Shloka 8
त्रिगर्त-मात्स्य-संग्रामः
The Trigarta–Matsya Engagement at Twilight
Devanagari script
अस्मान् युधि विनिर्जित्य परिभूय सबान्धवान् | गवां शतसहस्राणि त्रिगर्ता: कालयन्ति ते,उस समय उनके पास जाकर गोपने प्रणाम करके कहा--“महाराज! त्रिगर्तदेशके सैनिक हमें युद्धमें जीतकर और भाई-बन्धुओंसहित हमारा तिरस्कार करके आपकी लाखों गौओंको हॉँककर लिये जा रहे हैं
Translation
వారు రహస్యంగా మా వద్దకు వచ్చి నమస్కరించి ఇలా అన్నారు—“మహారాజా! త్రిగర్తదేశ సైనికులు యుద్ధంలో మమ్మల్ని జయించి, బంధువులతో సహా మమ్మల్ని అవమానించి, మీ లక్షల గోవులను తోలుకొని పోతున్నారు.”
Word by Word
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Plural
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Locative, Singular
विनिर्जित्यhaving defeated
विनिर्जित्य:
TypeVerb
Rootनि√जि (जि)
FormAbsolutive (Gerund), —, —
परिभूयhaving insulted/overpowered
परिभूय:
TypeVerb
Rootपरि√भू (भू)
FormAbsolutive (Gerund), —, —
सwith
स:
TypeIndeclinable
Rootस
बान्धवान्kinsmen/relatives
बान्धवान्:
Karma
TypeNoun
Rootबान्धव
FormMasculine, Accusative, Plural
गवाम्of cows
गवाम्:
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Genitive, Plural
शतसहस्राणिhundreds of thousands
शतसहस्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootशतसहस्र
FormNeuter, Accusative, Plural
त्रिगर्ताःthe Trigartas (people of Trigarta)
त्रिगर्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिगर्त
FormMasculine, Nominative, Plural
कालयन्तिdrive away/carry off
कालयन्ति:
TypeVerb
Root√कल् (कलयति)
FormPresent, Third, Plural
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes