Adhyaya 93
Purva BhagaFourth QuarterAdhyaya 9341 Verses

The Description of the Index (Anukramaṇikā) of the Padma Purāṇa

ఈ అధ్యాయంలో బ్రహ్మా పద్మపురాణ అనుక్రమణికను వివరిస్తాడు—పాపనాశకమైన ఉపదేశం, ఐదు ఖండాలుగా విభజితం, సృష్టిక్రమానుసారం పులస్త్యుడు భీష్మునికి బోధించినది, కథలు–ఇతిహాసాలు–వ్రతాచారాలతో ధర్మసమృద్ధి. పుష్కరమాహాత్మ్యం, బ్రహ్మయజ్ఞ విధానం, వేదపాఠ సూచకచిహ్నాలు, దానాలు–వ్రతాలు, పార్వతీ వివాహం, తారక వృత్తాంతం, గోమహిమ, దైత్యవధాలు మొదలైన అంశాలను లెక్కపెట్టి సృష్టిఖండం (గ్రహపూజ, దానం సహా)ను సూచిస్తాడు. తరువాత భూమిఖండంలో శివశర్మ, సువ్రత, వృత్ర, పృథు, నహుష, యయాతి, గురుతీర్థం, అశోకసుందరీ, హుణ్డ మొదలైన కథాపరంపర, లోకరచన–భూవిన్యాసం, నర్మదా, కురుక్షేత్ర, యమునా, కాశీ, గయా, ప్రయాగ వంటి తీర్థాల విస్తృత జాబితా వస్తాయి. తదుపరి ఖండాల్లో వర్ణాశ్రమ కర్మయోగం, సముద్రమథనం, ఊర్జ్జా పంచదినాలు, రాముని అశ్వమేధం–పట్టాభిషేకం, జగన్నాథ–వృందావనం, కృష్ణలీల, మాధవస్నాన ఫలితం, శివభక్తి (భస్మ, శివగీత) మరియు ఉత్తరఖండంలోని ఏకాదశీ సమూహం, మహాద్వాదశీ, కార్తిక వ్రతం, మాఘస్నానం, విష్ణుధర్మం, విష్ణుసహస్రనామం, అవతారకథలు, రామనామశతం, గీతా/భాగవత ప్రశంసలు చెప్పబడతాయి. చివర ఫలశ్రుతి—అనుక్రమణిక శ్రవణ–పఠనం పద్మపురాణ శ్రవణఫలాన్ని ఇస్తుంది; జ్యేష్ఠ పౌర్ణమికి లిఖిత పురాణదానం వైష్ణవపదాన్ని ప్రసాదిస్తుంది।

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि पुराणं पद्मसंज्ञकम् । महत्पुण्यप्रदं नॄणां श्रृण्वतां पठतां मुदा ॥ १ ॥

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ కుమారా, వినుము; నేను పద్మసంజ్ఞక పురాణాన్ని ప్రవచించెదను. ఇది మనుష్యులకు మహాపుణ్యప్రదం—ఆనందంతో వినువారికీ, పఠించువారికీ ॥ ౧ ॥

Verse 2

यथा चंचेंद्रियः सर्वः शरीरीति निगद्यते । तथेदं पंचभिः खंडैरुदितं पापनाशनम् ॥ २ ॥

యథా ప్రతి దేహధారి చంచల ఇంద్రియములు గలవాడని చెప్పబడునో, అలాగే ఈ పాపనాశక ఉపదేశము ఐదు ఖండములుగా ప్రకటింపబడెను ॥ ౨ ॥

Verse 3

पुलस्त्येन तु भीष्माय सृष्ट्यादिक्रमतो द्विज । नानाख्यानेतिहासाद्यैर्यत्रोक्तो धर्मविस्तरः ॥ ३ ॥

ఓ ద్విజా, సృష్ట్యాది క్రమమున పులస్త్యుడు భీష్మునికి దీనిని ఉపదేశించెను; మరియు ఇందులో నానా ఆఖ్యానాలు, ఇతిహాసాలు మొదలైనవాటిద్వారా ధర్మవిస్తారం వివరించబడెను ॥ ౩ ॥

Verse 4

पुष्करस्य च माहात्म्यं विस्तरेण प्रकीर्तितम् । ब्रह्मयज्ञविधानं च वेदपाठादिलक्षणम् ॥ ४ ॥

పుష్కర మహాత్మ్యము కూడా విస్తారంగా కీర్తింపబడెను; అలాగే బ్రహ్మయజ్ఞ విధానం, వేదపాఠాది లక్షణములు కూడ వివరించబడినవి ॥ ౪ ॥

Verse 5

दानानां कीर्तनं यत्र व्रतानां च पृथक्पृथक् । विवाहः शैलजायाश्चतारकाख्यानकं महत् ॥ ५ ॥

అందులో దానముల కీర్తనము, వ్రతముల వివరణము వేర్వేరుగా చెప్పబడును; అలాగే శైలజా (పార్వతి) వివాహము మరియు ‘తారక’ మహాఖ్యానమును కూడా వర్ణించెదరు।

Verse 6

माहात्म्यं च गवादीनां कीर्तितं सर्वपुण्यदम् । कालकेयादिदैत्यानां वधो यत्र पृथक्पृथक् ॥ ६ ॥

అందులో గోవులు మొదలైనవాటి సర్వపుణ్యప్రదమైన మహాత్మ్యము కీర్తించబడెను; అలాగే కాలకేయులు మొదలైన దైత్యుల వధము కూడా ఒక్కొక్కటిగా వర్ణించబడెను।

Verse 7

ग्रहाणामर्चनं दानं यत्र प्रोक्तं द्विजोत्तम । तत्सृष्टिखंडमुद्दिष्टं व्यासेन सुमहात्मना ॥ ७ ॥

హే ద్విజోత్తమా! గ్రహదేవతల అర్చనము మరియు దానము ఉపదేశించబడిన ఆ భాగమును మహాత్ముడైన వ్యాసుడు ‘సృష్టిఖండము’ అని నిర్దేశించెను।

Verse 8

पितृमात्रादिपूज्यत्वे शिवशर्मकथा पुरा । सुव्रतस्य कथा पश्चाद्वृत्रस्य च वधस्तथा ॥ ८ ॥

తండ్రి, తల్లి మొదలైన పూజ్యుల పూజ్యత ధర్మంలో ప్రాచీన శివశర్మ కథ చెప్పబడును; తరువాత సువ్రత కథ, అలాగే వృత్ర వధ కూడా వర్ణించబడును।

Verse 9

पृथोर्वैनस्य चाख्यानं सुनूथायाः कथा तथा । सुकलाख्यानकं चैव धर्माख्यानं ततः परम् ॥ ९ ॥

అనంతరం వేనపుత్రుడైన పృథువు యొక్క ఆఖ్యానము, అలాగే సునూథా కథ; తరువాత ‘సుకలాఖ్యానము’ మరియు ఆపై ‘ధర్మాఖ్యానము’ వర్ణించబడును।

Verse 10

पितृशुश्रूषणाख्यानं नहुषस्य कथा ततः । ययातिचरितं चैव गुरुतीर्थनिरूपणम् ॥ १० ॥

ఆపై పితృదేవతలకు భక్తితో శుశ్రూష చేసే కథనం, తదనంతరం నహుషుని కథ; అలాగే యయాతి చరిత్రము మరియు ‘గురు-తీర్థ’మనే పవిత్ర తీర్థవర్ణన చెప్పబడుతుంది।

Verse 11

राज्ञा जैमिनिसंवादो बह्वाश्चर्य्यकथायुतः । कथा ह्यशोकसुंदर्याहुंडदैत्यवधान्विता ॥ ११ ॥

రాజు జైమినితో చేసిన సంభాషణ అనేక ఆశ్చర్యకర కథలతో నిండినది; అక్కడ అశోకసుందరీ కథ కూడా ఉంది, అందులో హుణ్డ దైత్యవధం వర్ణించబడింది।

Verse 12

कामोदाख्यानकं तत्र विहुंडवधसंयुतम् । कुंजलस्य च संवादश्च्यवनेन महात्मना ॥ १२ ॥

అక్కడ ‘కామోద’ అనే ఆఖ్యానం కూడా ఉంది, అది విహుణ్డ వధ కథనంతో కూడి ఉంది; అలాగే మహాత్ముడు చ్యవన ఋషితో కుంజలుని సంభాషణ కూడా వర్ణించబడింది।

Verse 13

सिद्धाख्यानं ततः प्रोक्तं खंडस्यास्य फलोहनम् । सूतशौनकसंवादं भूमिखंडमिदं स्मृतम् ॥ १३ ॥

తదుపరి ‘సిద్ధ’ ఆఖ్యానం చెప్పబడింది, ఈ ఖండానికి ఫలప్రదమైన ఫలితాలు కూడా నిరూపించబడ్డాయి; సూతుడు–శౌనకుల సంభాషణరూపమైనదే ఇది ‘భూమి-ఖండం’గా స్మరించబడుతుంది।

Verse 14

ब्रह्माण्डोत्पत्तिरुदिता यत्रर्षिभिश्च सौतिना । सभूमिलोकसंस्थानं तीर्थाख्यानं ततः परम् ॥ १४ ॥

అక్కడ ఋషులు సౌతితో కలిసి బ్రహ్మాండోత్పత్తిని వర్ణించారు; తరువాత భూమి మరియు లోకాల వ్యవస్థను, ఆపై పవిత్ర తీర్థాల ఆఖ్యానాన్ని పరమంగా చెప్పారు।

Verse 15

नर्मदोत्पत्तिकथनं तत्तीर्थानां कथाः पृथक् । कुरुक्षेत्रादितीर्थानां कथा पुण्या प्रकीर्तिता ॥ १५ ॥

నర్మదా ఉద్భవకథనం, ఆమె తీర్థాల వృత్తాంతాలు విడివిడిగా; అలాగే కురుక్షేత్రాది తీర్థాల పుణ్యప్రద కథలు కూడా ఇక్కడ ప్రకటించబడ్డాయి।

Verse 16

कालिंदीपुण्यकथनं काशीमाहात्म्यवर्णनम् । गयायाश्चैव माहात्म्यं प्रयागस्य च पुण्यकम् ॥ १६ ॥

కాలిందీ (యమున) పుణ్యకథనం, కాశీ మహాత్మ్యవర్ణనం; అలాగే గయా మహిమ, ప్రయాగ పావన పుణ్యకీర్తనమూ ఇక్కడ ఉంది।

Verse 17

वर्णाश्रमानुरोधेन कर्मयोगनिरूपणम् । व्यासजमिनिसंवादः पुण्यकर्मकथान्वितः ॥ १७ ॥

వర్ణాశ్రమ ధర్మానుసారం కర్మయోగ నిరూపణ; అలాగే వ్యాస-జైమిని సంభాషణ, పుణ్యకర్మకథలతో కూడినది।

Verse 18

समुद्रमथनाख्यानं व्रताख्यानं ततः परम् । ऊर्ज्जपंचाहमाहाम्यं स्तोत्रं सर्वापराधनुत् ॥ १८ ॥

సముద్రమథనాఖ్యానం, తదుపరి వ్రతాఖ్యానం; ఆపై ఊర్జ్జ పంచాహ మహాత్మ్యం, మరియు సమస్త అపరాధాలను నశింపజేసే స్తోత్రం।

Verse 19

एतत्स्वर्गाभिधं विप्र सर्वपातकनाशनम् । रामाश्वमेधं प्रथमं रामराज्याभिषेचनम् ॥ १९ ॥

హే విప్రా! ఇది ‘స్వర్గ’ అని ప్రసిద్ధి, సర్వ పాతకనాశకం; మొదట రాముని అశ్వమేధం, తరువాత రామరాజ్యాభిషేకం।

Verse 20

अगस्त्याद्यागमश्चैव पौलस्त्यान्वयकीर्त्तनम् । अश्वमेधोपदेशश्च हयचर्या ततः परम् ॥ २० ॥

ఇందులో అగస్త్యాది ఆగమ-పరంపర, పౌలస్త్య వంశకీర్తనం, అశ్వమేధ యాగోపదేశం, తదనంతరం హయచర్య (అశ్వసంబంధ ఆచారవిధి) వర్ణించబడింది।

Verse 21

नानाराजकथाः पुण्या जगन्नाथानुवर्णनम् । वृन्दावनस्य माहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ २१ ॥

వివిధ పుణ్యమైన రాజకథలు, జగన్నాథుని అనువర్ణనం, అలాగే వృందావన మహాత్మ్యం—ఇవన్నీ సర్వపాపనాశకాలు।

Verse 22

नित्यलीलानुकथनं यत्र कृष्णावतारिणः । माधवस्नानमाहात्म्यं स्नानदानार्चने फलम् ॥ २२ ॥

అక్కడ కృష్ణావతారిగా అవతరించిన ప్రభువు నిత్యలీలల అనుకథనం నిరంతరం ఉంది; అలాగే మాధవస్నాన మహాత్మ్యం, స్నానం-దానం-అర్చనల ఫలమూ వివరించబడింది।

Verse 23

धरावराहसंवादो यमब्रह्मणयोः कथा । संवादो राजदूतानां कृष्णस्तोत्रनिरूपणम् ॥ २३ ॥

అందులో ధరా-వరాహ సంభాషణ, యమ-బ్రహ్మల కథ, రాజదూతల సంభాషణ, అలాగే కృష్ణస్తోత్ర నిరూపణ కూడా ఉంది।

Verse 24

शिवशंभुसमायोगी दधीचाख्यानकं ततः । भस्ममाहात्म्यमतुलं शिवमाहात्म्यमुत्तमम् ॥ २४ ॥

తదనంతరం శివ-శంభుతో పవిత్ర సమాయోగం, తరువాత దధీచి ఆఖ్యానం, భస్మ మహాత్మ్యం అపారం, అలాగే పరమేశ్వర శివుని ఉత్తమ మహాత్మ్యం వర్ణించబడింది।

Verse 25

देवरातसुताख्यानं पुराणज्ञप्रशंसनम् । गौतमाख्यानकं चैव शिवगीता ततः स्मृता ॥ २५ ॥

అనంతరం దేవరాతుని కుమారుని ఆఖ్యానం, పురాణజ్ఞుల ప్రశంస, గౌతమాఖ్యానం, తదుపరి శివగీతా స్మరణం చెప్పబడుతుంది।

Verse 26

कल्पांतरे रामकथा भारद्वाजाश्रमस्थिता । पातालखंडमेतद्धि श्रृण्वतां पठतां सदा ॥ २६ ॥

ఇతర కల్పంలో భారద్వాజాశ్రమంలో నిలిచిన రామకథ ఉంది. ఇదే పాతాళఖండం; దీనిని సదా వినాలి, నిత్యం పఠించాలి।

Verse 27

सर्वपापप्रशमनं सर्वाभीष्टफलप्रदम् । पर्वताख्यानकं पूर्वं गौर्थै प्रोक्तं शिवेन वै ॥ २७ ॥

ఈ ప్రాచీన ‘పర్వతాఖ్యానం’ సమస్త పాపాలను శమింపజేసి, అన్ని అభీష్ట ఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది. గౌరీ హితార్థం పూర్వం స్వయంగా శివుడే దీనిని పలికెను।

Verse 28

जालंधरकथा पश्चाच्छ्रीशैलाद्यनुकीर्तनम् । सगरस्य कथा पुण्या ततः परमुदीरितम् ॥ २८ ॥

తదుపరి జాలంధరకథ, ఆపై శ్రీశైలం మొదలైన తీర్థస్థలాల అనుకీర్తనం. తరువాత సగరరాజు పుణ్యకథ ప్రకటించబడుతుంది; అనంతరం క్రమంగా మరిన్ని విషయాలు వివరించబడతాయి।

Verse 29

गंगाप्रयागकाशीनां गयायाश्चाधिपुण्यकम् । अन्नादि दानमाहात्म्यं तन्महाद्वादशीव्रतम् ॥ २९ ॥

ఇందులో గంగా, ప్రయాగ, కాశీ, గయ మొదలైన తీర్థాల పరమ పుణ్యత ప్రకటించబడుతుంది; అన్నాదిదాన మహాత్మ్యం మరియు మహాద్వాదశీ వ్రతం కూడా వివరించబడుతుంది।

Verse 30

चतुर्विंशैकादशीनां माहात्म्यं पृथगीरितम् । विष्णुधर्मसमाख्यानं विष्णुनामसहस्रकम् ॥ ३० ॥

ఇరవై నాలుగు ఏకాదశీల మహాత్మ్యం విడిగా ప్రకటించబడింది; అలాగే విష్ణుధర్మ ఉపాఖ్యానం మరియు విష్ణునామ సహస్రం కూడా వివరించబడింది।

Verse 31

कार्तिकव्रतमाहात्म्यं माघस्नानफलं ततः । जम्बृद्वीपस्य तीर्थानां माहात्म्यं पापनाशनम् ॥ ३१ ॥

తదుపరి కార్తిక వ్రత మహాత్మ్యం, ఆపై మాఘమాస స్నానఫలం, అలాగే జంబూద్వీపంలోని తీర్థాల పాపనాశక మహిమ కూడా వర్ణించబడింది।

Verse 32

साभ्रमत्याश्च माहात्म्यं नृसिंहोत्पत्तिवर्णनम् । देवशर्मादिकाख्यानं गीतामाहात्म्यवर्णनम् ॥ ३२ ॥

సాభ్రమతీ మహాత్మ్యం, నృసింహ అవతార ప్రాకట్య వర్ణనం, దేవశర్మాది ఉపాఖ్యానం, అలాగే గీతా మహాత్మ్య వర్ణనమూ ఇందులో ఉంది।

Verse 33

भक्त्याख्यानं च माहात्म्यं श्रीमद्भागवतस्य ह । इन्द्रप्रस्थस्य माहात्म्यं बहुतीर्थकथान्वितम् ॥ ३३ ॥

భక్తి ఉపాఖ్యానం మరియు శ్రీమద్భాగవత మహాత్మ్యమూ ఇందులో ఉంది; అలాగే అనేక తీర్థకథలతో కూడిన ఇంద్రప్రస్థ మహిమ కూడా వర్ణించబడింది।

Verse 34

मन्त्ररत्नाभिधानं च त्रिपाद्भूत्यनुवर्णनम् । अवतारकथाः पुण्या मत्स्यादीनामतः परम् ॥ ३४ ॥

తదుపరి ‘మంత్రరత్న’ అనే అభిధానం, త్రిపాద్భూతి (త్రివిధ పరమాతీత వైభవం) యొక్క వర్ణనం, ఆపై మత్స్యాది అవతారాల పుణ్యకథలు వస్తాయి।

Verse 35

रामनामशतं दिव्यं तन्माहात्म्यं च वाडव । परीक्षणं च भृगुणा श्रीविष्णोर्वैभवस्य च ॥ ३५ ॥

హే వాడవా! ఇక్కడ రాముని దివ్య శతనామాలు, వాటి మహాత్మ్యం, భృగువు చేసిన పరీక్ష మరియు శ్రీవిష్ణువు వైభవం వర్ణించబడింది।

Verse 36

इत्येतदुत्तरं खण्डं पंचमं सर्वपुण्यदम् । पंचखंडयुतं पाद्मं यः श्रृणोति नरोत्तमः ॥ ३६ ॥

ఇట్లు ఇది పంచమమైన ఉత్తరఖండము, సమస్త పుణ్యప్రదము. ఐదు ఖండములతో కూడిన పద్మపురాణాన్ని శ్రవణం చేసే వాడు నరోత్తముడు।

Verse 37

स लभेद्वैष्णवं धाम भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् । एतद्वै पंचपंचाशत्सहस्रं पद्मसंज्ञकम् ॥ ३७ ॥

అతడు ఇక్కడ కోరిన భోగాలను అనుభవించి, అనంతరం వైష్ణవ ధామాన్ని పొందుతాడు. ఇదే ‘పద్మ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన పంచపంచాశత్ సహస్ర పరిమాణము।

Verse 38

पुराणं लेखयित्वा वै ज्येष्ठ्यां स्वर्णाब्जसंयुतम् । यः प्रदद्यात्सुसत्कृत्य पुराणज्ञाय मानद ॥ ३८ ॥

హే మానదా! పురాణాన్ని వ్రాయించి, జ్యేష్ఠ పౌర్ణమి నాడు స్వర్ణముతో మరియు కమలముతో అలంకరించి, గౌరవంతో పురాణజ్ఞునికి దానం చేసే వాడు మహాపుణ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 39

स याति वैष्णवं धाम सर्वदेवनमस्कृतः । पद्मानुक्रमणीमेतां यः पठेच्छृणुयात्तथा ॥ ३९ ॥

ఈ పద్మానుక్రమణీని పఠించే వాడు లేదా శ్రవణం చేసే వాడు, సమస్త దేవతలచే గౌరవింపబడి వైష్ణవ ధామానికి చేరుతాడు।

Verse 40

सोऽपि पद्मपुराणस्य लभेच्छ्रवणजं फलम् ॥ ४० ॥

అతడును పద్మపురాణ శ్రవణమున జనించే పుణ్యఫలమును పొందును।

Verse 41

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे पद्मपुराणानुक्रमणिकावर्णनं नाम त्रिनवतितमोऽध्यायः ॥ ९३ ॥

ఇట్లు శ్రీబృహన్నారదీయపురాణ పూర్వభాగమున, బృహదుపాఖ్యానమున, చతుర్థపాదమున ‘పద్మపురాణ అనుక్రమణికా వర్ణనం’ అను త్రయోనవతితమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Frequently Asked Questions

Because the index assigns a formal taxonomy to Padma Purāṇa’s material: graha-pūjā (planetary worship) and dāna instruction are explicitly identified by Vyāsa as characteristic of the Sṛṣṭi-khaṇḍa, establishing section-identity and aiding reciters in thematic navigation.

The chapter states that reciting or listening to the Padmānukramaṇī yields the same merit as hearing the Padma Purāṇa itself, culminating in enjoyment of desired fruits here and attainment of the Vaiṣṇava abode.