Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 83
Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā
एवं नवविधो ज्ञेयः पार्थिवो गंधविस्तरः । ज्योतिः पश्यति चक्षुर्भ्यः स्पर्शं वेत्ति च वायुना ॥ ८३ ॥
evaṃ navavidho jñeyaḥ pārthivo gaṃdhavistaraḥ | jyotiḥ paśyati cakṣurbhyaḥ sparśaṃ vetti ca vāyunā || 83 ||
ఇట్లు పార్థివ తత్త్వంలోని గంధవిస్తారం తొమ్మిది విధాలుగా తెలిసికొనవలెను. జ్యోతి నేత్రాల ద్వారా రూపాన్ని దర్శిస్తుంది; వాయువు ద్వారా స్పర్శజ్ఞానం కలుగుతుంది.
Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-dharma dialogue)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
FAQs
It teaches tattva-viveka: recognizing how sense-knowledge arises through elements (earth/smell, light/vision, air/touch) helps detach the Self from sensory identifications, supporting moksha.
By clarifying that sensory experiences are element-based and limited, it encourages directing attention beyond transient sense-objects toward the Supreme—making bhakti steadier and less dependent on sensory pleasure.
It reflects a technical, śāstra-style mapping of indriyas to their objects and elemental supports—useful as foundational knowledge for disciplined practice (yoga/vrata/ritual purity), though it is not a direct lesson in a specific Vedanga like Vyakarana.