదటి రూపాన్ని ఉచ్చరించాలి. తరువాత అగ్ని-బీజంలో స్థితమైన రెండవదాన్ని జపించాలి—అది దీర్ఘంగా, శాంతి-చిహ్నంతో గుర్తింపబడి, చంద్రచిహ్నంతో అలంకృతమై ఉంటుంది.

Verse 151

तृतीया लांगलीशार्णमंत्रो बीजत्रयान्वितः । नीलकंठात्मकः प्रोक्तो विषद्वयहरः परः ॥ १५१ ॥

మూడవది ‘లాంగలీశారణ-మంత్రం’; ఇది మూడు బీజాక్షరాలతో యుక్తం. ఇది నీలకంఠ స్వరూపమని చెప్పబడింది; రెండు విధాల విషాన్ని పరమంగా హరించగలదు.

Verse 152

हरद्वयं वह्निजाया हृदयं परिकीर्तितम् । कपर्द्दिने पदयुगं शिरोमंत्र उदाहृतः ॥ १५२ ॥

‘హరద్వయం’ అనేది అగ్ని-జాయ (అగ్ని పత్నీ) యొక్క హృదయమని కీర్తించబడింది. ‘కపర్దిన్’ అనేది యుగ్మ పాదముగా, ‘శిరోమంత్రం’ అనేది శిరస్సు-మంత్రంగా చెప్పబడింది.

Verse 153

नीलकंठाय ठद्वंद्वं शिखामंत्रोऽयमीरितः । कालकूटपदस्यांते विषभक्षणङेयुतम् ॥ १५३ ॥

నీలకంఠునకు ‘ఠ-ద్వంద్వం’ విధించబడింది—ఇదే శిఖా-మంత్రంగా ప్రకటించబడింది. ‘కాలకూట’ పదాంతంలో, ‘విషభక్షణ’ సూచక పదంతో కలిసి దీన్ని గ్రహించాలి.

Verse 154

हुं फट् कवचमुद्दिष्टं नीलकंठिन इत्यतः । स्वाहांतमस्त्रमेतानि पंचागानि मनोर्विदुः ॥ १५४ ॥

‘హుం ఫట్’ అనేది కవచమని నిర్దేశించబడింది. ‘నీలకంఠినీ’ నుండి ప్రారంభించి ‘స్వాహా’ అంతమును అస్త్రముగా గ్రహించాలి. పండితులు ఇవే మంత్రపు పంచాంగాలని తెలుసుకుంటారు.

Verse 155

मूर्ध्नि कंठे हृदंभोजे क्रमाद्वीजत्रयं न्यसेत् । बालार्कायुतवर्चस्कं जटाजूटेंदुशोभितम् ॥ १५५ ॥

శిరస్సు, కంఠం, హృదయకమలంలో క్రమంగా ఆ ద్విజత్రయాన్ని న్యసించాలి. అనేక ఉదయసూర్యుల కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, జటాజూటంపై చంద్రశోభతో అలంకృతమై ఉన్నదిగా ధ్యానించాలి॥

Verse 156

नागाभूषं जपवटीं शूलं ब्रह्यकपालकम् । खट्वांगं दधतं दोर्भिस्त्रिनेत्रं चिंतयेद्धरम् ॥ १५६ ॥

నాగాభరణాలతో అలంకృతుడై, జపమాల ధరించి, త్రిశూలం, బ్రహ్మకపాలం మరియు ఖట్వాంగాన్ని భుజాలలో ధరించిన త్రినేత్రుడైన భయంకరప్రతాపి హరుని ధ్యానించాలి॥

Verse 157

लक्षत्रयं जपेन्मंत्रं तद्दशांशं ससर्पिषा । हविषा जुहुयात्सम्यक्संस्कृते हव्यवाहने ॥ १५७ ॥

మంత్రాన్ని మూడు లక్షల సార్లు జపించాలి; తరువాత దాని దశాంశం మేరకు నెయ్యితో కూడిన హవితో, సక్రమంగా సంస్కరించిన హవ్యవాహన అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి॥

Verse 158

शैवं पीठे यजेद्देवं नीलकंठं समाहितः । मृत्युं जयविधानेन विषद्वयविनाशनम् ॥ १५८ ॥

ఏకాగ్రచిత్తంతో శైవ పీఠంపై నీలకంఠ దేవుని ఆరాధించాలి. మృత్యుంజయ విధానంతో ఇది ద్వివిధ విషాన్ని నశింపజేస్తుంది॥

Verse 159

अग्निः संवर्तकादित्यरानिलौ षष्टिबिंदुमान् । चिंतामणिरिति ख्यातं बीजं सर्वसमृद्धिदम् ॥ १५९ ॥

అగ్ని, సంవర్తక, ఆదిత్య, రా, అనిల—ఇవన్నీ అరవై బిందువులతో కూడిన ఈ బీజం ‘చింతామణి’గా ప్రసిద్ధి; ఇది సమస్త సమృద్ధి, సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది॥

Verse 160

कश्यपो मुनिराख्यातश्छंदोऽनुष्टुबुदाहृतम् । अर्द्धनारीश्वरः प्रोक्तो देवता जगतां पतिः ॥ १६० ॥

ఈ మంత్రానికి ఋషి ముని కశ్యపుడు, ఛందస్సు అనుష్టుప్ అని చెప్పబడింది. దేవతగా జగత్పతి అర్ధనారీశ్వరుడు ప్రకటించబడెను॥१६०॥

Verse 161

रेफादिव्यंजनैः षड्भिः कुर्यादंगानि षट् क्रमात् । त्रिनेत्रं नीलमणिभं शूलपाशं कपालकम् ॥ १६१ ॥

‘ర’తో ప్రారంభమయ్యే ఆరు వ్యంజనాలతో క్రమంగా షడంగ-న్యాసం చేయవలెను. త్రినేత్రుడు, నీలమణి వలె ప్రకాశించే, శూలం, పాశం, కపాలం ధరించిన దేవుని ధ్యానించాలి॥१६१॥

Verse 162

रक्तोत्पलं च हस्ताब्जैर्दधतं चारुभूषणम् । बालेंदुबद्धमुकुटमर्द्धनारीश्वरं स्मरेत् ॥ १६२ ॥

పద్మసమానమైన చేతులతో రక్తోత్పలాన్ని ధరించి, మనోహర ఆభరణాలతో అలంకృతుడై, బాలచంద్రంతో బద్ధమైన మకుటం ధరించిన అర్ధనారీశ్వరుని స్మరించాలి॥१६૨॥

Verse 163

एकलक्षं जपेन्मंत्रं त्रिशतं मधुराप्लुतैः । तिलैर्हुनेद्यजेत्पीठे शैवेंगावरणैः सह ॥ १६३ ॥

మంత్రాన్ని ఒక లక్షసార్లు జపించాలి; తరువాత మధుతో తడిపిన హవ్యద్రవ్యాలతో మూడు వందల ఆహుతులు ఇవ్వాలి. నువ్వులతో హోమం చేసి, శైవ అంగ-ఆవరణాలతో కూడి పీఠంలో పూజ చేయాలి॥१६३॥

Verse 164

वृषाद्यैर्मातृभिः पश्चाल्लोकपालैस्तदायुधैः । प्रासादाद्यं जपेन्मंत्रमयुतं रोगशांतये ॥ १६४ ॥

వృషా మొదలైన మాతృదేవతలను వెనుక భాగంలో స్థాపించి, లోకపాలులను వారి వారి ఆయుధాలతో కూడి ఉంచి, ‘ప్రాసాద’తో ప్రారంభమయ్యే మంత్రాన్ని పదివేలసార్లు జపించాలి—రోగశాంతి కోసం॥१६४॥

Verse 165

स्वाहावृत्तमिदं बीजं विगलत्परमामृतम् । चन्द्रबिंबस्थितं मूर्ध्नि ध्यातं क्ष्वेडगदापहम् ॥ १६५ ॥

“స్వాహా”తో పరివృతమైన ఈ బీజాక్షరం పరమ అమృతాన్ని జారుస్తుంది. శిరస్సు శిఖరంలోని చంద్రమండలంలో స్థితమని ధ్యానిస్తే క్ష్వేడ (విషదోష) వ్యాధిని తొలగిస్తుంది.

Verse 166

प्रतिलोमस्वराढ्या च बीजं वह्निगृहे स्थितम् । रेफादिव्यंजनोल्लासिषट्कोणाभिवृतं बहिः ॥ १६६ ॥

ప్రతిలోమ క్రమంలో అమర్చిన స్వరాలతో సమృద్ధమైన ఆ బీజాన్ని అగ్నిగృహంలో (అగ్ని స్థానంలో) స్థాపించాలి. బయట ‘ర’ (రేఫ) మొదలైన వ్యంజనాల కాంతితో ప్రకాశించే షట్కోణంతో దానిని ఆవరించాలి.

Verse 167

भूतार्तस्य स्मृतं मूर्ध्नि भूतमाशु विनाशयेत् । पीडितांगे स्मृतं तत्तत्पीडां शमयति ध्रुवम् ॥ १६७ ॥

భూతపీడితుని శిరస్సుపై దీనిని స్మరించి జపిస్తే ఆ భూతం త్వరగా నశిస్తుంది. బాధపడుతున్న అవయవంపై స్మరించితే ఆ ప్రత్యేక నొప్పి నిశ్చయంగా శమిస్తుంది.

Verse 168

प्रणवो हृदयं पश्चान् ङेंतः पशुपतिः पुनः । तारो नमो भूतपदं ततोऽधिपतये ध्रुवम् ॥ १६८ ॥

మొదట హృదయంలో ప్రణవం ‘ఓం’ను న్యాసం చేయాలి; తరువాత ‘ఙేం’ అంత్యంతో ఉన్న పదాన్ని ఉంచాలి. మళ్లీ ‘పశుపతి’ అని పలకాలి. ఆపై తారక ‘ఓం’, తరువాత ‘నమో’, తరువాత ‘భూత’ పదం; చివరగా దృఢంగా ‘అధిపతయే’ అని చెప్పాలి.

Verse 169

नमोरुद्राय युगलं खङ्गरावण शब्दतः । विहरद्वितयं पश्चान्नरीनृत्ययुगं पृथक् ॥ १६९ ॥

‘నమో రుద్రాయ’తో ప్రారంభమయ్యే యుగ్మాన్ని ఖడ్గాల ఝంకారంలాంటి ధ్వనితో ఉచ్చరించాలి. తరువాత ‘విహరద్’ అనే రెండు భాగాలు పలకాలి; ఆపై వేరుగా ‘నారీ-నృత్య’ సంబంధిత యుగ్మాన్ని జపించాలి.

Verse 170

श्मशानभस्माचितांते शरण्याय ततः परम् । घंटाकपालमालादिधरायेति पदं पुनः ॥ १७० ॥

తదుపరి ‘శ్మశానభస్మంతో లిప్తమైన దేహముగల శరణ్య ప్రభువు’ అనే మంత్రపదాన్ని జపించాలి; అనంతరం మళ్లీ ‘ఘంట, కపాల, మాల మొదలైనవి ధరించువాడు’ అనే మంత్రపదాన్ని ఉచ్చరించాలి।

Verse 171

व्याघ्रचर्मपदस्यांते परिधानाय तत्परम् । शशांककृतशब्दांते शेखराय ततः परम् ॥ १७१ ॥

‘వ్యాఘ్రచర్మ’ పదం తరువాత ‘పరిధానాయ’ (ధరించు వస్త్రము) అనే పదాన్ని గ్రహించాలి; అలాగే ‘శశాంకకృత’ పదం తరువాత ‘శేఖరాయ’ (శిరోభూషణము) అనే పదాన్ని గ్రహించాలి।

Verse 172

कृष्णसर्पपदात्पश्चाद्वदेद्यज्ञोपवीतिने । बलयुग्मं चलायुग्ममनिवर्तकपालिने ॥ १७२ ॥

‘కృష్ణసర్ప’ పదంతో ప్రారంభమైన మంత్రాన్ని ఉచ్చరించి, యజ్ఞోపవీతధారి సాధకుడు తరువాత—‘బలయుగ్మం, చలయుగ్మం—ఓ అనివర్తకపాలినీ!’ అని పలకాలి।

Verse 173

हनुयुग्मं ततो भूतांस्त्रासयद्वितयं पुनः । भूयो मंडलमध्ये स्यात्कटयुग्मं ततः परम् ॥ १७३ ॥

తదుపరి దవడల యుగ్మాన్ని నిర్మించాలి; తరువాత మళ్లీ భయంకరమైన రెండు భూతాల రూపాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి। ఇక మండల మధ్యభాగంలో తదుపరి కటి (నడుము/నితంబ) యుగ్మం ఉండాలి।

Verse 174

रुद्रांकुशेन शमय प्रवेशययुगं ततः । आवेशययुगं पश्चाञ्चंडासिपदमीरयेत् ॥ १७४ ॥

తదుపరి రుద్రాంకుశంతో ‘శమయ’ మరియు ‘ప్రవేశయ’ అనే యుగ్మ మంత్రపదాలను జపించాలి; అనంతరం ‘ఆవేశయ’ యుగ్మాన్ని జపించి చివరగా ‘చండాసి’ అనే మంత్రపదాన్ని ఉచ్చరించాలి।

Verse 175

धाराधिपतिरुद्रोऽयं ज्ञापयत्यग्निसुंदरी । खड्गरावणमंत्रोऽयं सप्तत्यूर्द्धशताक्षरः ॥ १७५ ॥

ఈ మంత్రం ‘ధారల అధిపతి రుద్రుడు’ అని ప్రసిద్ధి; అగ్నిసుందరీ దీనిని ప్రకటిస్తుంది. ఇది ఖడ్గ-రావణ మంత్రం, నూట డెబ్బై అక్షరాలతో కూడినది॥

Verse 176

भूताधिपतये स्वाहा पूजामन्त्रोऽयमीरितः । सिद्धमंत्रोऽयमुदितो जपादेव प्रसिद्ध्यति ॥ १७६ ॥

‘భూతాధిపతయే స్వాహా’—ఇది పూజా మంత్రంగా ప్రకటించబడింది. ఈ సిద్ధ మంత్రం ఉపదేశించబడింది; జపమాత్రంతోనే సిద్ధి, ప్రసిద్ధి కలుగుతుంది॥

Verse 177

अयुतद्वितयात्पश्चाद्भूतादिग्रहणे क्षमः । माया स्फुरद्वयं भूयः प्रस्फुरद्वितयं पुनः ॥ १७७ ॥

రెండు ‘అయుత’ (ఇరవై వేల) తరువాత భూతాది గ్రహణానికి సమర్థమైన తత్త్వం వస్తుంది. ఆపై మాయ రెండు స్ఫురణాలుగా ప్రకాశిస్తుంది; మరల అది ఇంకొక రెండు స్ఫురణాలుగా విస్తరిస్తుంది॥

Verse 178

घातयद्वितयं वर्मफडंतः समुदीरितः । एकपंचाशदर्णोऽयमघोरास्त्रं महामनुः ॥ १७८ ॥

‘ఘాతయ’ అనే పదాన్ని రెండుసార్లు ఉచ్చరించి చివర ‘వర్మ-ఫట్’ అని పలికితే, యాభై ఒక అక్షరాల ఈ మహామంత్రం ‘అఘోరాస్త్రం’ అని పిలువబడుతుంది॥

Verse 179

अघोरोऽस्य नुनिः प्रोक्तस्त्रिवृच्छंदं उदाहृतम् । अघोररुद्रः संदिष्टो देवता मन्त्रनायकः ॥ १७९ ॥

ఈ మంత్రానికి ఋషి ‘అఘోర’ అని చెప్పబడింది; ఛందస్సు ‘త్రివృక్’ అని పేర్కొనబడింది; దేవతగా, మంత్రనాయకుడిగా ‘అఘోరరుద్ర’ నిర్దిష్టుడు॥

Verse 180

हृदयं पंचभिः प्रोक्तं शिरः षड्भिरुदाहृतम् । शिखा दशभिराख्याता नवभिः कवचं मतम् ॥ १८० ॥

హృదయమంత్రం ఐదు అక్షరాలదిగా చెప్పబడింది; శిరోమంత్రం ఆరు అక్షరాలదిగా ఉపదేశించబడింది. శిఖామంత్రం పది అక్షరాలదిగా, కవచమంత్రం తొమ్మిది అక్షరాలదిగా భావించబడింది.

Verse 181

वसुवर्णैः स्मृतं नेत्रं दशार्णैरस्त्रमीरितम् । मूर्ध्नि नेत्रास्यकंठेषु हृन्नाभ्यामूरुषु क्रमात् ॥ १८१ ॥

నేత్రమంత్రం ఎనిమిది అక్షరాలదిగా స్మరించబడింది; అస్త్రమంత్రం పది అక్షరాలదిగా ప్రకటించబడింది. వీటిని క్రమంగా శిరస్సుపై; నేత్రాలు, ముఖం, కంఠంపై; హృదయం, నాభిపై; మరియు ఊరువులపై న్యాసం చేయాలి.

Verse 182

जानुजंघापदद्वंद्वे रुद्रभिन्नाक्षरैर्न्यसेत् । पञ्चषट्काष्टवेदांगद्विव्द्यब्धिरसलोचनैः ॥ १८२ ॥

మోకాళ్లు, జంఘలు, పాదయుగ్మంపై రుద్రభిన్న అక్షరాలతో న్యాసం చేయాలి—ఐదు, ఆరు, ఎనిమిది, వేదాంగాలు, రెండు, సముద్రం, రసం, నేత్రాలు—ఇవి సూచించే సంఖ్యాక్రమానుసారం.

Verse 183

श्यामं त्रिनेत्रं सपार्ढ्यं रक्तवस्त्रांगरांगकम् । नानाशस्त्रधरं ध्यायेनदघोराख्यं सदाशिवम् ॥ १८३ ॥

శ్యామవర్ణుడు, త్రినేత్రుడు, ఆభరణాలతో అలంకృతుడు, అంగరాగంతో లేపబడి ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించినవాడు, నానావిధ శస్త్రధారి అయిన ‘అఘోర’ నామ సదాశివుని ధ్యానించాలి.

Verse 184

भूतवेतालकादीनां क्षयोऽयं निग्रहे मनुः । तारो वांतो धरासंस्थो वामनेत्रेंदुभूषितः ॥ १८४ ॥

భూత, వేతాళాది దుష్టశక్తుల నియంత్రణకు ఈ మంత్రం వారి నాశనకారి. దీని ఋషి మనువు, దేవత/స్వరూపం ‘తార’, వినియోగం ‘ధరాసంస్థ’ (భూమిపై స్థితి), లక్షణం ఎడమ నేత్రంపై చంద్రాభరణం.

Verse 185

पाशी बकः कर्णनेत्रवर्मास्त्रांतः षडक्षरः । मनुः पाशुपतास्त्राख्यो ग्रहक्षुद्रनिवारणः ॥ १८५ ॥

ఇవి మంత్రాలు—‘పాశీ’, ‘బక’, ‘కర్ణ-నేత్ర-వర్మాస్త్రాంత’; అలాగే షడక్షర మంత్రం; మరియు ‘పాశుపతాస్త్ర’ అని ప్రసిద్ధమైన మంత్రం—ఇవి గ్రహజనిత బాధలు, చిన్న దుష్టబాధలను నివారించుటకు।

Verse 186

षड्भिर्वर्णैः षडंगानि हुंफडंतैः सजातिभिः । मध्याह्नार्कप्रभं भीमं त्र्यक्षं पन्नगभूषणम् ॥ १८६ ॥

షడక్షరంతో షడంగ-న్యాసం చేయాలి, ‘హుం’ ‘ఫట్’ మొదలైన బీజాక్షరాలు మరియు వాటి సహచర అక్షరాలతో; తరువాత మధ్యాహ్న సూర్యప్రభలా ప్రకాశించే, భయంకరమైన, త్రినేత్రుడైన, సర్పాభరణధారిని ధ్యానించాలి।

Verse 187

नानाशस्त्रं चतुर्वक्त्रं स्मरेत्पशुपतिं हरम् । वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं जुहुयात्तद्दशांशतः ॥ १८७ ॥

అనేక ఆయుధాలు ధరించిన, చతుర్ముఖుడైన పశుపతి-హరుని స్మరించాలి. మంత్రాన్ని లక్ష వర్ణపరిమాణంగా జపించి, దాని దశాంశం మేర హోమంలో ఆహుతులు ఇవ్వాలి।

Verse 188

गव्येन सर्पिषा मन्त्रो संस्कृते हव्यवाहने । शैवे पीठे यजेदंगमातृलोकेश्वरायुधैः ॥ १८८ ॥

ఆవు నెయ్యితో, సంస్కృతమైన హవ్యవాహన అగ్నిలో మంత్రాన్ని ఆహుతి చేయాలి. శైవ పీఠంలో విధిగా అంగదేవతలు, మాతృగణాలు, లోకేశ్వరులు మరియు వారి ఆయుధాలను చిహ్నాలుగా తీసుకొని పూజ చేయాలి।

Verse 189

अनेन मन्त्रितं तोयं भूतग्रस्तमुखे क्षिपेत् । सद्यः स मुंचति क्रंदान्महामंत्रप्रभावतः ॥ १८९ ॥

ఈ మంత్రంతో అభిమంత్రితమైన నీటిని భూతగ్రస్తుని నోటిలో చల్లాలి. ఈ మహామంత్ర ప్రభావంతో అతడు వెంటనే తన ఆర్తక్రందనాన్ని విడిచిపెడతాడు।

Verse 190

अनेन मन्त्रितान्बाणान्विसृजेद्युधि यो नरः । जयेत्क्षणेन निखिलाञ्छत्रून्पार्थ इवापरः ॥ १९० ॥

ఈ మంత్రంతో అభిమంత్రితమైన బాణాలను యుద్ధంలో విడిచే మనిషి క్షణంలోనే సమస్త శత్రువులను జయిస్తాడు—మరో పార్థుడు (అర్జునుడు) వలె।

Verse 191

वर्णान्तिमो बिन्दुयुतः क्षेत्रपालाय हृन्मनुः ॥ १९१ ॥

వర్ణమాల యొక్క చివరి అక్షరానికి బిందువును కలిపి ఏర్పడే హృదయమంత్రం క్షేత్రపాలునికి విధించబడింది।

Verse 192

ताराद्यो वसुवर्णोऽयं क्षेत्रपालस्य कीर्तितः । षड्दीर्घयुक्तबीजेन षडंगं न्यस्य चिन्तयेत् ॥ १९२ ॥

‘తారా’తో ప్రారంభమై స్వర్ణవర్ణ కాంతితో ప్రకాశించే ఈ మంత్రం క్షేత్రపాలునిదని చెప్పబడింది। ఆరు దీర్ఘస్వరాలతో కూడిన బీజంతో షడంగన్యాసం చేసి అనంతరం దేవుని ధ్యానించాలి।

Verse 193

नीलाचलाभं दिग्वस्त्रं सर्पभूषं त्रिलोचनम् । पिंगोर्ध्वकेशान्दधतं कपालं च गदां स्मरेत् ॥ १९३ ॥

నీలాచలంలా నీలవర్ణ కాంతితో, దిక్కులే వస్త్రములుగా ధరించి, సర్పాభరణాలతో అలంకృతుడై, త్రినేత్రుడై, పింగళ వర్ణంలో పైకి లేచిన కేశాలను ధరించి, కపాలం మరియు గదను పట్టుకున్న శంభువును ధ్యానించాలి।

Verse 194

लक्षमेकं जपेन्मन्त्रं जुहुयात्तद्दशांशतः । चरुणा घृतसिक्तेन ततः क्षेत्रे समर्चयेत् ॥ १९४ ॥

మంత్రాన్ని ఒక లక్షసార్లు జపించాలి; ఆ తరువాత దాని పదవ భాగం మేరకు నెయ్యితో తడిపిన చరుతో హోమం చేయాలి; అనంతరం క్షేత్రం/మందిరంలో విధివిధానంగా సమర్చన చేయాలి।

Verse 195

धर्मादिकल्पिते पीठे सांगावरणमादरात् । तस्मै सपरिवाराय बलिमेतेन निर्हरेत् ॥ १९५ ॥

ధర్మవిధి ప్రకారం అలంకరించిన పీఠంపై, సాంగ-ఆవరణంతో కూడిన బలిని భక్తితో సమర్పించాలి. ఈ విధానంతో సపరివార దేవతకు బలిని నివేదించాలి.

Verse 196

पूर्वमेहिद्वयं पश्चाद्विद्विषं पुरुषं द्वयम् । भञ्जयद्वितयं भूयो नर्तयद्वितयं पुनः ॥ १९६ ॥

ముందుగా ఆ జంటను ముందుకు రప్పించాలి; తరువాత శత్రుత్వమున్న పురుషుల జంటను రప్పించాలి. ఆపై మళ్లీ ఆ జంటను భంజనం చేయాలి, మరల ఆ జంటను నర్తింపజేయాలి.

Verse 197

ततो विघ्नपदद्वन्द्वं महाभैरव तत्परम् । क्षेत्रपालबलिं गृह्णद्वयं पावकसुन्दरी ॥ १९७ ॥

ఆపై విఘ్ననాశనంలో తత్పరుడవైన ఓ మహాభైరవా! ఓ పావకసుందరీ! క్షేత్రపాలునికి నియతమైన బలి-ద్వయాన్ని స్వీకరించు.

Verse 198

बलिमन्त्रोऽयमाख्यातः सर्वकामफलप्रदः । सोपदेशं बृहत्पिण्डे कृत्वा रात्रिषु साधकः ॥ १९८ ॥

ఈ బలి-మంత్రం ఉపదేశించబడింది; ఇది సమస్త కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. గురు ఉపదేశంతో పెద్ద పిండంపై దీన్ని చేసి సాధకుడు రాత్రివేళల్లో సాధన చేయాలి.

Verse 199

स्मृत्वा यथोक्तं क्षेत्रेशँ तस्य हस्ते बलिं हरेत् । बलिनानेन सन्तुष्टः क्षेत्रपालः प्रयच्छति ॥ १९९ ॥

విధి ప్రకారం క్షేత్రేశుని స్మరించి, ఆయన చేతిలో బలిని సమర్పించాలి. ఈ బలితో సంతుష్టుడైన క్షేత్రపాలుడు అభీష్ట ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 200

कांतिं मेधां बलायोग्यं तेजः पुष्टिं यशः श्रियम् । उद्धरेद्बटुकं ङेंतमापदुद्धारणं तथा ॥ २०० ॥

ఈ (మంత్రం) కాంతి, మేధ, బలానికి యోగ్యత, తేజస్సు, పుష్టి, యశస్సు, శ్రీని ప్రసాదిస్తుంది; అలాగే ఆపదకాలంలో ‘ఙేం తమ్’ ఉచ్చారణతో బటుకుడు (బ్రహ్మచారి)ని దుఃఖం నుండి उद्धరిస్తుంది—ఇది ఆపదుద్ధారణ సాధనం।