Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 39

Śuka’s Origin, Mastery of Śāstra, and Testing at Janaka’s Court

Devanagari script

उपाध्यायं द्विजश्रेष्ट धर्ममेवानुचिंतयन् । सोऽधीत्य वेदानखिलान्सरहस्यान्ससंग्रहान् ॥ ३९ ॥

Transliteration

upādhyāyaṃ dvijaśreṣṭa dharmamevānuciṃtayan | so'dhītya vedānakhilānsarahasyānsasaṃgrahān || 39 ||

Translation

హే ద్విజశ్రేష్ఠా, ఉపాధ్యాయుని గౌరవిస్తూ ధర్మాన్నే అనుచింతిస్తూ అతడు రహస్యాలతోను సంగ్రహాలతోను కూడిన సమస్త వేదాలను అధ్యయనం చేశాడు।

Word by Word

• उपाध्यायम्: teacher/preceptor
• उपाध्यायम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उपाध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• द्विजश्रेष्ट: O best of twice-born
• द्विजश्रेष्ट: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विजश्रेष्ठ (प्रातिपदिक: द्विज + श्रेष्ठ)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (द्विजानां श्रेष्ठः)

• धर्मम्: dharma
• धर्मम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एव: only/indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphasis)

• अनुचिन्तयन्: contemplating
• अनुचिन्तयन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अनु-चिन्त् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: चिन्त् (to think) उपसर्ग: अनु-

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अधीत्य: having studied
• अधीत्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अधि-इ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातु: इ (to go) उपसर्ग: अधि-; अर्थ: ‘having studied/learned’ (अधी- = अध्ययन)

• वेदान्: the Vedas
• वेदान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अखिलान्: all/entire
• अखिलान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् of ‘वेदान्’

• स-रहस्यान्: with their secrets
• स-रहस्यान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; अव्ययीभाव-समासः (सह रहस्यैः)

• स-संग्रहान्: with their compendia/collections
• स-संग्रहान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: संग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; अव्ययीभाव-समासः (सह संग्रहैः)

Speaker

Narada (teaching in a dialogue context, traditionally to Sanatkumara/Sanaka brothers)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents Vedic learning as a Moksha-Dharma discipline: study becomes spiritually potent when rooted in Dharma, guided by reverence to the guru, and aimed at inner meaning (rahasya), not mere recitation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not naming a deity here, it establishes the bhakti-like posture of humility and single-mindedness—guru-nishtha and dharma-nishtha—which in the Narada Purana forms the ground for later Vishnu-bhakti and surrender.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse points to comprehensive scriptural mastery—Veda plus its ‘saṃgraha’ (organized compendia) and ‘rahasya’ (inner purport). This implies structured study methods typical of Vedanga-supported learning (e.g., śikṣā for recitation and vyākaraṇa for correct understanding).