Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 20

गङ्गामाहात्म्य — The Greatness of the Gaṅgā

धर्महीनो यथा मूर्खः परत्रेह च निन्दितः । मातापितृविहीनस्य अज्ञस्याप्यविवेकिनः । अपुत्रस्य वृथा जन्म ऋणग्रस्तस्य चैव हि ॥ २० ॥

dharmahīno yathā mūrkhaḥ paratreha ca ninditaḥ | mātāpitṛvihīnasya ajñasyāpyavivekinaḥ | aputrasya vṛthā janma ṛṇagrastasya caiva hi || 20 ||

ధర్మం లేని వాడు మూర్ఖునివలె—ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ నిందితుడు. అలాగే తల్లిదండ్రులు లేని అజ్ఞాని, వివేకం లేనివాడూ. కుమారుడు లేనివాడి జన్మ వ్యర్థం; ఋణభారంతో నలిగినవాడి జీవితం కూడా వ్యర్థమే.

धर्म-हीनःdevoid of dharma
धर्म-हीनः:
विशेष्य (Subject complement)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (धर्मेण हीनः/धर्मात् हीनः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाas/like
यथा:
सम्बन्ध (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान-वाचक (comparative particle ‘as/like’)
मूर्खःa fool
मूर्खः:
उपमान (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootमूर्ख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परत्रin the next world
परत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootपरत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देश/काल-अव्यय (adverb: ‘in the next world/thereafter’)
इहhere
इह:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देश-अव्यय (adverb: ‘here/in this world’)
and
:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)
निन्दितःblamed/censured
निन्दितः:
विशेष्य (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनिन्दित (कृदन्त; निन्द्-धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
माता-पितृ-विहीनस्यof one deprived of mother and father
माता-पितृ-विहीनस्य:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootमातृ (प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक) + विहीन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (माता च पिता च ताभ्यां विहीनः), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अज्ञस्यof an ignorant person
अज्ञस्य:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootअज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘...विहीनस्य’ इत्यस्य समानाधिकरण-विशेषण
अपिeven
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle ‘even/also’)
अविवेकिनःof one lacking discernment
अविवेकिनः:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootअविवेकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘...विहीनस्य’ इत्यस्य विशेषण
अपुत्रस्यof one without a son/child
अपुत्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootअपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वृथाin vain
वृथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रिया-विशेषण (adverb ‘in vain’)
जन्मbirth
जन्म:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ऋण-ग्रस्तस्यof one afflicted by debt
ऋण-ग्रस्तस्य:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootऋण (प्रातिपदिक) + ग्रस्त (कृदन्त; ग्रस्-धातु)
Formतत्पुरुष-समास (ऋणेन ग्रस्तः), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ग्रस्त = क्त-प्रत्ययान्त
and
:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (emphatic ‘indeed/only’)
हिfor/indeed
हि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)

Sanatkumara (teaching Narada in dialogue context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: raudra

FAQs

It frames dharma as the foundation of human life: without righteous conduct and discernment, a person is reproached in society and accrues suffering beyond death, making life’s purpose fail.

It implies that bhakti must rest on dharma—self-control, responsibility, and viveka—otherwise devotion becomes unstable; a disciplined life supports sustained remembrance and worship of the Lord.

The practical takeaway aligns with dharma-nīti and viveka (discernment): applying right judgment in duties (especially household life), avoiding crippling debt, and living ethically—foundational prerequisites before advanced ritual or scriptural study.