Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 9

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

Devanagari script

मुहूर्तोपग्रहाः सूयसंक्रांतिर्गोचरः क्रमात् । चंद्रता राबलं चैव सर्वलग्रार्तवाह्वयः ॥ ९ ॥

Transliteration

muhūrtopagrahāḥ sūyasaṃkrāṃtirgocaraḥ kramāt | caṃdratā rābalaṃ caiva sarvalagrārtavāhvayaḥ || 9 ||

Translation

క్రమంగా ముహూర్త ఉపగ్రహాలు, సూర్య సంక్రాంతి, గ్రహ గోచారాలు; చంద్రుని స్థితి, రాహు బలం, అలాగే అన్ని లగ్నాలు మరియు ఋతుకాలాల నుండి వచ్చే సూచనలు—ఇవన్నీ విచారించవలెను।

Word by Word

• मुहूर्त-उपग्रहाः: (various) muhūrta-related subsidiary factors
• मुहूर्त-उपग्रहाः: Karta (कर्ता/उद्देश्य-विषय)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त (प्रातिपदिक) + उपग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुहूर्तस्य उपग्रहाः)

• सूर्य-संक्रान्तिः: solar transit (saṅkrānti)
• सूर्य-संक्रान्तिः: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + संक्रान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य संक्रान्तिः)

• गोचरः: planetary transit; movement (gocara)
• गोचरः: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: गोचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• क्रमात्: in order; sequentially
• क्रमात्: Adhikarana (अधिकरण/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण-प्रयोगः); मूलतः पञ्चमी-एकवचनरूपेण ‘क्रमात्’ = ‘क्रमेण’

• चन्द्रता: moon-related state/measure (candratā)
• चन्द्रता: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• राशि-बलम्: strength of the zodiac sign
• राशि-बलम्: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: राशि (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राशेः बलम्)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• एव: indeed; also
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• सर्व-लग्न-ऋतु-आर्तव-आह्वयः: names/designations of all ascendants, seasons, and (seasonal) periods
• सर्व-लग्न-ऋतु-आर्तव-आह्वयः: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लग्न (प्रातिपदिक) + ऋतु (प्रातिपदिक) + आर्तव (प्रातिपदिक) + आह्वय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (सर्वेषां लग्नानां ऋतूनां च आर्तवानां च आह्वयाः/नामानि)

Speaker

Narada (teaching in a technical-dharma context; dialogue tradition with Sanatkumara line)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Surya
• Chandra
• Rahu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames righteous action (dharma) as time-sensitive, teaching that sacred rites gain clarity and efficacy when aligned with cosmic order—muhūrta, saṅkrānti, transits, and lunar conditions.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not directly devotional in tone, it supports bhakti-practice by emphasizing proper timing for vows, worship, and observances so that devotion is performed with attentiveness to dharmic order.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights Jyotiṣa (a Vedāṅga): assessing muhūrta factors, Sun’s ingress, planetary transits, Moon’s condition, Rāhu’s strength, and lagna/seasonal indicators for ritual and decision-making.