द्वादशमासेषु अष्टमी-व्रत-कथनम् (Account of the Aṣṭamī Vow Across the Twelve Months)

Verse 1

सनातन उवाच । शुक्लाष्टम्यां चैत्रमासे भवान्याः प्रोच्यते जनिः । प्रदक्षिणशतं कृत्वा कार्यो यात्रामहोत्सवः ॥ १ ॥

సనాతనుడు పలికెను—చైత్రమాస శుక్లాష్టమీనాడు భవానీ జన్మోత్సవం ప్రకటించబడుతుంది. వంద ప్రదక్షిణలు చేసి దేవీ యాత్రా మహోత్సవాన్ని నిర్వహించాలి।

Verse 2

दर्शनं जगदम्बायाः सर्वानंदप्रदं नृणाम् । अत्रैवाशो ककलिकाप्राशनं समुदाहृतम् ॥ २ ॥

జగదంబా దర్శనం మనుష్యులకు సంపూర్ణ ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఇక్కడే ‘కకలికా-ప్రాశనం’ అనే విధి-ఆచారమును కూడా ప్రకటించారు।

Verse 3

अशोककलिकाश्चाष्टौ ये पिबंति पुनर्वसौ । चैत्रे मासि सिताष्टम्यां न ते शोकमवाप्नुयुः ॥ ३ ॥

చైత్ర మాస శుక్ల అష్టమి నాడు పునర్వసు నక్షత్రంలో ఎవరు అశోక వృక్షపు ఎనిమిది మొగ్గలను పానం చేస్తారో, వారు శోకాన్ని పొందరు।

Verse 4

महाष्टमीति च प्रोक्ता देव्याः पूजाविधानतः । वैशाखस्य सिताष्टम्यां समुपोष्यात्र वारिणा ॥ ४ ॥

దేవీ పూజావిధాన ప్రకారం ఈ వ్రతాన్ని ‘మహాష్టమీ’ అని అంటారు. వైశాఖ మాస శుక్ల అష్టమి నాడు ఇక్కడ నియమంగా ఉపవాసం చేసి కేవలం నీటితోనే ఉండాలి।

Verse 5

स्नात्वापराजितां देवीं मांसीबालकवारिभिः । स्नापयित्वार्च्य गन्धाद्यैर्नैवेद्यं शर्करामयम् ॥ ५ ॥

స్నానం చేసి, మాంసీ మరియు బాలక కలిపిన సుగంధ జలంతో అపరాజితా దేవిని స్నాపింపజేసి, గంధాది ద్రవ్యాలతో ఆరాధించి, చక్కెరతో చేసిన నైవేద్యాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 6

कुमारीर्भोजयेच्चापि नवम्यां पारणाग्रतः । ज्योतिर्मयविमानेन भ्राजमानो यथा रविः ॥ ६ ॥

నవమి నాడు పారణకు ముందుగా కుమారీలకు భోజనం పెట్టాలి; అప్పుడు అతడు సూర్యునివలె ప్రకాశిస్తూ జ్యోతిర్మయ విమానంలో విరాజిల్లుతాడు।

Verse 7

लोकेषु विचरेद्विप्र देव्याश्चैव प्रसादतः । कृष्णाष्टम्यां ज्येष्ठमासे पूजयित्वा त्रिलोचनम् ॥ ७ ॥

హే విప్రా, దేవి ప్రసాదంతో అతడు లోకాలలో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తాడు; జ్యేష్ఠ మాస కృష్ణ అష్టమి నాడు త్రిలోచనుడు (శివుడు)ను పూజించిన తరువాత।

Verse 8

शिवलोके वसेत्कल्पं सर्वदेवनमस्कृतः । ज्येष्ठशुक्ले तथाष्टम्यां यो देवीं पूजयेन्नरः ॥ ८ ॥

జ్యేష్ఠ మాస శుక్లపక్ష అష్టమీనాడు భక్తితో దేవిని పూజించే మనిషి, సమస్త దేవతలచే గౌరవింపబడి శివలోకంలో ఒక కల్పకాలం నివసిస్తాడు.

Verse 9

स विमानेन चरति गन्धर्वाप्सरसां गणैः । शुक्लाष्टम्यां तथाऽषाढे स्नात्वा चैव निशांबुना ॥ ९ ॥

ఆషాఢ మాస శుక్ల అష్టమీనాడు రాత్రి నీటితో స్నానం చేసి, గంధర్వ-అప్సరసల గణాలతో కలిసి దివ్య విమానంలో విహరిస్తాడు.

Verse 10

तेनैव स्नापयेद्देवीं पूजयेच्च विधानतः । ततः शुद्धजलैः स्नाप्य विलिंपेत्सेंदुचंदनैः ॥ १० ॥

అదే పవిత్ర ద్రవ్యంతో దేవిని స్నానింపజేసి విధివిధానంగా పూజించాలి; తరువాత శుద్ధజలంతో స్నానం చేయించి, చంద్రునివలె శీతలమైన చందనలేపనం చేయాలి.

Verse 11

नैवेद्यं शर्करोपेतं दत्वाऽचमनमर्पयेत् । भोजयित्वा ततो विप्रान्दत्वा स्वर्णं च दक्षिणाम् ॥ ११ ॥

చక్కెరతో కూడిన నైవేద్యాన్ని సమర్పించి ఆచమన జలాన్ని అర్పించాలి; తరువాత బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి దక్షిణగా స్వర్ణాన్ని ఇవ్వాలి.

Verse 12

विसृज्य च ततः पश्चात्स्वयं भुंजीत वाग्यतः । एतद्व्रतं नरः कृत्वा देवीलोकमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥

ఆపై నియత దానం/విసర్జన చేసి, వాక్సంయమంతో తానే భోజనం చేయాలి; ఈ విధంగా వ్రతం చేసినవాడు దేవీలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 13

नभःशुक्लेतथाष्टम्यां देवीमिष्ट्वा विधानतः । क्षीरेण स्नापयित्वा च मिष्टान्नं विनिवेदयेत् ॥ १३ ॥

నభస్ మాస శుక్లపక్ష అష్టమీనాడు విధివిధానంగా దేవిని పూజించి, పాలతో స్నానం చేయించి, అనంతరం మిష్టాన్నాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పించాలి।

Verse 14

ततो द्विजान् भोजयित्वा परेऽह्नि स्वयमप्युत । भुक्त्वा समापयेदद्व्रतं संततिवर्धनम् ॥ १४ ॥

ఆపై మరునాడు ద్విజులను (బ్రాహ్మణులను) భోజనం పెట్టి, తానూ భోజనం చేసి; ఈ విధంగా సంతతి వృద్ధి కలిగించే ఈ వ్రతాన్ని విధివిధానంగా ముగించాలి।

Verse 15

नभोमासे सिताष्टम्यां दशाफलमिति व्रतम् । उपवासं तु संकल्प्य स्नात्वा कृत्वा च नैत्यिकम् ॥ १५ ॥

నభోమాస శుక్ల అష్టమీనాడు ‘దశాఫల’ అనే వ్రతం. ఉపవాస సంకల్పం చేసి, స్నానం చేసి, నిత్యకర్మలను ఆచరించాలి।

Verse 16

तुलस्याः कृष्णावर्णाया दलैर्दशभिरर्चयेत् । कृष्णं विष्णुं तथाऽनन्तं गोविन्दं गरुडध्वजम् ॥ १६ ॥

నల్లని వర్ణమున్న తులసి పది ఆకులతో అర్చన చేయాలి—కృష్ణ, విష్ణు, అనంత, గోవింద, గరుడధ్వజ అని స్మరించి।

Verse 17

दामोदरं हृषीकेशं पद्मनाभं हरिं प्रभुम् । एतैश्च नामभिर्नित्यं कृष्णदेवं समर्चयेत् ॥ १७ ॥

దామోదర, హృషీకేశ, పద్మనాభ, హరి, ప్రభు—ఈ దివ్య నామాలతో నిత్యం శ్రీకృష్ణదేవుని నిరంతరం సమర్చించాలి।

Verse 18

नमस्कारं ततः कुर्यात्प्रदक्षिणसमन्वितम् । एवं दशदिनं कुर्याद्व्रतानामुत्तमं व्रतम् ॥ १८ ॥

ఆపై ప్రదక్షిణతో కూడిన నమస్కారాన్ని చేయాలి. ఈ విధంగా పది రోజులు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి—ఇది వ్రతాలలో ఉత్తమమైన వ్రతము.

Verse 19

आदौ मध्ये तथा चांते होमं कुर्याद्विधानतः । कृष्णमंत्रेण जुहुयाच्चरुणाऽष्टोत्तरं शतम् ॥ १९ ॥

ఆదిలో, మధ్యలో, అలాగే చివరలో విధివిధానంగా హోమం చేయాలి. కృష్ణమంత్రంతో చరువును నూట ఎనిమిది సార్లు ఆహుతి ఇవ్వాలి.

Verse 20

होमांते विधिना सम्यगाचार्य्यं पूजयेत्सुधीः । सौवर्णे ताम्रपात्रे वा मृन्मये वेणुपात्रके ॥ २० ॥

హోమం ముగిసిన తరువాత వివేకవంతుడు విధివిధానంగా ఆచార్యుని సమ్యకంగా పూజించాలి—సువర్ణ పాత్రలో గానీ, తామ్ర పాత్రలో గానీ, మట్టిపాత్రలో గానీ, వెదురు పాత్రలో గానీ (దక్షిణను సమర్పిస్తూ).

Verse 21

तुलसीदलं सुवर्णेन कारयित्वा सुलक्षणम् । हैमीं च प्रतिमां कृत्वा पूजयित्वा विधानतः ॥ २१ ॥

సువర్ణంతో శుభలక్షణమైన తులసీదళాన్ని తయారు చేయించి, అలాగే బంగారు ప్రతిమను కూడా నిర్మించి, విధివిధానంగా పూజించాలి.

Verse 22

निधाय प्रतिमां पात्रे ह्याचार्याय निवेदयेत् । दातव्या गौः सवत्सा च वस्त्रालंकारभूषिता ॥ २२ ॥

ప్రతిమను పాత్రలో ఉంచి ఆచార్యునికి విధివిధానంగా సమర్పించాలి. వస్త్రాలు, ఆభరణాలతో అలంకరించిన దూడతో కూడిన ఆవును కూడా దానంగా ఇవ్వాలి.

Verse 23

दशाहं कृष्णदेवाय पूरिका दश चार्पयेत् । ताश्च दद्याद्विधिज्ञाय स्वयं वा भक्षयेद्व्रती ॥ २३ ॥

పది రోజులపాటు శ్రీకృష్ణదేవునికి ప్రతిరోజు పది పూరికలను సమర్పించాలి. ఆ సమర్పిత పూరికలను విధిజ్ఞ బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి, లేక వ్రతధారి భక్తుడు ప్రసాదంగా తానే భుజించాలి।

Verse 24

शयनं च प्रदातव्यं यथाशक्ति द्विजोत्तम । दशमेऽह्नि ततो मूर्तिं सद्रव्यां गुरवेऽर्पयेत् ॥ २४ ॥

హే ద్విజోత్తమా! యథాశక్తి శయనదానం కూడా చేయవలెను. అనంతరం పదవ రోజున గురువుకు తగిన ద్రవ్యాలతో కూడిన మూర్తిని సమర్పించాలి।

Verse 25

व्रतांते दशविप्रेभ्यः प्रत्येकं दश पूरिकाः । दद्यादेव दशाब्दं तु कृत्वा व्रतमनुत्तमम् ॥ २५ ॥

వ్రతాంతంలో పది మంది బ్రాహ్మణులకు—ప్రతివారికి పది పూరికలు—దానం చేయాలి. ఈ అనుత్తమ వ్రతాన్ని చేసి, నిజంగా పది సంవత్సరాలు ఇదే విధంగా ఆచరించాలి।

Verse 26

उपोष्य विधिना भूयात्सर्वकामसमन्वितः । अंते कृष्णस्य सायुज्यं लभते नात्र संशयः ॥ २६ ॥

విధి ప్రకారం ఉపవాసాన్ని ఆచరించినవాడు సమస్త కోరిన సిద్ధులతో యుక్తుడవుతాడు; చివరికి శ్రీకృష్ణుని సాయుజ్యాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 27

कृष्णजन्माष्टमी चेयं स्मृता पापहरा नृणाम् । केवलेनोपवासेन तस्मिञ्जन्मदिने हरेः ॥ २७ ॥

ఈ కృష్ణజన్మాష్టమి మనుష్యుల పాపాలను హరించేదిగా స్మరించబడింది. హరి జన్మదినమైన ఆ రోజున కేవలం ఉపవాసం చేసినా పాపం నశిస్తుంది।

Verse 28

सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः । उपवासी तिलैः स्नातो नद्यादौ विमले जले ॥ २८ ॥

ఇందులో సందేహం లేదు—ఏడు జన్మలలో చేసిన పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. ఉపవాసం చేసి, తిలలతో నది మొదలైన నిర్మల జలంలో స్నానం చేసినవాడు పవిత్రతను పొందుతాడు।

Verse 29

सुदेशे मंडपे क्लृप्ते मंडलं रचयेत्सुधीः । तन्मध्ये कलशं स्थाप्य ताम्रजं वापि मृन्मयम् ॥ २९ ॥

సరైన దేశంలో మండపాన్ని సిద్ధం చేసి, వివేకి మండలాన్ని రచించాలి. దాని మధ్యలో కలశాన్ని స్థాపించాలి—తామ్రంతో చేసినదైనా, మట్టితో చేసినదైనా।

Verse 30

तस्योपरि न्यसेत्पात्रं ताम्रं तस्योपरि स्थिताम् । हैमीं वस्त्रयुगाच्छन्नां कृष्णस्य प्रतिमां शुभम् ॥ ३० ॥

ఆ కలశం మీద తామ్ర పాత్రను ఉంచాలి; దాని మీద శుభమైన శ్రీకృష్ణ ప్రతిమను స్థాపించాలి—సువర్ణమయమైనది, రెండు వస్త్రాలతో ఆవృతమైనది।

Verse 31

पाद्याद्यैरुपचारैस्तु पूजयेत्स्निग्धमानसः । देवकीं वसुदेवं च यशोदां नंदमेव च ॥ ३१ ॥

స్నేహభక్తితో కరిగిన మనస్సుతో పాద్యాది ఉపచారాలతో పూజించాలి; దేవకీ-వసుదేవులను, అలాగే యశోదా మరియు నందులను కూడా గౌరవంతో పూజించాలి।

Verse 32

व्रजं गोपांस्तथा गोपीर्गाश्च दिक्षु समर्चयेत् । तत आरार्तिकं कृत्वा क्षमाप्यानम्य भक्तितः ॥ ३२ ॥

వ్రజధామాన్ని, గోపులను, గోపికలను, గోవులను అన్ని దిక్కులలో విధిగా సమర్చించాలి. తరువాత ఆరతి చేసి, క్షమాపణ కోరుకొని భక్తితో నమస్కరించాలి।

Verse 33

तिष्ठेत्तथैवार्द्धरात्रे पुनः संस्नापयेद्धरिम् । पंचामृतैः शुद्धजलैर्गंधाद्यैः पूजयेत्पुनः ॥ ३३ ॥

అదే విధంగా అర్ధరాత్రి వేళ మళ్లీ శ్రీహరిని స్నానింపజేయాలి. పంచామృతములతోను శుద్ధజలముతోను, గంధాది ఉపచారాలతో మళ్లీ పూజించాలి॥

Verse 34

धान्याकं च यवानीं च शुंठीं खंडं च नारद । साज्यं रौप्ये धृतं पात्रे नैवेद्यं विनिवेदयेत् ॥ ३४ ॥

ఓ నారదా! ధనియాలు, వామి (యవాని/అజ్వైన్), శుంఠి, ఖండము (చక్కెర) మరియు నెయ్యి—నెయ్యిని వెండి పాత్రలో ఉంచి—నైవేద్యంగా విధిగా సమర్పించాలి॥

Verse 35

पुनरारार्तिकं कृत्वा दशधा रूपधारिणम् । विचिंतयन्मृगांकाय दद्यादर्घ्यं समुद्यते ॥ ३५ ॥

మళ్లీ ఆరతి చేసి, మృగచిహ్నధారి చంద్రుడు దశరూపాలు ధరించునని ధ్యానిస్తూ, లేచి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి॥

Verse 36

ततः क्षमाप्य देवेशं रात्रिखंडं नयेद्व्रती । पौराणिकैः स्तोत्रपाठैर्गीतवाद्यैरनेकधा ॥ ३६ ॥

ఆపై దేవేశ్వరుని క్షమాపణ కోరుకొని వ్రతధారి రాత్రి భాగాన్ని గడపాలి—పురాణ పఠనం, స్తోత్ర పఠనం, భజన-గానం మరియు వాద్యసేవ వంటి అనేక విధాలుగా॥

Verse 37

ततः प्रभाते विप्रग्र्यान्भोजयेन्मधुरान्नकैः । दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृजेत्तुष्टमानसः ॥ ३७ ॥

తరువాత ఉదయాన్నే శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులకు మధురాన్నాలతో భోజనం పెట్టాలి. వారికి దక్షిణ ఇచ్చి, తృప్తమనస్సుతో గౌరవంగా పంపివేయాలి॥

Verse 38

ततस्तां प्रतिमां विष्णोः स्वर्णधेनुधरान्विताम् । गुरवे दक्षिणां दत्वा विसृज्याश्रीत च स्वयम् ॥ ३८ ॥

అనంతరం స్వర్ణధేనుదానంతో కూడిన విష్ణు ప్రతిమను సమర్పించి, గురువుకు దక్షిణ ఇచ్చి, విధివిధానంగా కర్మను విసర్జించి, చివరికి తానే శ్రీవిష్ణువును శరణు పొందాలి।

Verse 39

दारापत्यसुहृद्भृत्यरेवं कृत्वा व्रत नरः । साक्षाद्गोकमाप्नोति विमानवरमास्थितः ॥ ३९ ॥

భార్య, సంతానం, మిత్రులు, సేవకులతో కలిసి ఈ విధంగా వ్రతం చేసిన మనిషి, శ్రేష్ఠ విమానాన్ని అధిరోహించి ప్రత్యక్షంగా గోకులలోకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 40

नैतेन सदृशं चान्यद्व्रतमस्ति जगत्त्रये । कृतेन येन लभ्येत कोट्यैकादशकं फलम् ॥ ४० ॥

మూడు లోకాలలో ఈ వ్రతానికి సమానమైన మరొక వ్రతం లేదు; దీన్ని ఆచరించితే పదకొండు కోట్లు సమానమైన మహాఫలం లభిస్తుంది।

Verse 41

शुक्लाष्टम्यां नभस्यस्य कुर्याद्राधाव्रतं नरः । पूर्ववद्राधिकां हैमीं कलशस्थां प्रपूजयेत् ॥ ४१ ॥

నభస్య (భాద్రపద) మాస శుక్ల అష్టమినాడు రాధా వ్రతాన్ని ఆచరించాలి; ముందుగా చెప్పినట్లే కలశంపై స్థాపించిన స్వర్ణమయి రాధికను విధివిధానంగా పూజించాలి।

Verse 42

मध्याह्ने पूजयित्वेनामेकभक्तं समापयेत् । शक्तो भक्तश्चोपवासं परेऽह्नि विधिना ततः ॥ ४२ ॥

మధ్యాహ్నంలో పూజ చేసి చివరికి ఏకభక్తం (ఒకసారి భోజనం)తో ముగించాలి; తరువాత సామర్థ్యమున్న భక్తుడు మరుసటి రోజు విధివిధానంగా ఉపవాసం చేయాలి।

Verse 43

सुवासिनीर्भोजयित्वा गुरवे प्रतिमार्पणम् । कृत्वा स्वयं च भुंजीतं व्रतमेवं समापयेत् ॥ ४३ ॥

సువాసినీ స్త్రీలకు భోజనం పెట్టి, గురువుకు ప్రతిమను అర్పించి, అనంతరం తానే భుజించాలి; ఈ విధంగా వ్రతాన్ని సమాప్తి చేయాలి।

Verse 44

व्रतेनानेन विप्रर्षे कृतेन विधिना व्रती । रहस्यं गोष्ठजं लब्ध्वा राधापरिकरे वसेत् ॥ ४४ ॥

హే విప్రశ్రేష్ఠా! విధి ప్రకారం ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించిన వ్రతీ, గోకులజన్యమైన గోప్య రహస్యాన్ని పొందీ, రాధా పరివార సేవకుల మధ్య నివసించును।

Verse 45

दूर्वाष्टमीव्रतं चात्र कथितं तच्च मे श्रृणु । शुचौ देशे प्रजातायां द्वर्वायां द्विजसत्तम ॥ ४५ ॥

ఇక్కడ దూర్వాష్టమీ వ్రతం చెప్పబడింది; ఇప్పుడు నన్ను వినుము, హే ద్విజశ్రేష్ఠా—శుచిస్థలంలో పుట్టిన పవిత్ర దూర్వా గడ్డితో (ఈ వ్రతం చేయవలెను)।

Verse 46

स्थाप्य लिंगं ततो गंधैः पुष्पैर्धूपैश्च दीपकैः । नैवेद्यैरर्चयेद्भक्त्या दध्यक्षतफलादिभिः ॥ ४६ ॥

లింగాన్ని స్థాపించిన తరువాత గంధం, పుష్పం, ధూపం, దీపంతో, అలాగే దధి, అక్షత, ఫలాది నైవేద్యాలతో భక్తితో అర్చించాలి।

Verse 47

अर्घ्यं प्रदद्यात्पूजांते मंत्राभ्यां सुसमाहितः । त्वं दूर्वेऽमृतजन्माऽसि सुरासुरनमस्कृते ॥ ४७ ॥

పూజాంతంలో మనస్సు స్థిరంగా ఉంచి ఈ రెండు మంత్రాలతో అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి—“హే దూర్వే! నీవు అమృతజన్మవు; దేవాసురులు నిన్ను నమస్కరిస్తారు।”

Verse 48

सौभाग्यं संततिं देहि सर्वकार्यकरी भव । यथा शाखा प्रशाखाभिर्विस्तृताऽसि महीतले ॥ ४८ ॥

నాకు సౌభాగ్యమును సంతానమును ప్రసాదించుము; నా సమస్త కార్యములను సిద్ధిచేయు శక్తిగా నిలుచుము—వృక్షశాఖలు ఉపశాఖలతో భూమిపై విస్తరించునట్లు।

Verse 49

तथा विस्तृतसंतानं देहि मेऽप्यजरामरम् । ततः प्रदक्षिणीकृत्य विप्रान्संभोज्य तत्र वै ॥ ४९ ॥

అలాగే నాకు విస్తారమైన సంతానమును ప్రసాదించుము—జరా మరణములతో తెగని వంశప్రవాహముగా. అనంతరం ప్రదక్షిణ చేసి అక్కడ బ్రాహ్మణులను భోజనముచేయించెను।

Verse 50

भुक्त्वा स्वयं गृहं गच्छेदत्वा विप्रेषु दक्षिणाम् । फलानि च प्रशस्तानि मिष्टानि सुरभीणि च ॥ ५० ॥

తాను భోజనము చేసి గృహమునకు వెళ్లవలెను; బ్రాహ్మణులకు దక్షిణను సమర్పించవలెను—మరియు శ్రేష్ఠమైన, మధురమైన, సుగంధభరితమైన ఫలములను కూడా ఇవ్వవలెను।

Verse 51

एवं पुण्या पापहरा नृणा दूर्वाष्टमी द्विज । चतुर्णामपि वर्णानां स्त्रीजनानां विशेषतः ॥ ५१ ॥

ఇలా, ఓ ద్విజా, దూర్వాష్టమీ వ్రతము మహాపుణ్యకరమై పాపహరమగును. ఇది నాలుగు వర్ణములకును హితకరము, ముఖ్యంగా స్త్రీలకు విశేషంగా శ్రేయస్కరము।

Verse 52

या न पूजयते दूर्वा नारी मोहाद्यथाविधि । जन्मानि त्रीणि वैधव्यं लभते सा न संशयः ॥ ५२ ॥

మోహవశముగా విధివిధానముగా దూర్వాను పూజించని స్త్రీ, నిస్సందేహంగా మూడు జన్మలలో వైధవ్యమును పొందును।

Verse 53

यदा ज्येष्ठर्क्षसंयुक्ता भवेच्जैवाष्टभी द्विज । ज्येष्ठा नाम्नी तु सा ज्ञेया पूजिता पापनाशिनी ॥ ५३ ॥

హే ద్విజా! అష్టమి తిథి జ్యేష్ఠా నక్షత్రంతో యుక్తమైతే అది ‘జ్యేష్ఠా’ అని తెలిసికొనవలెను; భక్తితో పూజిస్తే పాపనాశిని అవుతుంది।

Verse 54

अथैनां तु समारभ्य व्रतं षोडशवासरम् । महालक्ष्म्याः समुद्दिष्टं सर्वसंपद्विवर्धनम् ॥ ५४ ॥

ఆపై ఈ వ్రతాన్ని ప్రారంభించి పదహారు దినములు ఆచరించవలెను. ఇది మహాలక్ష్మీకి విధించబడినది; సమస్త సంపదలను వృద్ధి చేయునది।

Verse 55

करिष्येऽहं महालक्ष्मीव्रतं ते त्वत्परायणः । तदविघ्नेन मे यातु समाप्तिं त्वत्प्रसादतः ॥ ५५ ॥

హే మహాలక్ష్మీ! నేను నీకే శరణాగతుడనై నీ మహాలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాను. నీ ప్రసాదంతో అది నాకు విఘ్నములేక పూర్తికావాలి।

Verse 56

इत्युच्चार्य ततो बद्धा डोरक दक्षिणे करे । षोडशग्रंथिसहितं गुणैः षोडशभिर्युतम् ॥ ५६ ॥

ఇలా మంత్రాన్ని ఉచ్చరించి తరువాత కుడి చేతికి డోరకాన్ని కట్టాలి—పదహారు ముడులతో, పదహారు శుభగుణాలతో యుక్తమైనది।

Verse 57

ततोऽन्वहं महालक्ष्मीं गंधाद्यैरर्च्चयेद्व्रती । यावत्कृष्णाष्टमी तत्र चरेदुद्यापनं सुधीः ॥ ५७ ॥

ఆపై వ్రతధారి ప్రతిరోజూ గంధాది ఉపచారాలతో మహాలక్ష్మీని అర్చించాలి. కృష్ణపక్ష అష్టమి వచ్చినప్పుడు, జ్ఞాని ఆ వ్రతానికి ఉద్యాపన (సమాప్తి కర్మ) చేయాలి।

Verse 58

वस्त्रमंडपिकां कृत्वा सर्वतोभद्रमंडले । कलशं सुप्रतिष्ठाप्य दीपमुद्द्योतयेत्ततः ॥ ५८ ॥

సర్వతోభద్ర మండలంపై వస్త్ర మండపాన్ని నిర్మించి, కలశాన్ని సుస్థిరంగా ప్రతిష్ఠించి, అనంతరం దీపాన్ని ప్రజ్వలింపవలెను।

Verse 59

उत्तार्य डोरकं बाहोः कुंभस्याधो निवेदयेत् । चतस्रः प्रतिमाः कृत्वा सौवर्णीस्तत्स्वरूपिणीः ॥ ५९ ॥

బాహువులోని డోరకం (రక్షాసూత్రం) తీసి కుంభం క్రింద నివేదించాలి. తరువాత అదే స్వరూపములైన నాలుగు స్వర్ణ ప్రతిమలను చేసి సమర్పించాలి।

Verse 60

स्नपनं कारयेत्तासाः जलैः पञ्चामृतैस्तथा । उपचारैः षोडशभिः पूजयित्वा विधानतः ॥ ६० ॥

వాటికి జలంతోను పంచామృతంతోను స్నపనం చేయించాలి. అనంతరం విధానానుసారం షోడశోపచారాలతో పూజించి కర్మను సంపూర్ణం చేయాలి।

Verse 61

जागरस्तत्र कर्तव्यो गीतवादित्रनिः स्वनैः । ततो निशीथे संप्राप्तेऽभ्युदितेऽमृतदीधितौ ॥ ६१ ॥

అక్కడ గీత-వాద్యాల మధుర నాదాలతో జాగరణ చేయాలి. తరువాత నిశీథం (అర్ధరాత్రి) వచ్చినప్పుడు అమృతసమ కిరణాల చంద్రుడు ఉదయిస్తే విధి కొనసాగించాలి।

Verse 62

दत्वार्घ्यं बंधनं द्रव्यैः श्रीखंडाद्यैर्विधानतः । चंद्रमण्डलसंस्थायै महालक्ष्यै प्रदापयेत् ॥ ६२ ॥

అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, శ్రీఖండాది ద్రవ్యాలతో విధానానుసారం బంధనం (బంధనార్పణ) ఇవ్వాలి; చంద్రమండలంలో స్థితమైన మహాలక్ష్మికి దానిని అర్పించాలి।

Verse 63

क्षीरोदार्णवसंभूत महालक्ष्मीसहोदर । पीयूषधाम रोहिण्याः सहिताऽर्घ्यं गृहाण मे ॥ ६३ ॥

హే క్షీరసాగరసంభవా, హే మహాలక్ష్మీ సహోదరా, హే అమృతధామా! రోహిణితో కూడ నా అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించుము।

Verse 64

क्षीरोदार्णवसम्भूते कमले कमलालये । विष्णुवक्षस्थलस्थे मे सर्वकामप्रदा भव ॥ ६४ ॥

హే క్షీరసాగరసంభూత కమలే, హే కమలాలయే, హే విష్ణు వక్షస్థలస్థే! నాకు సర్వకామప్రదాయినిగా భవించుము।

Verse 65

एकनाथे जगन्नाथे जमदग्निप्रियेऽव्यये । रेणुके त्राहि मां देवि राममातः शिवं कुरु ॥ ६५ ॥

హే రేణుకా దేవీ! నీవే ఏకశరణం, జగన్నాథా, జమదగ్నిప్రియ, అవ్యయా—నన్ను రక్షించుము. హే రామమాతా! నాకు శివమంగళం కలుగజేయుము।

Verse 66

मंत्रैरेतैर्महालक्ष्मीं प्रार्थ्य श्रोत्रिययोषितः । सम्यक्संपूज्य ताः सम्यग्गंधयावककज्जलैः ॥ ६६ ॥

ఈ మంత్రాలతో మహాలక్ష్మిని ప్రార్థించి, శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణ గృహాల స్త్రీలను యథావిధిగా గౌరవించి పూజించాలి; సుగంధం, యావకలేపనం, కాజలంతో సముచితంగా అలంకరించాలి।

Verse 67

संभोज्य जुहुयादग्नौ बिल्वपद्मकपायसैः । तदलाभे घृतैर्विप्र गृहेभ्यः समिधस्तिलान् ॥ ६७ ॥

ఆహ్వానితులను భోజనం చేయించి, అగ్నిలో బిల్వం మరియు పద్మకంతో చేసిన పాయసంతో ఆహుతులు సమర్పించాలి. అవి లభించకపోతే, హే విప్రా, ఇంటి నుండి సమిధలు, నువ్వులు తెచ్చి నెయ్యితో ఆహుతులు ఇవ్వాలి।

Verse 68

मृत्युंजयाय च परं सर्वरोगप्रशांतये । चंदनं तालपत्रं च पुष्पमालां तथाऽक्षतान् ॥ ६८ ॥

సర్వరోగశాంతి కొరకు పరమ మృత్యుంజయునికి చందనం, తాళపత్రం, పుష్పమాల మరియు అక్షతలను అర్పించవలెను।

Verse 69

दुर्वां कौसुम्भसूत्रं च युगं श्रीफलमेव वा । भक्ष्याणि च नवे शूर्पे प्रतिद्रव्यं तु षोडश ॥ ६९ ॥

దూర్వా గడ్డి, కౌసుంభవర్ణ దారం, యుగం (జూవ) లేదా శ్రీఫలం (కొబ్బరి), అలాగే కొత్త శూర్పంలో ఉంచిన భక్ష్యాలు—ప్రతి ద్రవ్యానికి పదహారు చొప్పున అర్పించాలి।

Verse 70

समाच्छाद्यान्यशूर्पेण व्रती दद्यात्समन्त्रकम् । क्षीरोदार्णवसंभूता लक्ष्मीश्चन्द्रसहोदरा ॥ ७० ॥

మరొక శూర్పంతో కప్పి, వ్రతధారి మంత్రంతో సమర్పించాలి—“క్షీరసాగరసంభూతా లక్ష్మీ, చంద్రసహోదరి।”

Verse 71

व्रतेनानेन संतुष्टा भवताद्विष्णुवल्लभा । चेतस्रः प्रतिमास्तास्तु श्रोत्रियेभ्यः समर्पयेत् ॥ ७१ ॥

ఈ వ్రతంతో విష్ణువల్లభా దేవి ప్రసన్నురాలగునుగాక. అనంతరం ఆ నాలుగు ప్రతిమలను శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణులకు సమర్పించాలి।

Verse 72

ततस्तु चतुरो विप्रान् षोडशापि सुवासिनीः । मिष्टान्नेनाशयित्वा तु विसृजेत्ताः सदक्षिणाः ॥ ७२ ॥

తదుపరి నాలుగు విప్రులను మరియు పదహారు సువాసినులను మిష్టాన్నంతో భోజనం చేయించి తృప్తిపరచి, దక్షిణతో గౌరవంగా వీడ్కోలు ఇవ్వాలి।

Verse 73

समाप्तिनियमः पश्चाद्भुञ्जीतेष्टैः समन्वितः । एतद्व्रतं महालक्ष्म्याः कृत्वा विप्र विधानतः ॥ ७३ ॥

సమాప్తి నియమాలను పూర్తిచేసి, తరువాత ఇష్టమైన (అనుమతించిన) ఆహారాన్ని భుజించాలి. ఓ బ్రాహ్మణా, విధివిధానంగా మహాలక్ష్మీ వ్రతం చేసినవానికి ఫలం లభిస్తుంది.

Verse 74

भुक्त्वेष्टानैहिकान् कामांल्लक्ष्मीलोके वसेच्चिरम् । एषाऽशोकाष्टमी चोक्ता यस्यां पूर्णं रमाव्रतम् ॥ ७४ ॥

ఇష్టమైన లోకిక కోరికలను అనుభవించి, అతడు లక్ష్మీ లోకంలో దీర్ఘకాలం నివసిస్తాడు. దీనినే ‘అశోకాష్టమీ’ అంటారు; ఆ రోజున రమా (లక్ష్మీ) వ్రతం సంపూర్ణమవుతుంది.

Verse 75

अत्राशोकस्य पूजा स्यादेकभक्तं तथा स्मृतम् । कृत्वाऽशोकव्रतं नारी ह्यशोका शोकजन्मनि ॥ ७५ ॥

ఇక్కడ అశోక వృక్ష/దేవత పూజ చేయాలి; అలాగే ‘ఏకభక్త’ (ఒకసారి భోజనం) కూడా స్మృతిలో విధించబడింది. అశోక వ్రతం చేసిన స్త్రీ శోకజన్మలోనూ నిజంగా ‘అశోకా’—శోకరహిత—గా అవుతుంది.

Verse 76

यत्र कुत्रापि संजाता नात्र कार्या विचारणा । आश्विने शुक्लपक्षे तु प्रोक्ता विप्र महाष्टमी ॥ ७६ ॥

ఇది ఎక్కడ ఎప్పుడు వచ్చినా, దీనిపై మరింత విచారణ అవసరం లేదు. ఓ బ్రాహ్మణా, ఆశ్వయుజ శుక్లపక్షంలో ఇదే ‘మహాష్టమీ’గా ప్రకటించబడింది.

Verse 77

तत्र दुर्गाचनं प्रोक्तं सव्रैरप्युपचारकैः । उपवासं चैकभक्तं महाष्टम्यां विधाय तु ॥ ७७ ॥

అక్కడ దేవీ దుర్గా పూజను, సమస్త ఉపచారాలు మరియు అర్ఘ్యాది సేవలతో సహా, విధించారు. మహాష్టమీ రోజున ఉపవాసం చేసి ‘ఏకభక్త’ను పాటించి, తరువాత కర్మలో ప్రవేశించాలి.

Verse 78

सर्वतो विभवं प्राप्य मोदते देववच्चिरम् । ऊर्ज्जे कृष्णादिकेऽष्टम्यां करकाख्यं व्रतं स्मृतम् ॥ ७८ ॥

అన్ని దిక్కుల నుండీ వైభవాన్ని పొందినవాడు దేవులవలె దీర్ఘకాలం ఆనందిస్తాడు. ఊర్జ మాసంలో కృష్ణపక్ష అష్టమిన ‘కరక వ్రతం’ అని స్మరించబడింది।

Verse 79

तत्रोमासहितः शंभुः पूजनीयः प्रयत्नतः । चंद्रोदयेऽर्घदानं च विधेयं व्रतिभिः सदा ॥ ७९ ॥

అక్కడ ఉమాసహితుడైన శంభువు (శివుడు)ను శ్రద్ధతో పూజించాలి. అలాగే చంద్రోదయ సమయంలో వ్రతధారులు ఎల్లప్పుడూ అర్ఘ్యదానం చేయాలి।

Verse 80

पुत्रं सर्वगुणोपेतमिच्छद्भिर्विविधं सुखम् । गोपाष्टमीति संप्रोक्ता कार्तिके धवले दले ॥ ८० ॥

సర్వగుణసంపన్నమైన కుమారుడిని, అనేక సుఖాలను కోరువారు కార్తిక మాస శుక్లపక్షంలో చెప్పబడిన ‘గోపాష్టమి’ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 81

तत्रकुर्याद्गवां पूजां गोग्रासं गोप्रदक्षिणाम् । गवानुगमनं दानं वांछन्सर्वाश्च संपदः ॥ ८१ ॥

అక్కడ గోవుల పూజ చేయాలి, వాటికి ఒక ముద్ద మేత ఇవ్వాలి, గోప్రదక్షిణ చేయాలి. సమస్త సంపదలు కోరువాడు గోవులను భక్తితో అనుసరించి సేవచేసి దానమూ చేయాలి।

Verse 82

कृष्णाष्टम्यां मार्गशीर्षे मिथुनं दर्भनिर्मितम् । अनघां चानघां तत्र बहुपुत्रसमन्वितम् ॥ ८२ ॥

మార్గశీర్ష మాస కృష్ణపక్ష అష్టమిన దర్భతో ఒక జంటను తయారు చేయాలి; అక్కడ ‘అనఘా’ మరియు ‘అనఘ’లను అనేక పుత్రప్రదాతలుగా స్థాపించాలి।

Verse 83

स्थापयित्वा शुभे देशे गोमयेनोपलेपिते । पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैरुपचारैः पृथग्विधैः ॥ ८३ ॥

గోమయంతో లేపిన శుభస్థలంలో ప్రతిష్ఠించి, ధూప-గంధ, పుష్పాది నానావిధ ప్రత్యేక ఉపచారాలతో పూజించాలి।

Verse 84

संभोज्य द्विजदांपत्यं विसृजेल्लब्धदक्षिणम् । व्रतमेतन्नरः कृत्वा नारी वा विधिपूर्वकम् ॥ ८४ ॥

ద్విజ దంపతిని భోజనం చేయించి, దక్షిణా సమర్పించి గౌరవంతో పంపివేయాలి। ఈ వ్రతాన్ని విధిపూర్వకంగా చేసినవాడు—పురుషుడైనా స్త్రీయైనా—సమ్యక్ ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 85

पुत्रं सल्लक्षणोपेतं लभते नात्र संशयः ॥ ८५ ॥

అతడు శుభలక్షణాలు, సద్గుణాలతో కూడిన కుమారుని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 86

मार्गाशीर्षसिताष्टम्यां कालभैरवसन्निधौ । उपोष्य जागरं कृत्वा महापापैः प्रमुच्यते ॥ ८६ ॥

మార్గశీర్ష మాస శుక్ల అష్టమినాడు కాలభైరవ సన్నిధిలో ఉపవాసం చేసి జాగరణ చేస్తే మహాపాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు।

Verse 87

यत्किंचिदशुभं कर्म कृतं मानुषजन्मनि । तत्सर्वं विलयं याति कालभैरवदर्शनात् ॥ ८७ ॥

మనుష్య జన్మలో చేసిన ఏ అశుభ కర్మమైనా, అది అంతా కాలభైరవ దర్శనమాత్రంతో లయమై నశిస్తుంది।

Verse 88

अथ पौषसिताष्टम्यां श्राद्धमष्टकसंज्ञितम् । पितॄणां तृप्तिदं वर्षं कुलसन्ततिवर्द्धनम् ॥ ८८ ॥

ఇప్పుడు పౌష మాస శుక్లపక్ష అష్టమినాడు ‘అష్టకా’ అనే శ్రాద్ధాన్ని చేయవలెను. అది పితృదేవతలకు సంవత్సరమంతా తృప్తిని ఇచ్చి, వంశసంతతిని వృద్ధి చేస్తుంది.

Verse 89

शुक्लाष्टम्यां तु पौषस्य शिवं सम्पूज्य भक्तितः । भुक्तिमुक्तिमवाप्नोति भक्तिमेकां समाचरन् ॥ ८९ ॥

పౌష మాస శుక్ల అష్టమినాడు భక్తితో శివుని సమ్యక్గా పూజించినవాడు, ఏకాగ్ర భక్తిని ఆచరించి భోగమూ మోక్షమూ రెండింటినీ పొందుతాడు.

Verse 90

कृष्णाष्टम्यां तु माघस्य भद्रकालीं समर्चयेत् । भक्तितो वैरिवृन्दघ्नीं सर्वकामप्रदायिनीम् ॥ ९० ॥

మాఘ మాస కృష్ణ అష్టమినాడు భక్తితో భద్రకాళీని ఆరాధించాలి; ఆమె శత్రుసమూహాన్ని సంహరించేది, సమస్త కోరికలను ప్రసాదించేది.

Verse 91

माघमासे सिताष्टम्यां भीष्मं संतर्पयद्द्विज । संततिं त्वव्यवच्छिन्नामिच्छंश्चाप्यपराजयम् ॥ ९१ ॥

ఓ ద్విజా! మాఘ మాస శుక్ల అష్టమినాడు భీష్మునికి తర్పణం చేయాలి; అఖండ సంతతి మరియు అపరాజయం (అజేయత్వం) కోరువాడు.

Verse 92

फाल्गुने त्वसिताष्टम्यां भीमां देवीं समर्चयेत् । तत्र व्रतपरो विप्र सर्वकामसमृद्धये ॥ ९२ ॥

ఫాల్గుణ మాస కృష్ణ అష్టమినాడు భీమా దేవిని భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించాలి. ఓ విప్రా! అక్కడ వ్రతనిష్ఠతో ఉండితే సమస్త కోరికల సంపూర్ణ సమృద్ధి లభిస్తుంది.

Verse 93

शुक्लाष्टम्यां फाल्गुनस्य शिवं चापि शिवां द्विज । गंधाद्यैः सम्यगभ्यर्च्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् ॥ ९३ ॥

హే ద్విజా! ఫాల్గుణ శుక్ల అష్టమినాడు గంధాది ద్రవ్యాలతో విధివిధానంగా శివుని మరియు శివాను పూజిస్తే, భక్తుడు సమస్త సిద్ధులకు అధిపతి అవుతాడు.

Verse 94

फाल्गुनापरपक्षे तु शीतलामष्टमीदिने । पूजयेत्सर्ववपक्कानैः सप्तम्यां विधिवत्कृतैः ॥ ९४ ॥

ఫాల్గుణ కృష్ణపక్షంలో శీతలా-అష్టమి రోజున, సప్తమినాడు విధిగా సిద్ధం చేసిన అన్ని రకాల పక్వాన్న నైవేద్యాలతో దేవి శీతలాను పూజించాలి.

Verse 95

शीतले त्वं जगन्माता शीतले त्वं जगत्पिता । शीतले त्वं जगद्वात्री शीतलायै नमोनमः ॥ ९५ ॥

ఓ శీతలే! నీవే జగన్మాత; ఓ శీతలే! నీవే జగత్పిత. ఓ శీతలే! నీవే జగద్ధాత్రి, పోషిణి—శీతలాదేవికి మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

Verse 96

वन्देऽहं शीतलां देवीं रासभस्थां दिगंबराम् । मार्जनी कलशोपेतां विस्फोटकविनाशिनीम् ॥ ९६ ॥

నేను దేవి శీతలాను వందిస్తాను—ఆమె గాడిదపై ఆసీనురాలు, దిగంబరా, చీపురు మరియు కలశం ధరించినది, విస్ఫోటక (చెచ్చక వంటి) వ్యాధులను నశింపజేసేది.

Verse 97

शीतले शीतले चेत्थं ये जपंति जले ल्थिताः । तेषां तु शीतला देवी स्याद्विस्फोटकशांतिदा ॥ ९७ ॥

నీటిలో నిలబడి ‘శీతలే, శీతలే’ అని ఈ విధంగా జపించే వారికి దేవి శీతలా విస్ఫోటక (చెచ్చక వంటి) వ్యాధులను శమింపజేసే దాతగా అవుతుంది.

Verse 98

इत्येवं शीतलामन्त्रैर्यः समर्चयते द्विज । तस्य वर्षं भवेच्छांतिः शीतलायाः प्रसादतः ॥ ९८ ॥

హే ద్విజా! ఈ విధంగా శీతలాదేవి మంత్రాలతో విధివిధానంగా ఆమెను ఆరాధించువాడికి, శీతలాదేవి ప్రసాదముచేత సంవత్సరం అంతా శాంతి మరియు ఉపశమనం కలుగును.

Verse 99

सर्वमासोभये पक्षे विधिवच्चाष्टमीदिने । शिवां वापिशिवं प्रार्च्यलभते वांछितं फलम् ॥ ९९ ॥

ప్రతి నెలలో, రెండు పక్షాలలోనూ అష్టమి తిథినాడు, విధివిధానంగా దేవి శివా గానీ భగవాన్ శివుడు గానీ ఆరాధించినవాడు కోరిన ఫలాన్ని పొందును.

Verse 100

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थिताष्टमीव्रतकथनं नाम सप्तदशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११७ ॥

ఇట్లు శ్రీబృహన్నారదీయపురాణము పూర్వభాగములోని బృహదుపాఖ్యానము, చతుర్థ పాదములో ‘ద్వాదశమాసస్థిత అష్టమీవ్రతకథనం’ అను నామముగల నూట పదిహేడు వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.