Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 181

Vāmana’s Advent, Aditi’s Hymn, Bali’s Gift, and the Mahatmya of Bhū-dāna

Devanagari script

अजाण्डबाह्यनिलयं धारारुपमवर्त्तत । तज्जलं पावनं श्रेष्टं ब्रह्मादीन्पावयत्सुरान् ॥ ८१ ॥

Transliteration

ajāṇḍabāhyanilayaṃ dhārārupamavarttata | tajjalaṃ pāvanaṃ śreṣṭaṃ brahmādīnpāvayatsurān || 81 ||

Translation

బ్రహ్మాండం వెలుపల నివసిస్తూ అది నిరంతర ధారారూపంగా ప్రవహించింది. ఆ జలం పరమ పావనమైనది; బ్రహ్మాది దేవతలనుకూడా పవిత్రం చేసింది.

Word by Word

• अजाण्ड-बाह्य-निलयम्: the abode outside the cosmic egg
• अजाण्ड-बाह्य-निलयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अजाण्ड (प्रातिपदिक) + बाह्य (प्रातिपदिक) + निलय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषः (अजाण्डस्य बाह्ये निलयः)

• धारा-रूपम्: in the form of a stream
• धारा-रूपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धारा (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (धारायाः रूपम्)

• अवर्त्तत: flowed / existed
• अवर्त्तत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृत् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; (अवर्त्तत = अवर्तत)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (जलं इति)

• जलम्: water
• जलम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• पावनम्: purifying
• पावनम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (जलम्)

• श्रेष्ठम्: excellent
• श्रेष्ठम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (जलम्)

• ब्रह्म-आदीन्: Brahmā and the others
• ब्रह्म-आदीन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (ब्रह्मा आदिः येषां ते)

• पावयत्: purified
• पावयत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative (णिच्) भावः—पावयति

• सुरान्: the gods
• सुरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Brahma
• Devas (Suras)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates sacred water as a cosmic principle of purification—so potent that it sanctifies even Brahmā and the devas—implying that purity ultimately descends from a transcendent, supra-cosmic source.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By portraying a purifying stream that cleanses even the highest beings, the verse supports a Bhakti theme: grace and sanctification are received through contact with the sacred (tīrtha, pāvana-jala), fostering humility and reliance on divine purification rather than personal status.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Primarily Kalpa (ritual discipline): it underpins the ritual use of sanctified water (ācamanā, prokṣaṇa, snāna) as a means of purification, while framing such practices within a cosmological doctrine of pāvanatva (purifying power).