Previous Verse
Next Verse

Shloka 1213

युधिष्ठिरस्य अर्जुनप्रेषण-युक्तिवर्णनम् | Yudhiṣṭhira’s Rationale for Sending Arjuna and Request to Dhaumya

पुण्डरीकमवाप्रोति विष्णुलोकं॑ च गच्छति । भरतकुलतिलक! वहाँ तीर्थोकी विख्यात श्रेणीको एक दुरात्मा असुर कूर्मरूप धारण करके हरकर लिये जाता था। राजन! यह देख सर्वशक्तिमान्‌ भगवान्‌ विष्णुने उस तीर्थश्रेणीका उद्धार किया। युधिष्ठिर! वहाँ उस तीर्थकोटिमें स्नान करना चाहिये। ऐसा करनेवाले यात्रीको पुण्डरीकयज्ञका फल मिलता है और वह विष्णुलोकको जाता है

Puṇḍarīkam avāpnoti Viṣṇulokaṃ ca gacchati | Bharatakulatilaka! tatra tīrthānāṃ vikhyātāṃ śreṇīm ekaḥ durātmā asuraḥ kūrmarūpaṃ dhārayitvā harati sma | Rājan! tad dṛṣṭvā sarvaśaktimān Bhagavān Viṣṇus tasyāḥ tīrthaśreṇyā uddhāraṃ cakāra | Yudhiṣṭhira! tatra tat-tīrthakoṭyāṃ snānaṃ kartavyam | Evaṃ kurvan yātrikaḥ Puṇḍarīkayajñasya phalaṃ labhate, sa ca Viṣṇulokaṃ gacchati ||

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—ఓ భరతకులతిలకా! అక్కడ ప్రసిద్ధమైన తీర్థశ్రేణి ఉండెను; ఒక దురాత్మ అసురుడు కూర్మరూపము ధరించి దానిని అపహరించి తీసికొనిపోవుచుండెను. రాజా! అది చూచి సర్వశక్తిమంతుడైన భగవాన్ విష్ణువు ఆ తీర్థశ్రేణిని उद्धరించెను. కావున యుధిష్ఠిరా! అక్కడ ఆ మహాతీర్థసమూహములో స్నానము చేయవలెను. అట్లు చేసిన యాత్రికుడు పుండరీకయజ్ఞఫలమును పొందీ విష్ణులోకమునకు చేరును.

पुण्डरीकम्Pundarika (name of a sacrifice/rite)
पुण्डरीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुण्डरीक
FormNeuter, Accusative, Singular
अवाप्नोतिattains/obtains
अवाप्नोति:
Karta
TypeVerb
Rootअव + आप्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
विष्णुलोकम्Vishnu's world (Vaikuntha)
विष्णुलोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootविष्णुलोक
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
गच्छतिgoes
गच्छति:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada

घुलस्त्य उवाच

V
Viṣṇu
Y
Yudhiṣṭhira
B
Bharata-kula (Bharata dynasty)
A
asura (unnamed)
K
kūrma (tortoise form)
T
tīrtha-śreṇī (cluster/series of sacred fords)
P
Puṇḍarīka-yajña
V
Viṣṇuloka

Educational Q&A

Pilgrimage and ritual bathing, when grounded in reverence for dharma, can yield great spiritual merit; the passage also teaches that sacred institutions are protected by the divine against forces that seek to corrupt or remove them.

A renowned cluster of holy fords is being carried off by a wicked asura who assumes a tortoise form; Viṣṇu intervenes and restores the tīrthas. The speaker then instructs Yudhiṣṭhira that bathing there grants the merit of the Puṇḍarīka sacrifice and leads to Viṣṇu’s abode.