Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 67

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

Devanagari script

परस्मैपदिनः प्रोक्ताश्चत्वारोऽपि मुनीश्वर । द्वाविंशतिरुदात्तेतः कुधाद्या धातवो मताः ॥ ६७ ॥

Transliteration

parasmaipadinaḥ proktāścatvāro'pi munīśvara | dvāviṃśatirudāttetaḥ kudhādyā dhātavo matāḥ || 67 ||

Translation

హే మునీశ్వరా! ఆ నాలుగు (వర్గాలు) అన్నీ పరస్మైపదిగా చెప్పబడ్డాయి; ‘కుధా’ మొదలైన ఇరవై రెండు ధాతువులు ఉదాత్తస్వరయుక్తమని భావించబడినవి.

Word by Word

• परस्मैपदिनः: (those) belonging to parasmaipada
• परस्मैपदिनः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परस्मैपदिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; विशेषण (adjectival)

• प्रोक्ताः: are said/declared
• प्रोक्ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय (predicate)

• चत्वारः: four
• चत्वारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्यावाचक (numeral)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• मुनीश्वर: O lord of sages
• मुनीश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मुनिनाम् ईश्वरः)

• द्वाविंशतिः: twenty-two
• द्वाविंशतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वा-विंशति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक; द्विगु-समास (द्वौ + विंशतिः)

• उदात्तेतः: having udātta as it-marker
• उदात्तेतः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उदात्त + इत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; कर्मधारय (उदात्तम् इत् यस्य)

• कुधाद्याः: beginning with kudh
• कुधाद्याः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुध + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; तत्पुरुष (कुधः आदिः येषाम्)

• धातवः: verbal roots
• धातवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धातु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मताः: are considered
• मताः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय (predicate)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/Vyakarana context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes that correct Vedic recitation and grammatical precision—pada selection and accent (udātta)—are part of disciplined sacred learning (Vedāṅga) that supports right understanding and practice on the moksha path.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: bhakti practices rely on accurate mantra and scripture pronunciation; this verse highlights the technical foundations (Vyākaraṇa and Śikṣā) that preserve the integrity of hymns used in Vishnu-bhakti and ritual recitation.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vyākaraṇa and Śikṣā: it notes parasmaipada usage for certain classes and identifies a set of dhātus marked by the udātta accent—guidance useful for correct conjugation and Vedic chanting.