Shloka 2
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Sañjaya’s Report on the Pandavas’ Coalition
Kāmyaka Context
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच शक्रलोकगतं पार्थ श्रुत्वा राजाम्बिकासुत: । द्वैपायनादृषिश्रेष्ठात् संजयं वाक्यमत्रवीत्,वैशम्पायनजीने कहा--जनमेजय! अम्बिकानन्दन राजा धूृतराष्ट्रने ऋषि द्वैपायन व्यासके मुखसे अर्जुनके इन्द्रलोकगमनका समाचार सुनकर संजयसे यह बात कही
Translation
వైశంపాయనుడు పలికెను—జనమేజయా! అంబికానందనుడైన రాజు ధృతరాష్ట్రుడు ఋషిశ్రేష్ఠుడైన ద్వైపాయన వ్యాసుని ముఖమునుండి పార్థుడు అర్జునుడు శక్రలోకమునకు వెళ్లిన వార్త విని సంజయునితో ఈ మాటలు పలికెను.
Word by Word
वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
शक्रलोकगतम्gone to Shakra's world (Indra-loka)
शक्रलोकगतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशक्रलोकगत
FormNeuter, Accusative, Singular
पार्थम्Partha (Arjuna)
पार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
FormAbsolutive (Gerund)
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अम्बिकासुतःAmbika's son (Dhritarashtra)
अम्बिकासुतः:
Karta
TypeNoun
Rootअम्बिकासुत
FormMasculine, Nominative, Singular
द्वैपायनात्from Dvaipayana (Vyasa)
द्वैपायनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootद्वैपायन
FormMasculine, Ablative, Singular
ऋषिश्रेष्ठात्from the best of sages
ऋषिश्रेष्ठात्:
Apadana
TypeNoun
Rootऋषिश्रेष्ठ
FormMasculine, Ablative, Singular
संजयम्Sanjaya
संजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Accusative, Singular
वाक्यम्a statement/words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
अवीत्said/spoke
अवीत्:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormImperfect, 3, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes