Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 56

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

अष्टिघावनुदात्तेतौ धातू द्वौ परिकीर्तितौ । परस्मैपदिनस्त्वत्र तिकाद्यास्तु चतुर्दश ॥ ५६ ॥

aṣṭighāvanudāttetau dhātū dvau parikīrtitau | parasmaipadinastvatra tikādyāstu caturdaśa || 56 ||

ఇక్కడ ‘అష్టి’ మరియు ‘ఘావ’ అనే రెండు ధాతువులు అనుదాత్తేత-లక్షణములని కీర్తించబడినవి. ఈ సందర్భములో ‘తిక’ మొదలైన పరస్మైపద ధాతువులు పద్నాలుగు అని చెప్పబడినవి.

aṣṭi(the root) ‘aṣṭi’
aṣṭi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṣṭi (प्रातिपदिक/धातुनाम)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); dhātu-nāma (root-name)
ghāva(the root) ‘ghāva’
ghāva:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootghāva (प्रातिपदिक/धातुनाम)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); dhātu-nāma (root-name)
anudāttetaḥstarting from ‘anudātta’
anudāttetaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootanudātta + itaḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAdverbial ablatival form (तसिल्/ablative adverb), ‘from/starting with anudātta’
etauthese two
etau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन)
dhātūtwo roots
dhātū:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhātu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन)
dvautwo
dvau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi (प्रातिपदिक)
FormNumeral (संख्यावाचक), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन) — agreeing with dhātū
parikīrtitauare proclaimed
parikīrtitau:
Pradhāna-viśeṣaṇa (मुख्यविशेषण)
TypeAdjective
Rootpari-kīrt (धातु) + ta (क्त) → parikīrtita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPast passive participle (क्त/PPP), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन)
parasmaipadinaḥParasmaipada (active) verbs
parasmaipadinaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparasmaipadin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
atrahere
atra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
tikādyāḥthose beginning with ‘tikā’
tikādyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottikā + ādi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
caturdaśafourteen
caturdaśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcaturdaśa (प्रातिपदिक)
FormSaṅkhyā-vācaka (numeral/संख्यावाचक), Nominative (प्रथमा) Plural (बहुवचन), Masculine (पुंलिङ्ग) — agreeing with tikādyāḥ

Narada (teaching in a Vedanga/Vyakarana context, traditionally within the Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

It emphasizes precise Vedic recitation and grammatical accuracy—especially accent (anudātta) and verb classification—supporting correct mantra-prayoga, which the tradition treats as essential for dharma and higher realization.

Indirectly: bhakti practices rely on properly voiced names and mantras; this verse highlights the Vedanga foundation (grammar/phonetics) that safeguards devotional recitation from error.

Vyākaraṇa and Śikṣā: classification of dhātus, parasmaipada usage, and the role of Vedic accent (anudātta) in correct pronunciation and textual tradition.