The exposition of the Pañcamī vow to be observed in the twelve months

Verse 1

सनातन उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि पंचम्यास्ते व्रतान्यहम् । यानि भक्त्या समास्थाय सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ १ ॥

సనాతనుడు పలికెను—హే విప్రా, వినుము; నేను పంచమీ వ్రతాలను వివరిస్తాను. వాటిని భక్తితో ఆచరించినవాడు సమస్త కోరికలను పొందును.

Verse 2

प्रोक्ता मत्स्यजयंती तु पंचमी मधुशुक्लगा । अस्यां मत्स्यावतारार्चा भक्तैः कार्या महोत्सवा ॥ २ ॥

మధు (చైత్ర) శుక్లపక్ష పంచమీని ‘మత్స్యజయంతీ’ అని ప్రకటించారు. ఆ రోజున భక్తులు శ్రీ విష్ణువు మత్స్యావతారార్చనను మహోత్సవంగా నిర్వహించాలి.

Verse 3

श्रीपंचमीति चैषोक्ता तत्र कार्यं श्रियोऽर्चनम् । गंधाद्यैरुपचारैस्तु नैवेद्यैः पायसादिभिः ॥ ३ ॥

ఈ వ్రతాన్ని ‘శ్రీపంచమీ’ అని అంటారు. ఆ రోజున శ్రీలక్ష్మీదేవిని పూజించి, గంధాది ఉపచారాలు సమర్పించి, పాయసం (పాయసము) వంటి నైవేద్యాలు అర్పించాలి।

Verse 4

यो लक्ष्मीं पूजयेच्चात्र तं वै लक्ष्मीर्न मुंचति । पृथ्वीव्रतं तथा चांद्रं हयग्रीवव्रतं तथा ॥ ४ ॥

ఇక్కడ లక్ష్మీదేవిని పూజించే వానిని లక్ష్మీ ఎప్పటికీ విడువదు. అలాగే పృథ్వీ వ్రతం, చాంద్ర వ్రతం, హయగ్రీవ వ్రతం కూడా విధించబడ్డాయి।

Verse 5

कार्यं तत्तद्विधानेन तत्तत्सिद्धिमभीप्सुभिः । अथ वैशाखपंचम्यां शेषं चाभ्यर्च्य मानवः ॥ ५ ॥

ఏ ఏ కార్యంలో సిద్ధి కోరుతారో, ఆ ఆ కార్యాన్ని దాని విధాన ప్రకారం చేయాలి. తరువాత వైశాఖ పంచమి నాడు మనిషి శేషుడు (అనంతుడు) ను కూడా ఆరాధించాలి।

Verse 6

सर्वैर्नागगणैर्युक्तमभीष्टं लभते फलम् । तथा ज्येष्ठस्य पंचम्यां पितॄनभ्यर्चयेत्सुधीः ॥ ६ ॥

సర్వ నాగగణాల అనుగ్రహంతో కోరిన ఫలము లభిస్తుంది. అలాగే జ్యేష్ఠ మాస పంచమి నాడు జ్ఞాని పితృదేవతలను ఆరాధించాలి।

Verse 7

सर्वकामफलावाप्तिर्भवेद्वै विप्रभोजनैः । अथाषाढस्य पंचम्यां वायुं सर्वगतं मुने ॥ ७ ॥

బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టడం వల్ల సమస్త కోరికల ఫలము లభిస్తుంది. తరువాత, ఓ మునీ, ఆషాఢ పంచమి నాడు సర్వవ్యాపి వాయుదేవుని ఆరాధించాలి।

Verse 8

ग्रामाद्बहिर्विनिर्गत्य धरोपस्थे समास्तितः । ध्वजं च पंचवर्णं तु वंशदंडाग्रसंस्थितम् ॥ ८ ॥

గ్రామం వెలుపలికి వెళ్లి భూమిపై కూర్చున్నాడు. అక్కడ వెదురు దండం శిఖరంపై స్థాపించిన పంచవర్ణ ధ్వజాన్ని నిలిపాడు॥

Verse 9

समुच्छ्रितं निदध्यात्तु कल्पिताब्जे तु मध्यतः । ततस्तन्मूलदेशे तु दिक्षु सर्वासु नारद ॥ ९ ॥

ఆ ధ్వజాన్ని ఎత్తుగా లేచినదిగా, కల్పిత పద్మమధ్యంలో నిలిచినదిగా ధ్యానించాలి. ఆపై, ఓ నారదా, దాని మూలప్రదేశంలో అన్ని దిశలలోనూ భావించాలి॥

Verse 10

लोकपालान्समभ्यर्च्य कुर्याद्वायुपरीक्षणम् । प्रथमादिषु यामेषु यो यो वायुः प्रवर्तते ॥ १० ॥

లోకపాలులను సమ్యక్‌గా అర్చించి వాయు-పరీక్షణం చేయాలి. మొదటి మొదలైన యామాలలో ఏ ఏ వాయువు ప్రవహిస్తుందో దానిని గమనించాలి॥

Verse 11

तस्मै तस्मै दिगीशाय पूजां सम्यक् प्रकल्पयेत् । एवं स्थित्वा निराहारस्तत्र यामचतुष्टयम् ॥ ११ ॥

ప్రతి దిక్కు-ఈశునికి సమ్యక్‌గా పూజను ఏర్పాటు చేసి నిర్వహించాలి. ఈ విధంగా నిలిచి, నిరాహారంగా ఉండి, అక్కడ నాలుగు యామాలు నివసించాలి॥

Verse 12

सायमागत्य गेहं स्वं भुक्त्वा स्वल्पं समाहितः । लोकपालान्नमस्कृत्य स्वप्याद्भूमितले शुचौ ॥ १२ ॥

సాయంకాలం ఇంటికి వచ్చి, మనస్సు సమాధానంగా ఉంచి కొద్దిగా భుజించాలి. లోకపాలులకు నమస్కరించి శుచియైన నేలపై నిద్రించాలి॥

Verse 13

यः स्वप्नो जायते तस्यां रात्रौ यामे चतुर्थके । स एव भविता नूनं स्वप्न इत्याह वै शिवः ॥ १३ ॥

రాత్రి నాలుగవ యామంలో కలిగే స్వప్నం నిశ్చయంగా ఫలిస్తుంది—స్వప్నవిషయంలో శివుడు ఇలా చెప్పాడు.

Verse 14

अशुभे तु समुत्पन्ने शिवपूजापरायणः । सोपवासो नयेदष्टयामं तद्दिनमेव वा ॥ १४ ॥

అశుభం సంభవించినప్పుడు శివపూజలో నిమగ్నుడైన భక్తుడు ఉపవాసంతో నియమంగా ఎనిమిది యామాలు (పూర్తి దినం) లేదా కనీసం ఆ దినమంతా ఆచరించాలి.

Verse 15

भोजयित्वा द्विजानष्टौ ततः शुभफलं लभेत् । व्रतमेतत्समुदितं शुभाशुभनिदर्शनम् ॥ १५ ॥

ఎనిమిది మంది ద్విజులకు భోజనం పెట్టిన తరువాత శుభఫలం లభిస్తుంది. ఈ వ్రతం శుభాశుభ ఫలితాలను సూచించేదిగా ప్రకటించబడింది.

Verse 16

नृणां सौभाग्यजनकमिह लोके परत्र च । श्रावणे कृष्णपंचम्यां व्रतं ह्यन्नसमृद्धिदम् ॥ १६ ॥

ఈ వ్రతం మనుష్యులకు ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ సౌభాగ్యాన్ని కలిగిస్తుంది. శ్రావణ మాసం కృష్ణపంచమీన ఆచరించినప్పుడు ఇది అన్నసమృద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 17

चतुर्थ्यां दिनशेषे तु सर्वाण्यन्नानि नारद । पृथक् पात्रेषु संस्थाप्य जलैराप्लावयेत्सुधीः ॥ १७ ॥

ఓ నారదా, చతుర్థి రోజున దినశేషం మిగిలినప్పుడు, వివేకి అన్ని ఆహారాలను వేర్వేరు పాత్రల్లో ఉంచి నీటితో బాగా చల్లగా తడిపాలి.

Verse 18

ततो पात्रांतरे तत्तु निष्कास्यांबु निधापयेत् । प्रातर्भानौ समुदिते पितॄंश्चैव तथा ऋषीन् ॥ १८ ॥

తర్వాత ఆ నీటిని మరో పాత్రలోకి మార్చి పక్కన ఉంచాలి. ఉదయం సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు ఆ నీటితో పితృదేవతలకూ ఋషులకూ తర్పణం చేయాలి.

Verse 19

देवांश्चाभ्यर्च्य सुस्नातं कृत्वा नैवेद्यमग्रतः । तदन्नं याचकेभ्यस्तु प्रयच्छेत्प्रीतमानसः ॥ १९ ॥

దేవతలను ఆరాధించి, శుభ్రంగా స్నానం చేసి, ముందుగా నైవేద్యాన్ని సమర్పించి, ఆనందమనసుతో ఆ అన్నాన్ని యాచకులకు దానం చేయాలి.

Verse 20

सर्वं दिनं क्षिपेदेवं प्रदोषे तु शिवालये । गत्वा संपूजयेद्देवं लिंगरूपिणमीश्वरम् ॥ २० ॥

ఇలా సమస్త దినమును గడిపి, ప్రదోష సమయంలో శివాలయానికి వెళ్లి, లింగరూపుడైన ఈశ్వరుని విధివిధానంగా పూజించాలి.

Verse 21

गंधपुष्पादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महेश्वरम् । जपेत्पञ्चाक्षरी विद्यां शतं चापि सहस्रकम् ॥ २१ ॥

గంధం, పుష్పాలు మొదలైనవాటితో మహేశ్వరుని సమ్యకంగా పూజించి, పంచాక్షరీ విద్యను వందసార్లు లేదా వెయ్యిసార్లు జపించాలి.

Verse 22

जपं निवेद्य देवाय भवाय भवरूपिणे । स्तुत्वा सर्वैर्वौदिकैश्च पौराणैश्चाप्यनाकुलः ॥ २२ ॥

తన జపాన్ని భవరూపుడైన భవదేవునికి నివేదించి, మనస్సు కలతలేకుండా వేదిక మరియు పౌరాణిక స్తోత్రాలతో ఆయనను స్తుతించాలి.

Verse 23

प्रार्थयेद्देवमीशानं शश्वत्सर्वान्नसिद्धये । शारदीयानि चान्नानि तथा वासंतिकान्यपि ॥ २३ ॥

సర్వాన్నసిద్ధి నిరంతరం కలుగునట్లు ఈశాన ప్రభువును నిత్యం ప్రార్థించాలి—శరదృతువుని అన్నములు, వసంతృతువుని అన్నములు కూడ।

Verse 24

यानि स्युस्तैः समृद्धोऽहं भूयां जन्मनि जन्मनि । एवं संप्रार्थ्य देवेशं गृहमागत्य वै स्वकम् ॥ २४ ॥

“ఆ వరములతోనే నేను జన్మజన్మాంతరములలో సమృద్ధిగా ఉండుదును.” ఇలా దేవేశుని హృదయపూర్వకంగా ప్రార్థించి తన ఇంటికి తిరిగివచ్చెను।

Verse 25

दत्वान्नं ब्राह्मणादिभ्यः पक्वं भुञ्जीत वाग्यतः । एतदन्नव्रतं विप्र विधिनाऽचरितं नृभिः ॥ २५ ॥

బ్రాహ్మణాదులకు పక్వాన్నం దానమిచ్చి, వాక్సంయమంతో తాను పక్వాన్నమే భుజించాలి. ఓ విప్రా, ఇదే అన్నవ్రతము; ప్రజలు విధిపూర్వకంగా ఆచరించవలెను।

Verse 26

सर्वान्नसंपज्जनकं परलोके गतिप्रदम् । श्रावणे शुक्लपञ्चजम्यां नृभिरास्तिक्यतत्परैः ॥ २६ ॥

శ్రావణమాస శుక్ల పంచమీనాడు, ఆస్తిక్యభావమున నిమగ్నులైన మనుష్యులు సర్వాన్నసంపదను కలిగించి పరలోకంలో శుభగతిని ప్రసాదించే ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 27

द्वारस्योभयतो लेख्या गोमयेन विषोल्बणाः । गंधाद्यैः पूजयेत्तांश्च तथेंद्राणीमनंतरम् ॥ २७ ॥

ద్వారము ఇరువైపులా గోమయముతో విషనివారక మంగళరేఖలు/చిహ్నాలు వ్రాయాలి. తరువాత గంధాది ఉపచారములతో వాటిని పూజించి, అనంతరం ఇంద్రాణీదేవిని ఆరాధించాలి।

Verse 28

संपूज्य स्वर्णरूप्यादिदध्यक्षतकुशांबुभिः । गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यसंचयैः ॥ २८ ॥

స్వర్ణ-రౌప్యాది ద్రవ్యాలతో, పెరుగు, అక్షతలు, కుశ, పవిత్ర జలంతో; అలాగే సుగంధాలు, పుష్పాలు, ధూపం, దీపం, విస్తార నైవేద్యాలతో దేవుని విధివిధానంగా పూజించాలి।

Verse 29

ततः प्रदक्षिणीकृत्य तद्द्रव्यं संप्रणम्य च । संप्रार्थ्य भक्तिभावेन विप्राग्र्येषु समर्पयेत् ॥ २९ ॥

తర్వాత ప్రదక్షిణ చేసి, ఆ ద్రవ్యానికి నమస్కరించి; భక్తిభావంతో ప్రార్థించి దానిని శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులకు సమర్పించాలి।

Verse 30

यदिदं स्वर्णरौप्यादि द्रव्यं वै विप्रसात्कृतम् । तदनंतफलं भूयान्मम जन्मनि जन्मनि ॥ ३० ॥

ఈ స్వర్ణ-రౌప్యాది ద్రవ్యాన్ని బ్రాహ్మణునికి నిజంగా సమర్పించాను; అది నాకు జన్మ జన్మకు అంతులేని ఫలమిచ్చే పుణ్యంగా ఉండుగాక।

Verse 31

इत्येवं ददतो द्रव्यं भक्तिभावेन नारद । प्रसन्नः स्याद्धनाध्यक्षः स्वर्णादिकसमृद्धिदः ॥ ३१ ॥

ఓ నారదా! ఈ విధంగా భక్తిభావంతో ద్రవ్యాన్ని దానం చేసే వానిపై ధనాధ్యక్షుడైన ప్రభువు ప్రసన్నుడై స్వర్ణాది సమృద్ధిని ప్రసాదిస్తాడు।

Verse 32

एतद्व्रतं नरः कृत्वा विप्रान्संभोज्य भक्तितः । पश्चात्स्वयं च भुञ्जीत दारापत्यसुहृद्दृतः ॥ ३२ ॥

ఈ వ్రతాన్ని చేసి మనిషి భక్తితో బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి; తరువాత భార్య, పిల్లలు, స్నేహితులతో కలిసి తానూ భుజించాలి।

Verse 33

भाद्रे तु कृष्णपंचम्यां नागान् क्षीरेण तर्पयेत् ॥ ३३ ॥

భాద్రపద మాసం కృష్ణపక్ష పంచమినాడు నాగులకు పాలతో తర్పణం చేసి తృప్తిపరచాలి।

Verse 34

यस्तस्याऽसप्तमं यावत्कुलं सर्पात्सुनिर्भयम् । भाद्रस्य शुक्लपंचम्यां पूजयेदृषिसत्तमान् ॥ ३४ ॥

భాద్రపద శుక్లపక్ష పంచమినాడు ఉత్తమ ఋషులను పూజించినవాడి వంశం ఏడవ తరము వరకు సర్పభయమునుండి పూర్తిగా నిర్భయమగును।

Verse 35

प्रातर्नद्यादिके स्नात्वा कृत्वा नित्यमतंद्रितः । गृहमागत्य यत्नेन वेदिकां कारयेन्मृदा ॥ ३५ ॥

ఉదయాన్నే నది మొదలైన పవిత్ర జలంలో స్నానం చేసి, ఆలస్యం లేక నిత్యకర్మలు నిర్వహించి, ఇంటికి వచ్చి శ్రద్ధతో మట్టితో వేదికను చేయించాలి।

Verse 36

गोमयेनोपलिप्याथ कृत्वा पुष्पोपशोभिताम् । तत्रास्तीर्य कुशान्विप्रऋषीन्सप्त समर्चयेत् ॥ ३६ ॥

తర్వాత గోమయంతో లేపి పుష్పాలతో అలంకరించి, అక్కడ కుశలను పరచి ఏడు బ్రాహ్మణ ఋషులను విధిగా సమర్చించాలి।

Verse 37

गन्धैश्च विविधैः पुष्पैर्धूपैर्दीपैः सुशोभनेः । कश्यपोऽत्रिर्भरद्वाजौ विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥ ३७ ॥

వివిధ సుగంధాలు, నానావిధ పుష్పాలు, ధూపాలు, దీపాలతో అత్యంత శోభాయమానంగా అక్కడ కశ్యపుడు, అత్రి, భరద్వాజుడు, విశ్వామిత్రుడు మరియు గౌతముడు (ఋషులు) ఉన్నారు।

Verse 38

जमदग्निर्वसिष्ठश्च सप्तैते ऋषयः स्मृताः । एतैभ्योऽघ्य च विधिवत्कल्पयित्वा प्रदाय च ॥ ३८ ॥

జమదగ్ని, వశిష్ఠుడు—ఇతరులతో కలిసి వీరే సప్తర్షులుగా స్మరింపబడతారు. విధివిధానంగా అర్ఘ్యాన్ని సిద్ధం చేసి భక్తితో వారికి సమర్పించాలి.

Verse 39

नैवेद्यं विपचेद्वीमान्श्यामाकाद्यैरकृष्टकैः । तन्निवेद्य विसृज्येमान्स्वयं चाद्यात्तदेव हि ॥ ३९ ॥

శ్యామాకాది సాగు చేయని ధాన్యాలతో విష్ణు-ఆసనం (వీమానం) కొరకు నైవేద్యాన్ని వండాలి. దానిని సమర్పించి వారిని విడిచిపెట్టి, తాను కూడా అదే ప్రసాదాన్ని భుజించాలి.

Verse 40

अनेन विधिना सप्त वर्षाणि प्रतिवत्सरम् । कृत्वा व्रतांते वरयेदाचार्यान् सप्त वैदिकान् ॥ ४० ॥

ఈ విధానాన్ని అనుసరించి ప్రతి సంవత్సరం ఏడు సంవత్సరాలు వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. వ్రతాంతంలో ఏడు వైదిక ఆచార్యులను యథోచితంగా సత్కరించి దక్షిణ ఇవ్వాలి.

Verse 41

प्रतिमाः सप्तकुर्वींत सुवर्णेन स्वशक्तितः । जटिलाः साक्षसूत्राश्च कमण्डलुसमन्विताः ॥ ४१ ॥

తన శక్తి మేరకు బంగారంతో ఏడు ప్రతిమలను చేయించాలి—జటాధారులుగా, యజ్ఞోపవీతంతో, కమండలుతో కూడినవిగా.

Verse 42

संस्थाप्य कलशेष्वेतांस्ताम्रेषु मृन्मयेषु वा । स्नापयेद्विधिवद्भक्त्या पृथक्पंचामृतैरपि ॥ ४२ ॥

వీటిని తామ్రం లేదా మట్టికలశాలలో ప్రతిష్ఠించి, విధివిధానంగా భక్తితో, విడివిడిగా పంచామృతాలతో స్నాపనం చేయాలి.

Verse 43

उपचारैः षोडशभिस्ततः संपूज्य भक्तितः । अर्घ्यं दत्वा ततो होमं तिलव्रीहियवादिभिः ॥ ४३ ॥

తదుపరి భక్తితో షోడశోపచారాలతో సంపూర్ణ పూజ చేసి, అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, నువ్వులు, బియ్యం, యవం మొదలైన వాటితో హోమం చేయవలెను।

Verse 44

। सहस्तोमाइति ऋखा नामनन्त्रैस्तु वा पृथक् । पुण्यैर्मन्त्रैस्तथैवान्यैर्हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् ॥ ४४ ॥

‘సహస్తోమా’ అనే ఋగ్వేద ఋచను జపిస్తూ, లేదా తత్క్రమంగా స్వస్వ నామమంత్రాలతో వేరుగా, పుణ్యమంత్రాలు మరియు ఇతర విధిమంత్రాలతో ఆహుతులు సమర్పించి, చివర పూర్ణాహుతి చేయవలెను।

Verse 45

ततस्तु सप्त गा दद्याद्वस्त्रालंकारसंयुताः । आचार्यं पूजयेज्जैव वस्त्रालंकारभूषणैः ॥ ४५ ॥

ఆపై వస్త్రాలు, ఆభరణాలతో కూడిన ఏడు గోవులను దానం చేయాలి; అలాగే ఆచార్యుని కూడా వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, అలంకారాలతో పూజించి గౌరవించాలి।

Verse 46

अनुज्ञया गुरोः पश्चान्मूर्तीर्विप्रेषु चार्पयेत् । भोजयित्वा तु तान्भक्त्या प्रणिपत्य विसर्जयेत् ॥ ४६ ॥

గురువరి అనుమతి పొందిన తరువాత, విప్రులకు మూర్తులను సమర్పించాలి; వారిని భక్తితో భోజనం చేయించి, నమస్కరించి గౌరవంగా పంపివేయాలి।

Verse 47

ततश्चेष्टैः सहासीनः स्वयं ब्राह्मणशेषितम् । भुंक्त्वा वै षड्रसोपेतं प्रमुद्यात्सह बंधुभिः ॥ ४७ ॥

తదుపరి తనవారితో కలిసి కూర్చొని, బ్రాహ్మణులు శేషంగా ఉంచిన షడ్రససంపన్నమైన ప్రసాదాన్ని తానే భుజించి, బంధువులతో కలిసి ఆనందించాలి।

Verse 48

एतत्कृत्वा व्रतं गांगं भोगान्भुक्त्वाथ वाञ्छितान् । सप्तर्षीणां प्रसादेन विमानवरगो भवेत् ॥ ४८ ॥

ఈ గంగా-వ్రతాన్ని ఆచరించి, కోరిన భోగాలను అనుభవించిన తరువాత, సప్తర్షుల ప్రసాదంతో ఉత్తమ దివ్య విమానంలో సంచరించువాడగును।

Verse 49

आश्विने शुक्लपञ्चम्यामुपांगललिताव्रतम् ॥ ४९ ॥

ఆశ్విన మాస శుక్ల పక్ష పంచమి నాడు ‘ఉపాంగ-లలితా వ్రతం’ను విధిగా ఆచరించవలెను।

Verse 50

तस्याः स्वर्णमयीं मूर्तिं शक्त्या निर्माय नारद । उपचारैः षोडशभिः पूजयेत्तां विधानतः ॥ ५० ॥

ఓ నారదా! యథాశక్తి ఆమె స్వర్ణమయీ మూర్తిని నిర్మించి, షోడశోపచారాలతో విధిపూర్వకంగా ఆమెను పూజించవలెను।

Verse 51

पक्वान्नं फलसंयुक्तं सघृतं दक्षिणान्वितम् । द्विजवर्याय दातव्यं व्रतसंपूर्तिहेतवे ॥ ५१ ॥

వ్రతసంపూర్తి కోసం ఫలాలతో కూడిన పక్వాన్నం, నెయ్యితో కూడినదీ, దక్షిణాతో కూడినదీ శ్రేష్ఠ ద్విజునికి (బ్రాహ్మణునికి) దానమివ్వవలెను।

Verse 52

सवाहना शक्तियुता वरदा पूजिता मया । मातर्मामनुगृह्याथ गम्यतां निजमंदिरम् ॥ ५२ ॥

ఓ మాతా! వాహనసహితా, శక్తియుతా, వరదాయినీ అయిన నిన్ను నేను పూజించితిని; నన్ను అనుగ్రహించి, అనంతరం నీ స్వమందిరానికి గమించుము।

Verse 53

कार्तिके शुक्लपंचम्यां जयाव्रतमनुत्तमम् । कर्तव्यं पापनाशाय श्रद्धया द्विजसत्तम ॥ ५३ ॥

కార్తిక శుక్ల పంచమినాడు ‘జయా-వ్రతం’ అనే ఈ అనుత్తమ వ్రతాన్ని పాపనాశార్థం శ్రద్ధతో ఆచరించవలెను, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా।

Verse 54

पूजयित्वा जयां विप्र यथाविधि समाहितः । उपचारैः षोडशभिस्ततः शुचिरलंकृतः ॥ ५४ ॥

ఓ విప్రా, సమాహితచిత్తంతో విధివిధానంగా జయాదేవిని పూజించి, తరువాత శుచిగా అలంకృతుడై షోడశోపచారాలను సమర్పించవలెను।

Verse 55

विप्रैकं भोजयेच्चापि तस्मै दत्त्वा च दक्षिणाम् । विसर्जयेत्ततः पश्चात्स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ ५५ ॥

ఒక బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టి, అతనికి దక్షిణా ఇచ్చి, తరువాత గౌరవంతో పంపివేయాలి. ఆపై వాక్సంయమంతో తానే భుజించాలి।

Verse 56

यस्तु वै भक्तिसंयुक्तः स्नानं कुर्य्याज्जयादिने । नश्यन्ति तस्य पापानि सिंहाक्रांता मृगा यथा ॥ ५६ ॥

భక్తితో కూడి జయా దినమున స్నానం చేయువాని పాపములు, సింహం దాడి చేయగా జింకలు మాయమగునట్లు నశించును।

Verse 57

यदश्वमेधावभृथे फलं स्नानेन कीर्तितम् । तत्फलं प्राप्यते विप्रस्नानेनापि जयादिने ॥ ५७ ॥

అశ్వమేధ యాగ అవభృథస్నానమున చెప్పబడిన ఫలము ఏదో, ఓ విప్రా, జయా దిన స్నానముచేత కూడా అదే ఫలము లభించును।

Verse 58

अपुत्रो लभते पुत्रं वंध्या गभ च विंदति । रोगी रोगात्प्रमुच्येत बद्धो मुच्येत बंधनात् ॥ ५८ ॥

సంతానం లేనివాడు కుమారుని పొందుతాడు; వంధ్య స్త్రీ కూడా గర్భం ధరించును. రోగి రోగమునుండి విముక్తుడగును; బంధితుడు బంధనమునుండి విడుదలగును.

Verse 59

मार्गशुक्ले च पञ्चम्यां नागानिष्ट्वा विधानतः । नागेभ्यो ह्यभयं लब्ध्वा मोदते सह बांधवैः ॥ ५९ ॥

మార్గశీర్ష మాస శుక్లపక్ష పంచమినాడు విధివిధానంగా నాగదేవతలను పూజించినవాడు, నాగుల నుండి అభయాన్ని పొంది బంధువులతో కలిసి ఆనందించును.

Verse 60

पौषेऽपि शुक्लपञ्चम्यां सम्पूज्य मधुसूदनम् । लभते बाञ्छितान्कामान्नात्र कार्या विचारणा ॥ ६० ॥

పౌష మాసంలో కూడా శుక్ల పంచమినాడు మధుసూదనుడు (విష్ణువు)ను సమ్యకంగా పూజిస్తే కోరిన కోరికలు సిద్ధిస్తాయి; ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు.

Verse 61

पंचम्यां प्रतिमासे तु शुक्ले कृष्णे च नारद । पितॄणां पूजनं शस्तं नागानां चापि सर्वथा ॥ ६१ ॥

ఓ నారదా! ప్రతి నెల పంచమినాడు—శుక్ల, కృష్ణ పక్షములలో—పితృదేవతల పూజ శ్రేయస్కరం; అలాగే నాగదేవతల పూజ కూడా అన్ని విధాల మంగళకరం.

Verse 62

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थपञ्चमीव्रतनिरूपणं नाम चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११४ ॥

ఇట్లు శ్రీ బృహన్నారదీయ పురాణము పూర్వభాగములో, బృహదుపాఖ్యానములో, చతుర్థ పాదములో ‘ద్వాదశ మాసస్థ పంచమీ వ్రత నిరూపణ’ అనే నూట పద్నాలుగవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.