Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 29

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

Devanagari script

सहोऽनुदात्तेदेकस्तु रमैकोऽप्यात्मनैपदी । सदस्रय उदात्तेतः कुचाद्वेदा उदात्त इत् ॥ २९ ॥

Transliteration

saho'nudāttedekastu ramaiko'pyātmanaipadī | sadasraya udāttetaḥ kucādvedā udātta it || 29 ||

Translation

నియమసమూహంలో ‘సహ’ అనుదాత్తస్వరంతో ఉన్నదిగా గణించబడింది; ‘రమ’ ఏకరూపమైనదైనా ఆత్మనేపదిగా చెప్పబడింది. ‘సదస్రయ’ ఉదాత్తచిహ్నితము; అలాగే ‘కుచ’ నుండి ‘వేదాః/వేదా’ కూడా ఉదాత్తస్వరంతో గ్రహించబడుతుంది॥२९॥

Word by Word

• सहः: ‘saha’ (as an item/name)
• सहः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अनुदात्त-इत्: anudātta it-marker
• अनुदात्त-इत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनुदात्त (प्रातिपदिक) + इत् (प्रातिपदिक/संज्ञा)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• एकः: one
• एकः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्याविशेषण

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधान/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)

• रमा: ‘ramā’ (as an item/name)
• रमा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• एकः: one
• एकः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय/अपवादार्थे (also/even)

• आत्मनेपदी: (is) ātmanepada
• आत्मनेपदी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आत्मनेपदिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पद-भेद-विशेषण (ātmanepada)

• सद-स्रयः: the ‘sad-sraya’ class
• सद-स्रयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सद (प्रातिपदिक/गण-नाम) + स्रयः (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्ग-निर्देशः

• उदात्त-इत्: udātta it-marker
• उदात्त-इत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उदात्त (प्रातिपदिक) + इत् (प्रातिपदिक/संज्ञा)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कुचात्: from ‘kuca’ (onwards/from)
• कुचात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: कुच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• वेदाः: the Vedas / (items called) ‘veda’
• वेदाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• उदात्तः: udātta
• उदात्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उदात्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• इत्: it-marker
• इत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इत् (प्रातिपदिक/संज्ञा)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इत्संज्ञा

Speaker

Sanatkumāra (teaching Nārada the technical marks of Śikṣā/Vyākaraṇa usage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara
• Veda

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes that correct Vedic recitation depends on precise phonetics—especially udātta/anudātta accents—because mantra efficacy and faithful transmission of Vedic knowledge rely on accurate sound.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not directly devotional, it supports bhakti practice by safeguarding mantra-śravaṇa and japa: devotion expressed through Vedic or Vaiṣṇava mantra recitation must preserve correct pronunciation and accent.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śikṣā (phonetics) through udātta/anudātta accent indications, and Vyākaraṇa usage through noting forms that take ātmanepada (middle-voice) endings.