Shloka 4
Kāmyake Pāṇḍavānāṃ Bhojana-vyavasthā
Provisioning and Welfare in the Kāmyaka Forest
Devanagari script
तस्य दृष्टवा भवद् बुद्धि: पार्थमिन्द्रासने स्थितम् । कथं नु क्षत्रिय: पार्थ: शक्रासनमवाप्तवान्,इन्द्रके सिंहासनपर बैठे हुए कुन्तीकुमार अर्जुनको देखकर लोमशजीके मनमें यह विचार हुआ कि “क्षत्रिय होकर भी कुन्तीकुमारने इन्द्रका आसन कैसे प्राप्त कर लिया?
Translation
ఇంద్రసింహాసనంపై ఆసీనుడైన కుంతీపుత్ర అర్జునుని చూచి లోమశముని మనసులో ఈ ఆలోచన కలిగింది—“క్షత్రియుడైన పార్థుడు శక్రాసనాన్ని ఎలా పొందాడు?”
Word by Word
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Purvakala)
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
भवत्revered (sir)
भवत्:
Visheshana
TypePronoun/Adjective (honorific)
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
बुद्धिःthought/idea
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
पार्थम्Pārtha (Arjuna)
पार्थम्:
Karma
TypeNoun (proper epithet)
Rootपार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
इन्द्रासनेon Indra’s throne
इन्द्रासने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootइन्द्रासन
FormNeuter, Locative, Singular
स्थितम्seated/standing (placed)
स्थितम्:
Karma (of दृष्ट्वा)
TypeVerb
Rootस्था
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
कथम्how
कथम्:
Prashna
TypeIndeclinable
Rootकथम्
नुindeed/then (interrogative particle)
नु:
Nipata
TypeIndeclinable
Rootनु
क्षत्रियःa kṣatriya
क्षत्रियः:
Visheshana
TypeNoun/Adjective
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थःPārtha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun (proper epithet)
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्रासनम्Śakra’s (Indra’s) seat/throne
शक्रासनम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्रासन
FormNeuter, Accusative, Singular
अवाप्तवान्has obtained/attained
अवाप्तवान्:
Karta
TypeVerb
Rootआप् (अव-आप्)
Formक्तवत् (past active participle), Masculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes