Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 21

Prāyaścitta for Mahāpātakas and the Sin-destroying Power of Viṣṇu-smaraṇa

Devanagari script

संवत्सरं त्रयं वेश्यं शूर्द्रं हत्वा तु वत्सरम् । दीक्षितस्य स्त्रियं हत्वा ब्राह्मणी चाष्टवत्सरान् ॥ २१ ॥

Transliteration

saṃvatsaraṃ trayaṃ veśyaṃ śūrdraṃ hatvā tu vatsaram | dīkṣitasya striyaṃ hatvā brāhmaṇī cāṣṭavatsarān || 21 ||

Translation

వైశ్యుని వధకు మూడు సంవత్సరాల ప్రాయశ్చిత్తం, శూద్రుని వధకు ఒక సంవత్సరం. దీక్షితుని భార్యను హతమార్చినచో, అలాగే బ్రాహ్మణీ వధలోనూ, ఎనిమిది సంవత్సరాల ప్రాయశ్చిత్తం విధించబడింది.

Word by Word

• संवत्सरम्: for one year
• संवत्सरम्: Kaaladhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संवत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (कालपरिमाण)

• त्रयम्: three
• त्रयम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संख्याविशेषण (numeral adjective)

• वेश्यम्: a Vaishya
• वेश्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शूद्रम्: a Shudra
• शूद्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शूद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हत्वा: having killed
• हत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्ययभाव (absolutive)

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• वत्सरम्: for a year
• वत्सरम्: Kaaladhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (कालपरिमाण)

• दीक्षितस्य: of an initiated man
• दीक्षितस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: दीक्षित (प्रातिपदिक; दिक्ष् धातु से क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• स्त्रियम्: a woman
• स्त्रियम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हत्वा: having killed
• हत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्ययभाव (absolutive)

• ब्राह्मणी: (for) a Brahmin woman
• ब्राह्मणी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (कर्तृपद-रूपेण; दण्डविधानस्य विषयः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• अष्ट-वत्सरान्: for eight years
• अष्ट-वत्सरान्: Kaaladhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अष्ट (संख्या) + वत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु समास (अष्ट वत्सराः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (कालपरिमाण)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada on Dharma and prāyaścitta)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Vaiśya
• Śūdra
• Brāhmaṇī
• Dīkṣita

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames prāyaścitta as a dhārmic mechanism for moral repair—stating that grave harm demands sustained austerity, restraint, and ritual purification proportionate to the offense.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While primarily legal-ritual, it indirectly supports bhakti by emphasizing inner and outer purification; sustained penance prepares the mind for sattva, making Vishnu-bhakti and disciplined worship steadier.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implied: the verse gives time-measures for penance as part of dharma-śāstric ritual regulation, guiding how expiatory observances are structured.