The Origin of the Gaṅgā and the Gods’ Defeat Caused by Bali

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुपादाग्रसंभूता या गङ्गेत्यभिधीयते । तदुत्पत्तिं वद भ्रातरनुग्राह्योऽस्मि ते यदि ॥ १ ॥

నారదుడు పలికెను—‘గంగా’ అని పిలువబడే ఆ నది శ్రీహరి విష్ణువు పాదాగ్రం నుండి ఉద్భవించిందని చెబుతారు. ఓ సోదరా, నేను నీ అనుగ్రహానికి పాత్రుడనైతే ఆమె ఉద్భవాన్ని చెప్పుము.

Verse 2

सनक उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि गङ्गोत्पत्तिं तवानघ । वदतां श्रृण्वतां चैंव पुण्यदां पापनाशिनीम् ॥ २ ॥

సనకుడు పలికెను—హే నిర్దోష నారదా, వినుము; గంగ యొక్క ఉద్భవాన్ని నేను చెప్పుదును. ఆమెను చెప్పువారికీ వినువారికీ పుణ్యప్రదాయిని, పాపనాశినీ.

Verse 3

आसीदिंद्रादिदेवानां जनकः कश्यपो मुनिः । दक्षात्मजे तस्य भार्ये दितिश्चादितिरेव च ॥ ३ ॥

ఇంద్రాది దేవతలకు జనకుడు కశ్యప ముని. అతని భార్యలు దక్షుని కుమార్తెలైన దితి మరియు అదితి.

Verse 4

अदितिर्देवमातास्ति दैत्यानां जननी दितिः । ते तयोरात्मजा विप्र परस्परजयैषिणः ॥ ४ ॥

అదితి దేవమాత, దితి దైత్యుల జనని అని చెప్పబడింది. ఓ విప్రా, ఆ ఇద్దరి కుమారులు ఎల్లప్పుడూ పరస్పరం జయించాలనే తపనతో ఉంటారు.

Verse 5

सदा सपूर्वदेवास्तु यतो दैत्याः प्रकीर्तिताः । आदिदैंत्यो दितेः पुत्रो हिरण्यकशिपुर्बली ॥ ५ ॥

దైత్యులు ఎల్లప్పుడూ పూర్వ దేవులతో కూడి కీర్తించబడతారు; అందువల్ల దితి కుమారుడైన పరాక్రమశాలి హిరణ్యకశిపుడే ఆదిదైత్యుడని చెప్పబడుతుంది.

Verse 6

प्रह्लादस्तस्य पुत्रो।़भूत्सुमहान्दैत्यसत्तमः । विरोचन स्तस्य सुतो बभूव द्विजभक्तिमान् ॥ ६ ॥

అతని కుమారుడు ప్రహ్లాదుడు—అత్యంత మహానుడు, దైత్యుల్లో శ్రేష్ఠుడు. ప్రహ్లాదుని కుమారుడు విరోచనుడు, ద్విజుల (బ్రాహ్మణుల) పట్ల భక్తి కలవాడు.

Verse 7

तस्य पुत्रोऽतितेजस्वी बलिरासीत्प्रतापवान् । स एव वाहिनीपालो दैत्यानामभवन्मुनेः ॥ ७ ॥

అతని కుమారుడు అత్యంత తేజస్సుతో, ప్రతాపంతో ఉన్న బలి. ఓ మునీ, అతడే దైత్యుల సేనకు నాయకుడుగా, రక్షకుడుగా అయ్యాడు.

Verse 8

बलेन महता युक्तो बुभुजे मेदिनीमिमाम् । विजित्य वसुधां सर्वां स्वर्गं जेतुं मनो दधे ॥ ८ ॥

మహాబలంతో యుక్తుడై అతడు ఈ భూమిని అనుభవించాడు. సమస్త వసుధను జయించి, స్వర్గాన్ని కూడా జయించాలనే మనస్సు పెట్టాడు.

Verse 9

गजाश्च यस्यायुतकोटिलक्षास्तावन्त एवाश्वरथा मुनींद्र । गजेगजे पंचशती पदातेः किं वर्ण्यते तस्य चमूर्वरिष्टा ॥ ९ ॥

హే మునీంద్రా! అతనికి అయుత, కోటి, లక్షల సంఖ్యలో గజాలు ఉన్నాయి; అంతే సంఖ్యలో అశ్వరథాలూ ఉన్నాయి. ప్రతి గజానికి ఐదువందల పదాతులు—అటువంటి అపూర్వ సేన యొక్క మహిమను ఎలా వర్ణించగలం?

Verse 10

अमात्यकोट्यग्रसरावमात्यौ कुम्भाण्डनामाप्यथ कूपकर्णः । पित्रा समं शौर्यपराक्रमाभ्यां बाणो बलेः पुत्रशतग्रजोऽभूत् ॥ १० ॥

మంత్రుల కోటి సమూహంలో ఇద్దరు అగ్ర అమాత్యులు—కుంభాండుడు మరియు కూపకర్ణుడు. అలాగే బాణుడు, శౌర్యపరాక్రమాలలో తండ్రితో సమానుడై, బలికి చెందిన శతపుత్ర వంశంలో ప్రపౌత్రుడిగా జన్మించాడు.

Verse 11

बलिः सुराञ्जेतुमनाः प्रवृत्तः सैन्येन युक्तो महता प्रतस्थे । ध्वजातपर्त्रैर्गगनाबुराशेस्तरङ्गविद्युत्स्मरणं प्रकुर्वन् ॥ ११ ॥

దేవతలను జయించాలనే సంకల్పంతో బలి మహాసేనతో బయలుదేరాడు. ధ్వజాలపై ఎగిరే వస్త్రాలు ఆకాశాన్ని సముద్రంలా చేశాయి—తరంగాలు, విద్యుత్తు ఒకేసారి స్మరణకు వచ్చినట్లుగా.

Verse 12

अवाप्य वृत्रारिपुरं सुरारी रुरोघ दैत्यैर्मृगराजगाढैः । सुरश्च युद्धाय पुरात्तथैव विनिर्ययुर्वज्रकरादयश्च ॥ १२ ॥

వృత్రారి (ఇంద్రుడు) నగరానికి చేరి, దేవశత్రువు సింహసమానంగా ఘనమైన దైత్యులతో దానిని ముట్టడించాడు. అప్పుడు దేవతలూ అలాగే యుద్ధానికి నగరంనుండి బయలుదేరారు—వజ్రధారి ఇంద్రుడు మొదలైనవారి నేతృత్వంలో.

Verse 13

ततः प्रववृते युद्धं घोरं गीर्वाणदैत्ययो । कल्पांतमेघानिर्धोषं डिंडिंमध्वनिसंभ्रमम् ॥ १३ ॥

అప్పుడు దేవతలు మరియు దైత్యుల మధ్య ఘోర యుద్ధం చెలరేగింది—దాని గర్జన కల్పాంత మేఘాల మ్రోగుడిలా, రణడిండిమ ధ్వనులతో సమస్తం కలకలమైంది.

Verse 14

मुमुचुः शरजालानि दैंत्याः सुमनसां बले । देवाश्च दैत्यसेनासु संग्रामेऽत्यन्तदारुणे ॥ १४ ॥

అత్యంత దారుణమైన ఆ సమరంలో దైత్యులు దేవసేనపై బాణజాలాన్ని విడిచారు; దేవులు కూడా ప్రతిగా దైత్యసేనపై శరవర్షాన్ని కురిపించారు।

Verse 15

जहि दारय भिंधीते छिंधि मारय ताडय । इत्येवं सुमहान्घोषो वदतां सेनयोरभूत् ॥ १५ ॥

“కొట్టు! చీల్చు! గుచ్చు! నరికివేయి! సంహరించు! తాడు!”—ఇలా పరస్పరం అరుచుకుంటూ రెండు సేనల యోధుల నుండి మహా ఘోషం ఉద్భవించింది।

Verse 16

शरदुन्दुभिनिध्वानैः सिंहनादैः सिंहनादैः सुरद्विषाम् । भाङ्कारैः स्यन्दनानां च बाणक्रेङ्गारनिःस्वनैः ॥ १६ ॥

యుద్ధడమరుల గర్జనతో, దేవద్వేషుల పునఃపునః సింహనాదాలతో, రథాల ఖణఖణ ధ్వనులతో, బాణాల కఠిన శీశీ-ఝంకారాలతో యుద్ధభూమి మార్మోగింది।

Verse 17

अश्वानां हेषितैश्चैव गजानां बृंहितैस्तथा । टङ्गारैर्धनुषां चैव लोकः शब्दत्मयोऽभवत् ॥ १७ ॥

గుర్రాల హేషధ్వనులతో, ఏనుగుల బృంహితాలతో, ధనుస్సుల టంకారాలతో లోకమంతా శబ్దమయమైపోయినట్లు అయింది।

Verse 18

सुरासुरविनिर्मुक्तबाणनिष्पेषजानले । अकालप्रलयं मेने निरीक्ष्य सकलं जगत् ॥ १८ ॥

దేవులు, అసురులు విడిచిన బాణాల ఢీకొని చూర్ణమవడం వల్ల పుట్టిన అగ్నితో సమస్త జగత్తు దగ్ధమై ఉన్నట్లు చూసి, అతడు ఇది అకాల ప్రళయమని భావించాడు।

Verse 19

बभौ देवद्विषां सेना स्फुरच्छस्त्रौघधारिणी । चलद्विद्युन्निभा रात्रिश्छादिता जलदैरिव ॥ १९ ॥

దేవద్వేషుల సేన మెరుస్తూ కనిపించింది, మెరుపుల్లాంటి శస్త్రసమూహాలను ధరించి; అది కదిలే విద్యుత్తుతో ప్రకాశించే రాత్రిలా, మేఘాలతో కప్పబడినట్టుగా అనిపించింది.

Verse 20

तस्मिन्युद्धे महाधोरैर्गिरीन् क्षित्पान् सुरारिभिः । नाराचैश्चूर्णयामासुर्देवास्ते लघुविक्रमाः ॥ २० ॥

ఆ మహాభయంకర యుద్ధంలో దేవశత్రువులు పర్వతాలను విసిరినప్పుడు, ఆ చురుకైన పరాక్రమశాలి దేవులు ఇనుప బాణాలతో వాటిని చూర్ణం చేశారు.

Verse 21

केचित्सताडयामासुर्नागैर्नागान्रथान्रथैः । अश्वैरश्वांश्च केचित्तु गदादण्डैरथार्द्दयन् ॥ २१ ॥

కొంతమంది ఏనుగులతో ఏనుగులను, రథాలతో రథాలను ఢీకొట్టారు; కొంతమంది గుర్రాలతో గుర్రాలను తాకించారు, మరికొందరు గదలు, దండాలతో శత్రువులను బాదారు.

Verse 22

परिधैस्ताडिताः केचित्पेतुः शोणितकर्द्दमे । समुक्त्रांतासवः केचिद्विमानानि समाश्रिताः ॥ २२ ॥

ఇనుప పరీఘాలతో కొట్టబడిన కొందరు రక్తమిశ్రిత బురదలో పడిపోయారు; మరికొందరు, ప్రాణవాయువు విడిచిపోతుండగా, విమానాలను ఆశ్రయించారు.

Verse 23

ये दैत्या निहता देवैः प्रसह्य सङ्गरे तदा । ते देवभावमापन्ना दैतेयान्समुपाद्रवन् ॥ २३ ॥

ఆ సమయంలో సంగ్రామంలో దేవులు బలవంతంగా సంహరించిన దైత్యులు దేవభావాన్ని పొందారు; దేవస్వరూపులై వారు తిరిగి దైత్యులనే దాడి చేశారు.

Verse 24

अथ दैत्यगणाः क्रुद्वास्तड्यमानाः सुर्वैर्भृशम् । शस्त्रैर्बहुविधैर्द्देवान्निजध्नुरतिदारुणाः ॥ २४ ॥

అప్పుడు దైత్యగణాలు కోపంతో ఉవ్వెత్తున లేచి, దేవుల ఘోర ప్రహారాలతో బలంగా తాకబడుతున్నప్పటికీ, నానావిధ ఆయుధాలతో నిర్దయగా దేవతలపై దాడి చేసి వారిని కూల్చసాగారు।

Verse 25

दृषद्भिर्भिदिपालैश्च खङ्गैः परशुतोमरैः । परिधैश्छुरिकाभिश्च कुन्तैश्चक्रैश्च शङ्कुभिः ॥ २५ ॥

వారు రాళ్లతో, భిందిపాల జావెలిన్లతో, ఖడ్గాలతో, పరశు మరియు తోమరాలతో, ఇనుప దండాలతో, కత్తిపోనులతో, కుంతాలతో, చక్రాయుధాలతో, శంకువంటి ముళ్లతో దాడి చేశారు।

Verse 26

मुसलैरङ्कुशेश्वैव लाङ्गलैः पट्टिशैस्तथा । शक्त्योपलैः शतघ्रीभिः पाशैश्च तलमुष्टिभिः ॥ २६ ॥

వారు ముసలాలతో, అంకుశాలతో, లాంగలాలతో, పట్టిశాలతో; శక్తి భాలాలతో, రాళ్లతో, శతఘ్రీ (ముళ్ల గద)తో, పాశాలతో, తలముష్టి (ముష్టి ఆయుధం)తో కొట్టారు।

Verse 27

शूलैर्नालीकनाराचैः क्षेपणीयैस्समुद्ररैः । रथाश्वनागपदगैः सङ्कुलो ववृधे रणः ॥ २७ ॥

శూలాలు, నాళీక-నారాచ బాణాలు, విసిరే ఆయుధాలు, ముద్గరాలు; అలాగే రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, పాదసైన్యం—ఇవన్నీ కిక్కిరిసి యుద్ధం ఘనమైన కలకలంగా విస్తరించింది।

Verse 28

देवाश्च विविधास्त्राणि दैतेयेभ्यः समाक्षिपन् । एवमष्टसहस्त्राणि युद्धमासीत्सुदारुणम् ॥ २८ ॥

దేవతలు దైత్యులపై నానావిధ అస్త్రాలను విసిరారు. ఈ విధంగా ఎనిమిది వేల (సంవత్సరాలు) అత్యంత ఘోరమైన యుద్ధం కొనసాగింది।

Verse 29

अथ दैत्यबले वृद्धे पराभूता दिवौकसः । सुरलोकं परित्यतज्य सर्वे भीताः प्रदुद्रुवुः ॥ २९ ॥

అప్పుడు దైత్యబలం పెరిగినప్పుడు స్వర్గవాసులైన దేవతలు పరాజితులయ్యారు; సురలోకాన్ని విడిచి అందరూ భయంతో పారిపోయారు।

Verse 30

नररुपपरिच्छन्ना विचेरुरवनीतले । वैरोचनिस्त्रिभुवनं नारायणपरायणः ॥ ३० ॥

వారు మనుష్యరూపం దాల్చి భూమితలంపై సంచరించారు; వైరోచని మాత్రం నారాయణపరాయణుడై త్రిభువనమంతా విహరించాడు।

Verse 31

बुभुजेऽव्याहतैश्चर्यप्रवृद्धश्रीर्महाबलः । इत्याज चाश्वमेघैः स विष्णुप्रीणनतत्परः ॥ ३१ ॥

అవ్యాహత ధర్మాచరణంతో వృద్ధిచెందిన శ్రీతో, మహాబలంతో అతడు రాజ్యాన్ని అనుభవించాడు; అలాగే విష్ణువును ప్రీణింపజేయడంలో ఏకాగ్రుడై అశ్వమేధ యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు।

Verse 32

इन्द्रत्वं चाकरोत्स्वर्गे दिक्पालत्वं तथैव च । देवानां प्रीणनार्थाय यैः क्रियन्ते द्विजैर्मखाः ॥ ३२ ॥

స్వర్గంలో అవి ఇంద్రత్వాన్ని, అలాగే దిక్పాలత్వ పదవిని ప్రసాదిస్తాయి—దేవతలను ప్రీణింపజేయుటకై ద్విజులు నిర్వహించే మఖయజ్ఞాలు అవే।

Verse 33

तेषु यज्ञेषु सर्वेषु हविर्भुङ्क्ते स दैत्यराट् । अदितिः स्वात्मजान्वीक्ष्य देवमातातिदुःखिता ॥ ३३ ॥

ఆ యజ్ఞాలన్నింటిలో ఆ దైత్యరాజే హవిని భుజించేవాడు; తన కుమారులను అలా చూసి దేవమాత అదితి అత్యంత దుఃఖితురాలైంది।

Verse 34

वृथात्र निवसामीति मत्वागाद्धिमवद्गिरम् । शक्रस्यैश्वर्यमिच्छंती दैत्यानां च पराजयम् ॥ २४ ॥

“ఇక్కడ నివసించడం వ్యర్థం” అని భావించి ఆమె హిమవద్గిరికి వెళ్లింది. శక్రుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క ఐశ్వర్యం మరియు దైత్యుల పరాజయం కావాలని కోరింది।

Verse 35

हरिध्यानपरा भूत्वा तपस्तेपेऽतिदुष्करम् । किंचित्कालं समासीना तिष्टंती च ततः परम् ॥ ३५ ॥

హరి ధ్యానంలో పూర్తిగా లీనమై ఆమె అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేసింది. కొంతకాలం కూర్చుని, ఆ తరువాత నిలబడి కూడా తపస్సు కొనసాగించింది।

Verse 36

पादेनैकेन सुचिरं ततः पादाग्रमात्रतः । कंचित्कालं फलाहारा ततः शीर्णदलाशना ॥ ३६ ॥

చాలాకాలం ఆమె ఒక కాలి మీద నిలబడి ఉండింది; తరువాత కాలి అగ్రభాగం (వేళ్ల కొన) మీద మాత్రమే నిలిచింది. కొంతకాలం ఫలాహారం చేసి, ఆపై ఎండిపోయి రాలిన ఆకులనే ఆహారంగా తీసుకుంది।

Verse 37

ततो जलाशमा वायुभोजनाहारवर्जिता । सच्चिदानन्दसन्दोहं ध्यायत्यात्मानमात्मना ॥ ३७ ॥

ఆపై ఆమె దాహం, శ్రమల నుండి విముక్తురాలై, వాయువునే భోజనంగా భావించి సాధారణ ఆహారాన్ని వదిలింది. ఆత్మచేత ఆత్మనే సత్-చిత్-ఆనంద సమూహస్వరూపంగా ధ్యానించింది।

Verse 38

दिव्याब्दानां सहस्त्रं सा तपोऽतप्यत नारद । दुरन्तं तत्तपः श्रुत्वा दैतेया मायिनोऽदितिम् ॥ ३८ ॥

ఓ నారదా! ఆమె వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాలు తపస్సు చేసింది. ఆ దురంతమైన తపస్సు విని మాయావి దైత్యులు అదితిని లక్ష్యంగా చేసుకొని ముందుకు వచ్చారు।

Verse 39

देवतारुपमास्थाय संप्रोचुर्बलिनोदिताः । किमर्थं तप्यते मातः शरीरपरिशोषणम् ॥ ३९ ॥

దేవతారూపం ధరించి, బలిచే ప్రేరేపింపబడి వారు ఆమెను ఇలా అడిగారు— “అమ్మా, ఏ కారణంతో నీవు శరీరాన్ని క్షీణింపజేసే తపస్సు చేస్తున్నావు?”

Verse 40

यदि जानन्ति दैतेया महदुखं ततो भवेत् । त्यजेदं दुःखबहुलं कायशोषणकारणम् ॥ ४० ॥

దైత్యులు ఇది తెలుసుకుంటే వారికి మహా దుఃఖం కలుగుతుంది; అందువల్ల దుఃఖభరితమై శరీరక్షయానికి కారణమైన ఈ మార్గాన్ని విడిచిపెట్టాలి.

Verse 41

प्रयाससाध्यं सुकृतं न प्रशँसन्ति पण्डिताः । शरीरं यन्ततो रक्ष्यं धर्मसाधनतत्परैः ॥ ४१ ॥

అతిశ్రమంతోనే సాధ్యమయ్యే పుణ్యకార్యాన్ని పండితులు ప్రశంసించరు. ధర్మసాధనంలో నిమగ్నులైనవారు శరీరాన్ని జాగ్రత్తగా కాపాడాలి; అది సాధనానికి ఉపకరణం.

Verse 42

ये शरीरमुपेक्षन्ते ते स्युरात्मविघातिनः । सुखं त्वं तिष्ट सुभगे पुत्रानस्मान्न खेदय ॥ ४२ ॥

శరీరాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసే వారు తమ ఆత్మకే హానికరులు. కాబట్టి ఓ సుభగే, సుఖంగా ఉండు; మమ్మల్ని—నీ కుమారులను—వేదింపకు.

Verse 43

मात्रा हीना जना मातर्मृतप्राया न संशयः । गावो वा पशवो वापि यत्र गावो महीरुहाः ॥ ४३ ॥

అమ్మా, తగిన మితి-మర్యాద లేని జనులు నిస్సందేహంగా మృతప్రాయులే. ఆవులైనా ఇతర పశువులైనా—ఎక్కడ ఆవులను భూమిలో వేర్లు వేసిన చెట్లలా కేవలం భారవాహక జంతువులుగా చూస్తారో, అక్కడ జీవితం జడమై దిగజారుతుంది.

Verse 44

न लभन्ते सुखं किंचिन्मात्रा हीना मृतोपमाः । दरिद्रो वापि रोगी वा देशान्तरगतोऽपि वा ॥ ४४ ॥

తల్లిని కోల్పోయినవారు కించిత్తు కూడా సుఖం పొందరు; వారు మృతసమానులు—దరిద్రులైనా, రోగులైనా, దూరదేశానికి వెళ్లినా కూడా।

Verse 45

मातुर्दर्शनमात्रेण लभते परमां मुदम् । अन्ने वा सलिले वापि धनादौ वा प्रियासु च ॥ ४५ ॥

తల్లిని కేవలం దర్శించడమే మనిషికి పరమానందాన్ని ఇస్తుంది—అది అన్నంలోనైనా, నీటిలోనైనా, ధనాదుల్లోనైనా, ప్రియుల మధ్యనైనా।

Verse 46

कदाचिद्विमुखो याति जनो मातरि कोऽपि न । यस्य माता गृहे नास्ति यत्र धर्मपरायणा । साध्वी च स्त्री पतिप्राणा गन्तव्यं तेन वै वनम् ॥ ४६ ॥

తల్లిని ఎవ్వరూ ఎప్పుడూ విరోధించి ముఖం తిప్పరు. కానీ ఎవరి ఇంట్లో ధర్మపరాయణమైన తల్లి లేదు, భర్తే ప్రాణమైన సతీ భార్య కూడా లేదు—అతనికి నిజంగా అడవే గమ్యస్థానం।

Verse 47

धर्मश्च नारायणभक्तिहीनां धनं च सद्भोगविवर्जितं हि । गृहं च मार्यातनयेर्विहीनं यथा तथा मातृविहीनमर्त्यः ॥ ४७ ॥

నారాయణభక్తి లేనివారికి ‘ధర్మం’ కూడా శూన్యమే; ధనం కూడా సద్భోగం లేనిదే. భార్యా-పుత్రులు లేని ఇల్లు ఎలా నిర్జనమో, అలాగే తల్లిలేని మానవుడు।

Verse 48

तस्माद्देवि परित्राहि दुःखार्तानात्मजांस्तव । इत्युक्ताप्यदितिर्दैप्यैर्न चचाल समाधितः ॥ ४८ ॥

“కాబట్టి, దేవీ, దుఃఖంతో ఆర్తులైన నీ కుమారులను రక్షించు” అని దైత్యులు పలికినా, సమాధిలో స్థిరమైన అదితి చలించలేదు।

Verse 49

एवमुक्त्वासुराः सर्वे हरिध्यानपरायणाम् । निरीक्ष्य क्रोधसंयुक्ता हन्तुं चक्रुर्मनोरथम् ॥ ४९ ॥

ఇట్లు పలికిన ఆ అసురులందరు హరి-ధ్యానపరాయణమైన ఆమెను చూచి క్రోధంతో ఉప్పొంగి, మనోరథాను హతమార్చాలని సంకల్పించారు।

Verse 50

कल्पान्तमेघनिर्घोषाः क्रोधसंरक्तलोचनाः । दंष्ट्रग्रैरसृजन्वह्निंम् सोऽदहत्काननं क्षणात् ॥ ५० ॥

కల్పాంత మేఘగర్జనలవలె ఘోషిస్తూ, క్రోధంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో అతడు దంతాగ్రాల నుండి అగ్నిని వెలువరించి, క్షణంలోనే అరణ్యాన్ని దహించాడు।

Verse 51

शतयोजनविस्तीर्णं नानाजीवसमाकुलम् । तेनैव दग्धा दैतेया ये प्रधर्षयितुं गताः ॥ ५१ ॥

నూరు యోజనాల విస్తీర్ణమై, నానాజీవులతో నిండిన ఆ అరణ్యం; దానిని దాడి చేయడానికి వెళ్లిన దైత్యులు కూడా అదే అగ్నిచేత దగ్ధమయ్యారు।

Verse 52

सैवावशिष्टा जननी सुराणामब्दाच्छतादच्युतसक्तचिता । संरक्षिता विष्णुसुदर्शनेन दैत्यान्तकेन स्वजनानुकम्पिना ॥ ५२ ॥

ఆమె ఒక్కరే—సురుల జనని—అచ్యుతునందు ఆసక్తచిత్తమై—మిగిలింది; స్వజనానుకంపి, దైత్యాంతకుడైన విష్ణువు సుదర్శనము ఆమెను వంద సంవత్సరాలు రక్షించింది।

Verse 53

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गोत्पत्तौ बलिकृतदेवपराजयवर्णनन्नाम दशमोऽध्यायः ॥ १० ॥

ఇట్లు శ్రీ బృహన్నారదీయ పురాణము పూర్వభాగము ప్రథమ పాదములో ‘గంగోత్పత్తి మరియు బలిచేత దేవపరాజయ వర్ణన’ అను దశమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।