Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 85

The Exposition of the Dvādaśī Vow for the Twelve Months

Dvādaśī-vrata-nirṇaya and Mahā-dvādaśī Lakṣaṇas

Devanagari script

एवं कृतव्रतो विप्र जन्माप्नोत्युत्तमे कुले । निरोगो धनधान्याढ्यो भवेच्चाविकलेद्रियः ॥ ८५ ॥

Transliteration

evaṃ kṛtavrato vipra janmāpnotyuttame kule | nirogo dhanadhānyāḍhyo bhaveccāvikaledriyaḥ || 85 ||

Translation

హే బ్రాహ్మణా! ఈ విధంగా వ్రతాన్ని ఆచరించేవాడు ఉత్తమ కులంలో జన్మిస్తాడు; రోగరహితుడై, ధనధాన్యసంపన్నుడై, ఇంద్రియాలు అవికలంగా ఉంటాయి.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb of manner)

• कृत-व्रतः: one who has performed the vow
• कृत-व्रतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त, √कृ धातु) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘कृतं व्रतं येन’ इति (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय) विशेषण; कर्तृविशेषण

• विप्र: O brahmin
• विप्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन

• जन्म: birth
• जन्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √आप् (धातु)
• Form: लट् (present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• उत्तमे: excellent
• उत्तमे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘कुले’ इति अधिकरणपदस्य विशेषण

• कुले: in a family/lineage
• कुले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• निरोगः: healthy
• निरोगः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निरोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृविशेषण

• धन-धान्य-आढ्यः: rich in wealth and grain
• धन-धान्य-आढ्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धन (प्रातिपदिक) + धान्य (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘धनं च धान्यं च’ इति द्वन्द्व (समाहार/इतरेतर) + आढ्य ‘rich’; कर्तृविशेषण

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• अविकल-इन्द्रियः: with unimpaired senses
• अविकल-इन्द्रियः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अविकल (प्रातिपदिक) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय ‘अविकलानि इन्द्रियाणि यस्य’; कर्तृविशेषण

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It functions as a phala-śruti: it affirms that correct vrata-observance produces auspicious karmic outcomes—noble birth, health, prosperity, and strong faculties—thereby encouraging disciplined dharma.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While it speaks in the language of vrata-results, it supports bhakti indirectly by praising steadfast observance (vrata-niyama), a common devotional discipline that stabilizes the mind and strengthens commitment to worship and dharma.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual discipline (kalpa-oriented vrata practice) is implied: the verse stresses doing the vow “in this manner” (evam), indicating the importance of correct procedure and observance for obtaining stated results.