Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 181

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Devanagari script

गजकर्माखिलं यत्तद्विधेयं स्थिरभेषु च । वाजिकर्माखिलं कार्यं सूर्यवारे विशेषतः ॥ १८१ ॥

Transliteration

gajakarmākhilaṃ yattadvidheyaṃ sthirabheṣu ca | vājikarmākhilaṃ kāryaṃ sūryavāre viśeṣataḥ || 181 ||

Translation

ఏనుగులకు సంబంధించిన సమస్త కార్యాలు స్థిర రాశుల్లో చేయవలెను; గుర్రాలకు సంబంధించిన సమస్త కార్యాలు ప్రత్యేకంగా ఆదివారంలో చేయవలెను।

Word by Word

• गजकर्म: elephant-related work/rite
• गजकर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गज (प्रातिपदिक) + कर्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative): गजस्य कर्म

• अखिलम्: entire, all
• अखिलम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• यत्: which/that (whatever)
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अन्वय-सर्वनाम

• विधेयम्: to be performed/ordained
• विधेयम्: Vidheyatā (विधेयता/कर्तव्यता)
• Type: Adjective
• Root: वि + धा (धातु) → विधेय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भाव्य/कर्तव्य-अर्थक कृदन्त (gerundive/तव्यत्-प्रायः): ‘to be done/ordained’

• स्थिरभेषु: in the ‘Sthira’ lunar mansions
• स्थिरभेषु: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थिर (प्रातिपदिक) + भ (प्रातिपदिक; नक्षत्रनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन; कर्मधारयः: स्थिराः भाः (स्थिर-नक्षत्रेषु)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• वाजिकर्म: horse-related work/rite
• वाजिकर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाजि (प्रातिपदिक) + कर्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: वाजिनः कर्म

• अखिलम्: entire, all
• अखिलम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• कार्यम्: to be done
• कार्यम्: Vidheyatā (विधेयता/कर्तव्यता)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्तव्य-अर्थक कृदन्त (gerundive)

• सूर्यवारे: on Sunday
• सूर्यवारे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + वार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: सूर्यस्य वारः

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतस् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Surya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents dharmic living through discipline and right timing (muhūrta), showing that even worldly duties are to be aligned with cosmic order (ṛta) using Jyotiṣa.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by encouraging orderly, sattvic conduct and reverence for divine order (here linked with Sūrya and astrological timing), it supports a life conducive to devotion and inner steadiness.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa Vedāṅga (electional astrology/muhūrta): choosing fixed rāśis for elephant-related works and favoring Sunday (Sūryavāra) for horse-related works.