Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 93

Śreyas and Paramārtha: The Ribhu–Nidāgha Teaching on Non-Dual Self

Advaita

Devanagari script

परमार्थाध्यात्ममेतत्तुभ्यमुक्तं मुनीश्वर । ब्राह्मणक्षत्रियविशां श्रोर्तॄणां चापि मुक्तिदम् ॥ ९३ ॥

Transliteration

paramārthādhyātmametattubhyamuktaṃ munīśvara | brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śrortṝṇāṃ cāpi muktidam || 93 ||

Translation

ఓ మునీశ్వరా, పరమార్థసంబంధమైన ఈ పరమాధ్యాత్మిక ఉపదేశాన్ని నీకు నేను ప్రకటించాను. ఇది బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు మరియు శ్రద్ధతో వినే శ్రోతలకూ మోక్షప్రదం.

Word by Word

• परमार्थाध्यात्मम्: the supreme spiritual truth
• परमार्थाध्यात्मम्: Karma (कर्म; उक्तम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: परमार्थ + अध्यात्म (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (परमार्थं च तत् अध्यात्मम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म; परमार्थाध्यात्मम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीय-पुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• उक्तम्: has been said
• उक्तम्: Kriya (क्रिया; भावे)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कथितम्’

• मुनीश्वर: O lord of sages
• मुनीश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (मुनीनां ईश्वरः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• ब्राह्मणक्षत्रियविशाम्: of Brahmins, Kshatriyas, and Vaishyas
• ब्राह्मणक्षत्रियविशाम्: Sambandha (सम्बन्ध; श्रोत्रॄणाम् इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण + क्षत्रिय + विश् (प्रातिपदिक)
• Form: इतरेतर-द्वन्द्व (ब्राह्मणाः क्षत्रियाः विशः), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)

• श्रोत्रॄणाम्: of the listeners/hearers
• श्रोत्रॄणाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: श्रोत्रिन्/श्रोत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अपि-अव्यय (also)

• मुक्तिदम्: granting liberation
• मुक्तिदम्: Karma (कर्म; उक्तम् इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: मुक्ति + द (प्रातिपदिक; द = √दा-प्रदाने से)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (मुक्तिं ददाति इति), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; एतत्/परमार्थाध्यात्मम् इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It affirms that paramārtha-adhyātma (the highest spiritual truth) is itself a direct means to liberation, and that merely hearing it with receptivity (śravaṇa) can become muktidam—liberation-giving.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While it speaks in the language of adhyātma and moksha, it highlights śrotṛ (the devoted listener). In Purāṇic practice, attentive hearing of sacred instruction is a core bhakti-aṅga (devotional limb) and becomes a gateway to inner transformation and release.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this verse; the practical takeaway is the discipline of śravaṇa—systematic listening to authorized teaching—as a sādhanā emphasized across Vedic learning traditions.