Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 89
Jīva–Ātman Inquiry; Kṣetrajña Doctrine; Karma-based Varṇa; Four Āśramas and Sannyāsa Discipline
तत्खलु द्विविधं सुखमुच्यचते शरीरं मानसं च । इह खल्वमुष्मिंश्च लोके वस्तुप्रवृत्तयः सुखार्थमभिधीयन्ते नहीतः परत्रापर्वगफलाद्विशिष्टतरमस्ति । स एव काम्यो गुणविशेषो धर्मार्थगुणारंभगस्तद्धेतुरस्योत्पत्तिः सुखप्रयोजनार्थमारंभाः । भरद्वाज उवाच । वदैतद्भवताभिहितं सुखानां परमा स्थितिरिति ॥ ८९ ॥
tatkhalu dvividhaṃ sukhamucyacate śarīraṃ mānasaṃ ca | iha khalvamuṣmiṃśca loke vastupravṛttayaḥ sukhārthamabhidhīyante nahītaḥ paratrāparvagaphalādviśiṣṭataramasti | sa eva kāmyo guṇaviśeṣo dharmārthaguṇāraṃbhagastaddheturasyotpattiḥ sukhaprayojanārthamāraṃbhāḥ | bharadvāja uvāca | vadaitadbhavatābhihitaṃ sukhānāṃ paramā sthitiriti || 89 ||
సుఖం రెండు విధాలుగా చెప్పబడింది—శారీరకమూ మానసికమూ. ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ అన్ని కార్యప్రవృత్తులు సుఖార్థమే అని చెప్పబడతాయి; ఎందుకంటే మోక్షఫలానికి మించిన శ్రేష్ఠమైనది మరొకటి లేదు. అదే గుణాల కావ్యమైన విశేషోత్తమత్వం—ధర్మార్థ గుణాల ఆరంభం; దానినుంచే దాని కారణం ఉద్భవిస్తుంది, మరియు అన్ని ప్రయత్నాలు సుఖాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకొని ప్రారంభించబడతాయి. భరద్వాజుడు అన్నాడు: మీరు చెప్పినట్లుగా, సుఖాల పరమ స్థితి ఏమిటో వివరించండి।
Bharadvaja (questioning; prior exposition is by the main teacher in the dialogue context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: jijnasa (none)
FAQs
It frames all human striving as oriented toward happiness, then elevates the discussion by declaring that no result surpasses apavarga (liberation), preparing the listener to seek the highest, non-worldly form of sukha.
While bhakti is not named here, the verse establishes moksha (apavarga) as the unsurpassed goal; in Narada Purana’s broader Moksha-dharma setting, devotion to Bhagavan is presented as a principal means to that highest happiness beyond bodily and mental pleasures.
No specific Vedanga technique is taught in this verse; it is primarily a moksha-dharma philosophical classification (bodily vs. mental happiness) and a goal-setting principle that guides dharmic practice and life-planning.