Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 70

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

Devanagari script

चित्याद्यष्टादशाख्याता आत्मनेपदिनो मुने । चर्चाद्या आधृषीयास्तु प्यंता वा परिकीर्तिताः ॥ ७० ॥

Transliteration

cityādyaṣṭādaśākhyātā ātmanepadino mune | carcādyā ādhṛṣīyāstu pyaṃtā vā parikīrtitāḥ || 70 ||

Translation

హే మునే! ‘చిత్య’ మొదలైన పద్దెనిమిది (రూపాలు) ఆత్మనేపదిగా ప్రకటించబడ్డాయి. అయితే ‘చర్చా’ మొదలైనవి ‘ఆధృషీయ’ రకమని, లేక ‘ప్యంత’ అని కీర్తించబడినవి.

Word by Word

• चित्याद्याः: beginning with cit
• चित्याद्याः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चित्/चि (धातुनाम) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; तत्पुरुष (चितिः/चित् आदिः येषाम्)

• अष्टादश: eighteen
• अष्टादश: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अष्टादश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक; द्विगु (अष्ट + दश)

• आख्याताः: are stated/called
• आख्याताः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय

• आत्मनेपदिनः: ātmanepada
• आत्मनेपदिनः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आत्मनेपदिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• चर्चाद्याः: beginning with carcā
• चर्चाद्याः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चर्चा (धातुनाम/प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; तत्पुरुष (चर्चा आदिः येषाम्)

• आधृषीयाः: ādhṛṣīya-type
• आधृषीयाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आधृषीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (गण/प्रत्यय-विशेष)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (adversative/emphatic particle)

• प्यंता: ending in pya (pyanta)
• प्यंता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्यन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; (धातवः) प्यन्ताः—प्यन्त-प्रत्ययान्ताः

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive particle)

• परिकीर्तिताः: are described/declared
• परिकीर्तिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: परि-कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a technical/śāstric context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes that Moksha-Dharma is supported by śāstric clarity: precise knowledge of language (Vyākaraṇa) safeguards correct understanding and transmission of Dharma teachings.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: accurate grammatical knowledge preserves the exact wording of mantras, stotras, and Purāṇic teachings, which strengthens faithful Vishnu-bhakti practice by preventing distortion of sacred recitation.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vyākaraṇa (grammar): the verse lists technical classifications of verbal forms—identifying certain items as Ātmanepada and others as Ādhṛṣīya or “pyaṃtā,” i.e., rule-based categorization used in correct linguistic usage.