Shloka 78

Adhyaya 81 — Suratha and Samadhi Seek Sage Medhas; Introduction to Mahamaya and the Madhukaitabha Origin Account

Sanskrit

एवमेषा समुत्पन्ना ब्रह्मणा संस्तुता स्वयम् ।

प्रभावमस्या देव्यास्तु भूयः शृणु वदामि ते ॥

Transliteration

evam eṣā samutpannā brahmaṇā saṃstutā svayam | prabhāvam asyā devyās tu bhūyaḥ śṛṇu vadāmi te ||

Translation

ఈ విధంగా ఆ దేవి ప్రత్యక్షమై, స్వయంగా బ్రహ్మదేవునిచే స్తుతింపబడింది. ఇప్పుడు మరల వినుము; నేను నీకు ఆ దేవి మహిమను వివరిస్తాను।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (सम्बन्ध/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• एषा: she/this (goddess)
• एषा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• समुत्पन्ना: arisen/produced
• समुत्पन्ना: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्+उत्+पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• ब्रह्मणा: by Brahmā
• ब्रह्मणा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• संस्तुता: praised
• संस्तुता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्+स्तु (धातु) → संस्तुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (PPP/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• स्वयम्: herself; personally
• स्वयम्: Sambandha (सम्बन्ध/विशेषणभाव)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (reflexive/emphatic)

• प्रभावम्: power, majesty
• प्रभावम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अस्याः: of her
• अस्याः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• देव्याः: of the goddess
• देव्याः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• तु: indeed; moreover
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle: but/indeed)

• भूयः: again; further
• भूयः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; पुनरर्थक (again/further)

• शृणु: hear; listen
• शृणु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• वदामि: I tell/speak
• वदामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया/चतुर्थी (2nd/Acc or 4th/Dat), एकवचन; सर्वनाम; here = चतुर्थी (to you)

Speakers

• Ṛṣi (narrator) transitioning to the next account

Primary Deities

• Devī
• Brahmā

Shakti Aspects

• Devī as Mahāmāyā/Yoganidrā in the Madhu-Kaiṭabha episode (implied by context)

Key Themes

• Devī-stuti (praise)
• Narrative transition
• Supremacy of Devī’s power

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The episode is framed as revelation of Devī’s prabhāva: even the creator-god recognizes and praises the higher power that enables cosmic functioning.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Serves as connective tissue in Manvantara narration, pointing to recurring divine interventions across time-cycles.

What is the esoteric significance?

Devī’s ‘manifestation’ is the surfacing of consciousness/power when invoked by stuti; praise (stotra) operates as an awakening key within the mythic-symbolic language.