Previous Verse
Next Verse

Shloka 68

Adhyaya 23Ashvatara’s Vow for Madalasa and the Bestowal of Musical Science by Sarasvati

भक्षिते तु ततस्तस्मिन् भवतो मध्यमात्फणात् ।

समुत्पत्स्यति कल्याणी तथारूपा यथामृता ॥

bhakṣite tu tatas tasmin bhavato madhyamāt phaṇāt | samutpatsyati kalyāṇī tathārūpā yathāmṛtā ||

ఆ పిండాన్ని భుజించిన తరువాత, నీ మధ్య ఫణం నుండి ఆ శుభాంగి స్త్రీ మరణకాలంలో ఉన్న రూపంతోనే ఉద్భవించును।

भक्षितेwhen (it is) eaten
भक्षिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootभक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘तस्मिन्’ इत्यनेन सह सति-सप्तमी (locative absolute)
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
ततःthereafter
ततः:
Desha-Kala (देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb of sequence)
तस्मिन्in that (situation/time)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
भवतःof you
भवतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
मध्यमात्from the middle
मध्यमात्:
Apadana (अपादान)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; ‘फणात्’ इत्यस्य विशेषणम्
फणात्from the hood (of the serpent)
फणात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootफण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; अपादान (source)
समुत्पत्स्यतिwill spring forth
समुत्पत्स्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-पत् (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कल्याणीthe auspicious woman
कल्याणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता
तथारूपाof such a form
तथारूपा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतथा + रूप (प्रातिपदिक); कर्मधारय
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘कल्याणी’ इत्यस्य विशेषणम् (तादृशरूपा)
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/तुलना-वाचक (comparative)
अमृताimmortal/deathless
अमृता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअमृता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘कल्याणी’ इत्यस्य विशेषणम्
Śiva

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Śiva
Ritual causalityRe-manifestationMiraculous birth

FAQs

The narrative asserts that dharmic rites, when sanctified by īśvara’s sanction, can reverse misfortune; it reinforces faith in śrāddha as a bridge between visible and invisible worlds.

Ānucarita; it is an episode illustrating the power of ritual and grace rather than a structural cosmological account.

Emergence from the ‘hood’ suggests kundalinī/serpent symbolism: from the central point (madhyama) arises renewed śakti (kalyāṇī), i.e., awakened transformative power.