Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 38

Threefold Suffering, Twofold Knowledge, and the Definition of Bhagavān (Vāsudeva); Prelude to Keśidhvaja–Janaka Yoga

सनंदन उवाच । धर्मध्वजो वै जनक तस्य पुशेऽमितध्वजः । कृतध्वजोऽस्य भ्राताभूत्सदाध्यात्मरतिर्नृपः ॥ ३७ ॥

sanaṃdana uvāca | dharmadhvajo vai janaka tasya puśe'mitadhvajaḥ | kṛtadhvajo'sya bhrātābhūtsadādhyātmaratirnṛpaḥ || 37 ||

సనందనుడు పలికెను—ధర్మధ్వజుడు అనే ఒక జనకుడు ఉండెను. అతనివలన అమితధ్వజుడు జన్మించెను. అతని సోదరుడు కృతధ్వజుడు అనే రాజు, సదా ఆత్మజ్ఞానంలో రమించుచుండెను.

सनंदनःSanandana
सनंदनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसनंदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
धर्मध्वजःDharmadhvaja
धर्मध्वजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootधर्मध्वज (प्रातिपदिक; धर्म + ध्वज)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
जनकO Janaka
जनक:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootजनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन (Singular)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
पुत्रेin/among (his) sons; as a son
पुत्रे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular)
अमितध्वजःAmitadhvaja
अमितध्वजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअमितध्वज (प्रातिपदिक; अमित + ध्वज)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
कृतध्वजःKṛtadhvaja
कृतध्वजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकृतध्वज (प्रातिपदिक; कृत + ध्वज)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
भ्राताbrother
भ्राता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
अभूत्was/became
अभूत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
अध्यात्मरतिःdelighting in spirituality
अध्यात्मरतिः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootअध्यात्मरति (प्रातिपदिक; अध्यात्म + रति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); विशेषण (adjectival)
नृपःking
नृपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

Sanandana

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

S
Sanandana
D
Dharmadhvaja
A
Amitadhvaja
K
Krtadhvaja

FAQs

It frames a royal lineage where true excellence is highlighted not merely by birth or power but by adhyātma-rati—steady absorption in Self-knowledge—setting up mokṣa-dharma ideals within a kingly context.

While it does not explicitly teach bhakti practices here, it points to inner spiritual commitment (adhyātma-rati) as the king’s defining trait—often presented in the Purana as the foundation upon which devotion to Vishnu and liberation-oriented living can stand.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this verse; it primarily serves as genealogical and doctrinal context emphasizing adhyātma (spiritual inquiry) within mokṣa-dharma narration.