Shloka 48
इन्द्रवृत्रयुद्धवर्णनम्
Indra–Vṛtra Conflict and the Adversaries’ Tapas-Targeting Counsel
उनके ऐसा कहनेपर श्रीरामचन्द्रजीने कहा--“भगवन्! आपको इस तरह आक्षेप नहीं करना चाहिये ।। नाहमप्यधमो धर्मे क्षत्रियाणां द्विजातिषु । इक्ष्वाकूणां विशेषेण बाहुवीर्यें न कत्थनम्,“मैं भी समस्त द्विजातियोंमें क्षत्रियरर्मका पालन करनेमें अधम नहीं हूँ। विशेषतः इक्ष्वाकुवंशी क्षत्रिय अपने बाहुबलकी प्रशंसा नहीं करते”
nāham apy adhamaḥ dharme kṣatriyāṇāṁ dvijātiṣu | ikṣvākūṇāṁ viśeṣeṇa bāhuvīrye na katthanam ||
అలా అన్నపుడు శ్రీరామచంద్రుడు పలికెను—“భగవన్! ఈ విధంగా ఆక్షేపించడం మీకు తగదు. ద్విజులలో క్షత్రియధర్మాన్ని ఆచరించడంలో నేనూ అధముడను కాను. ముఖ్యంగా ఇక్ష్వాకువంశ క్షత్రియులు తమ బాహుబలాన్ని గొప్పగా చెప్పుకొనరు.”
लोमश उवाच
Educational Q&A
True kṣatriya conduct combines steadfast adherence to dharma with restraint in speech: even when strong and capable, one should avoid self-praise and boasting, especially regarding martial power.
After being addressed in a reproachful or challenging way, Rāma responds respectfully, asserting that he is not deficient in kṣatriya duty, while emphasizing the Ikṣvāku ideal that valor is shown through action, not through boasting.