Adhyaya 155: Śiva–Pārvatī Quarrel and Pārvatī’s Resolve for Austerity to Attain Gaurī-hood

Verse 1

*शर्व उवाच शरीरे मम तन्वङ्गि सिते भास्यसितद्युतिः भुजंगीवासिता शुद्धा संश्लिष्टा चन्दने तरौ //

శర్వుడు పలికెను—ఓ సన్నని అంగాల సీతవర్ణా! నా శరీరంపై శుద్ధమైన, ప్రకాశించే తెల్లని కాంతి వెలుగుతోంది; అది సర్పిణి వాసనవలె సుగంధమై, వృక్షంపై చందనలేపంలా బిగిగా అంటుకొని ఉంది।

Verse 2

चन्द्रातपेन संपृक्ता रुचिराम्बरया तथा रजनीवासिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे //

చంద్రకాంతి మరియు సూర్యతాపంతో మిశ్రమమై, అలాగే రుచిరమైన వస్త్రంతో కూడి, రాత్రి సువాసనతో నిండిన పక్షంలో నీవు నా దృష్టికి దోషాన్ని కలిగిస్తున్నావు।

Verse 3

इत्युक्ता गिरिजा तेन मुक्तकण्ठा पिनाकिना उवाच कोपरक्ताक्षी भ्रुकुटीकुटिलानना //

పినాకధారి మహేశ్వరుడు ఇలా అనగా, గిరిజా కంఠాన్ని నిర్బంధం లేకుండా ఉంచి, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో, ముడుచుకున్న కనుబొమ్మలతో వంకరైన ముఖంతో పలికింది।

Verse 4

*देव्युवाच स्वकृतेन जनः सर्वो जाड्येन परिभूयते अवश्यमर्थी प्राप्नोति खण्डनां जनमण्डले //

దేవి పలికింది—ప్రతి మనిషి తన స్వకృతమే కారణంగా జడత్వంతో అవమానింపబడతాడు; మరియు తప్పనిసరి అవసరంతో అర్థి అయినవాడు జనసమాజంలో ఖండన, అవమానాన్ని పొందుతాడు।

Verse 5

तपोभिर्दीर्घचरितैर् यच्च प्रार्थितवत्यहम् तस्या मे नियतस्त्वेष ह्य् अवमानः पदे पदे //

తపస్సులతో, దీర్ఘచర్యలతో నేను కోరుకున్న వరమే—అదే నాకు స్థిరమైంది: అడుగడుగునా అవమానం।

Verse 6

नैवास्मि कुटिला शर्व विषमा नैव धूर्जटे सविषयस्त्वं गतः ख्यातिं व्यक्तदोषाकराश्रयः //

ఓ శర్వా, నేను కపటిని కాను; ఓ ధూర్జటే, నేను పక్షపాతిని కాను. కానీ నీవు నీ విషయసహితంగా, స్పష్టమైన దోషాల గనికి ఆశ్రయమని ఖ్యాతి పొందావు।

Verse 7

नाहं पूष्णो ऽपि दशना नेत्रे चास्मि भगस्य हि आदित्यश्च विजानाति भगवान्द्वादशात्मकः //

నేను పూషణుని దంతములు కాను; భగుని నేత్రములనూ కాను. ద్వాదశాత్మకుడైన భగవాన్ ఆదిత్యుడే ఈ కార్యాలను యథార్థంగా తెలిసి విభజిస్తాడు.

Verse 8

मूर्ध्नि शूलं जनयसि स्वैर्दोषैर्मामधिक्षिपन् यस्त्वं मामाह कृष्णेति महाकालेति विश्रुतः //

నీ స్వదోషాల వల్ల నన్ను దూషిస్తూ నా శిరస్సులో చీల్చే నొప్పిని కలిగిస్తున్నావు; అయినా నన్ను ‘కృష్ణ’ అని పిలిచేవాడిగా, ‘మహాకాల’ అని ప్రసిద్ధుడిగా ఉన్నావు.

Verse 9

यास्याम्यहं परित्यक्त्वा चात्मानं तपसा गिरिम् जीवन्त्या नास्ति मे कृत्यं धूर्तेन परिभूतया //

నేను పర్వతానికి వెళ్లి తపస్సులో నన్ను అర్పించి వెళ్లిపోతాను. దుష్టుడిచే మోసపోయి అవమానింపబడిన నాకు, జీవించి ఉన్నప్పటికీ ఇక చేయవలసినది ఏమీ లేదు.

Verse 10

निशम्य तस्या वचनं कोपतीक्ष्णाक्षरं भवः उवाचाविष्टसंभ्रान्तिप्रणयोन्मिश्रया गिरा //

ఆమె కోపంతో పదునైన మాటలు విని భవుడు కలత, గందరగోళం మరియు మిగిలిన అనురాగం కలిసిన స్వరంతో ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.

Verse 11

*शर्व उवाच अनात्मज्ञासि गिरिजे नाहं निन्दापरस्तव त्वद्भक्तिबुद्ध्या कृतवांस् तवाहं नामसंश्रयम् //

శర్వుడు అన్నాడు—ఓ గిరిజా, నీవు నా అంతరభావాన్ని గ్రహించలేదు. నేను నీ నిందలో ఆసక్తి గలవాడిని కాను; నీపై భక్తిబుద్ధితోనే నీ నామాన్ని శరణంగా ఆశ్రయించాను.

Verse 12

विकल्पः स्वस्थचित्ते ऽपि गिरिजे नैव कल्पना यद्येवं कुपिता भीरु त्वं तवाहं न वै पुनः //

హే గిరిజా, మనస్సు స్థిరంగా ఉన్నప్పటికీ సందేహాలు, కల్పిత ఊహల్లో పడకూడదు. నీవు ఇలా కోపించితే, ఓ భీరువా, ఇక నేను నీ వాడను కాదు; నీవు నా దానివి కూడా కాదు.

Verse 13

नर्मवादी भविष्यामि जहि कोपं शुचिस्मिते शिरसा प्रणतश्चाहं रचितस्ते मयाञ्जलिः //

నేను మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడుతాను. ఓ శుచిస్మితే, నీ కోపాన్ని విడిచిపెట్టు. నేను తల వంచి నీకు నమస్కరిస్తున్నాను; నీకోసం అంజలి సమర్పించాను.

Verse 14

स्नेहेनाप्यवमानेन निन्दितेनैति विक्रियाम् तस्मान्न जातु रुष्टस्य नर्मस्पृष्टो जनः किल //

స్నేహం కూడా అవమానం, నిందతో కలిసితే వికృతిగా మారి హానిని కలిగిస్తుంది. అందుకే కోపంతో ఉన్న వ్యక్తిని ఎప్పుడూ జోకు లేదా పరిహాస వాక్యాలతో పలకరించకూడదు—అని చెప్పబడింది.

Verse 15

अनेकैश्चाटुभिर्देवी देवेन प्रतिबोधिता कोपं तीव्रं न तत्याज सती मर्मणि घट्टिता //

దేవుడు అనేక సాంత్వన వాక్యాలతో దేవిని పదేపదే బోధించినా, సతి తన తీవ్రమైన కోపాన్ని విడువలేదు; ఎందుకంటే ఆమె మర్మస్థానంలో గాయం పడింది.

Verse 16

अवष्टब्धम् अथास्फाल्य वासः शंकरपाणिना विपर्यस्तालका वेगाद् यातुमैच्छत शैलजा //

అప్పుడు శంకరుని చేతి ఆమె వస్త్రాన్ని బిగిగా పట్టి లాగింది; వేగంతో జుట్టు చెదిరిపోయిన శైలజా దేవి అక్కడి నుంచి త్వరగా వెళ్లాలని కోరింది.

Verse 17

तस्या व्रजन्त्याः कोपेन पुनराह पुरान्तकः सत्यं सर्वैरवयवैः सुतासि सदृशी पितुः //

ఆమె కోపంతో వెళ్లిపోతుండగా పురాంతకుడు మళ్లీ అన్నాడు— “నిజమే, నీ ప్రతి అవయవంలోనూ నీవు తండ్రికి సదృశమైన కుమార్తెవు.”

Verse 18

हिमाचलस्य शृङ्गैस्तैर् मेघजालाकुलैर्नभः तथा दुरवगाह्येभ्यो हृदयेभ्यस्तवाशयः //

హిమాచల శిఖరాల చుట్టూ మేఘజాలం కమ్మి ఆకాశం ఆవరించబడినట్లే, దురవగాహ్య హృదయాలకు నీ అంతరాశయం గ్రహించుట కష్టం.

Verse 19

काठिन्याङ्कस्त्वमस्मभ्यं वनेभ्यो बहुधा गता कुटिलत्वं च वर्त्मभ्यो दुःसेव्यत्वं हिमादपि संक्रान्तिं सर्वदैवेति तन्वङ्गि हिमशैलराट् //

ఓ తన్వంగీ! అడవుల నుండి నీవు మాకు ఎన్నోసార్లు కాఠిన్యముద్రను తెచ్చావు; మార్గాల నుండి వాటి వంకరతనాన్ని; హిమం నుండి కూడా దుర్సేవ్యతను. అందువల్ల దేవతల ప్రతి సంక్రాంతికాలంలో హిమశైలరాజు హిమవంతుడు ఇలాంటి కష్టాల మూలమని స్మరించబడతాడు.

Verse 20

इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं शैलजा तदा कोपकम्पितमूर्धा च प्रस्फुरद्दशनच्छदा //

ఇలా చెప్పబడిన తరువాత శైలజ అప్పుడు గిరీశునితో మళ్లీ పలికింది; కోపంతో ఆమె శిరస్సు కంపించెను, దంతాలు మెరుస్తుండగా పెదవులు వణికెను.

Verse 21

*उमोवाच मा सर्वान्दोषदानेन निन्दान्यान्गुणिनो जनान् तवापि दुष्टसंपर्कात् संक्रान्तं सर्वमेव हि //

ఉమా చెప్పింది— “అందరిపై దోషారోపణ చేసి ఇతర గుణవంతులను నిందించవద్దు. దుష్టసంగం వల్ల ఆ దోషం నీకూ సంక్రాంతమవుతుంది.”

Verse 22

व्यालेभ्यो ऽनेकजिह्वत्वं भस्मना स्नेहबन्धनम् हृत्कालुष्यं शशाङ्कात्तु दुर्बोधित्वं वृषादपि //

సర్పాల వల్ల అనేకజిహ్వత్వం కలుగుతుంది; భస్మం వల్ల స్నేహము (ఆసక్తి) బంధనం ఏర్పడుతుంది. చంద్రుని వల్ల హృదయ కలుషత వస్తుంది; వృషభుని వల్ల కూడా బోధ దుర్గ్రాహ్యత కలుగుతుంది.

Verse 23

तथा बहु किमुक्तेन अलं वाचा श्रमेण ते श्मशानवासान् निर्भीस् त्वं नग्नत्वान्न तव त्रपा निर्घृणत्वं कपालित्वाद् दया ते विगता चिरम् //

ఇంకెంత చెప్పాలి? చాలు—నీ మీద నా వాక్శ్రమ వృథా. శ్మశానవాసం వల్ల నీవు నిర్భయుడవయ్యావు; నగ్నత్వం వల్ల నీకు లజ్జ లేదు. కపాలధార మార్గం వల్ల నీవు నిర్దయుడవయ్యావు—నీ దయ చాలా కాలం క్రితమే నశించింది.

Verse 24

*सूत उवाच इत्युक्त्वा मन्दिरात्तस्मान् निर्जगाम हिमाद्रिजा //

సూతుడు అన్నాడు—ఇలా చెప్పి హిమాద్రిజ (పార్వతి) ఆ మందిరం నుండి బయలుదేరింది.

Verse 25

तस्यां व्रजन्त्यां देवेशगणैः किलकिलो ध्वनिः क्व मातर्गच्छसि त्यक्त्वा रुदन्तो धाविताः पुनः //

ఆమె వెళ్తుండగా దేవేశగణాలలో కలకలం ధ్వని లేచింది—“అమ్మా! మమ్మల్ని విడిచి ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?”—అని ఏడుస్తూ వారు మళ్లీ ఆమె వెనుక పరుగెత్తారు.

Verse 26

विष्टभ्य चरणौ देव्या वीरको बाष्पगद्गदम् प्रोवाच मातः किंत्वेतत् क्व यासि कुपितान्तरा //

దేవి పాదాలను పట్టుకొని వీరకుడు—కన్నీళ్లతో గొంతు గద్గదమై—అన్నాడు: “అమ్మా, ఇది ఏమిటి? అంతరంలో కోపంతో నీవెక్కడికి వెళ్తున్నావు?”

Verse 27

अहं त्वामनुयास्यामि व्रजन्तीं स्नेहवर्जिताम् नो चेत्पतिष्ये शिखरात् तपोनिष्ठे त्वयोज्झितः //

నీవు స్నేహరహితంగా వెళ్లినా నేను నిన్ను అనుసరిస్తాను. లేకపోతే, హే తపోనిష్ఠా, నీవు విడిచిన నేను పర్వతశిఖరంనుండి పడిపోతాను.

Verse 28

उन्नाम्य वदनं देवी दक्षिणेन तु पाणिना उवाच वीरकं माता शोकं पुत्रक मा कृथाः //

దేవీస్వరూపిణి తల్లి తన కుడిచేతితో అతని ముఖాన్ని పైకి ఎత్తి వీరకునితో చెప్పింది—“బిడ్డా, శోకపడకు.”

Verse 29

शैलाग्रात्पतितुं नैव न चागन्तुं मया सह युक्तं ते पुत्र वक्ष्यामि येन कार्येण तच्छृणु //

“పర్వతశిఖరంనుండి దూకడం నీకు తగదు; నా వెంట రావడమూ తగదు. ఓ కుమారా, చేయవలసిన కార్యాన్ని నేను చెబుతాను—అది విను.”

Verse 30

कृष्णेत्युक्त्वा हरेणाहं निन्दिता चाप्यनिन्दिता सार्हं तपः करिष्यामि येन गौरीत्वमाप्नुयाम् //

హరి నన్ను “కృష్ణా” అని పిలిచినందున నేను నిందితురాలినై, అయినా నిజానికి అనింద్యురాలినే ఉన్నాను. అందుకే నేను విధివిధానాలతో తపస్సు చేస్తాను; దాని ద్వారా గౌరీత్వం—శుభ్రమైన మంగళకాంతి—నొందుతాను.

Verse 31

एष स्त्रीलम्पटो देवो यातायां मय्यनन्तरम् द्वाररक्षा त्वया कार्या नित्यं रन्ध्रान्ववेक्षिणा //

“ఈ దేవుడు స్త్రీలపై ఆసక్తి గలవాడు. నేను ప్రయాణానికి వెళ్లిన తరువాత నీవు ద్వారరక్షణ చేయాలి—ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తంగా ప్రతి చిల్లు, ప్రతి దారి పరిశీలిస్తూ.”

Verse 32

यथा न काचित् प्रविशेद् योषिदत्र हरान्तिकम् दृष्ट्वा परांस्त्रियं चात्र वदेथा मम पुत्रक //

ఇక్కడ ఇతర పురుషుని సన్నిధికి ఏ స్త్రీయూ ప్రవేశించకుండా చూడుము. ఇక్కడ పరస్త్రీ కనబడితే వెంటనే పలుకుము—“ఇది నాది, కుమారా!”

Verse 33

शीघ्रम् एव करिष्यामि यथायुक्तम् अनन्तरम् एवमस्त्विति देवीं स वीरकः प्राह सांप्रतम् //

“యథాయోగ్యంగా నేను దీన్ని త్వరగా, ఆలస్యం లేకుండా చేస్తాను.” అని ఆ క్షణంలో వీరకుడు దేవిని ఉద్దేశించి—“ఏవమస్తు” అని పలికెను.

Verse 34

मातुराज्ञामृताह्लादप्लाविताङ्गो गतज्वरः जगाम कक्षां संद्रष्टुं प्रणिपत्य च मातरम् //

తల్లి ఆజ్ఞ అనే అమృతసమాన ఆనందంతో అతని దేహమంతా నిండిపోయి, జ్వరము తొలగిపోయెను. తల్లిని దర్శించుటకు అంతఃకక్షకు వెళ్లి, ఆమెకు సాష్టాంగ నమస్కరించెను.