Shloka 15

दुर्योधनस्य प्रायोपवेशः — शकुनिसान्त्वनम् तथा कृत्याह्वानम्

Duryodhana’s Fast: Śakuni’s Consolation and the Summoning of a Kṛtyā

Devanagari script

“मैं भी आज ही जाने या न जानेके विषयमें कोई निश्चय करके कल सबेरा होते ही महाराजके पास जाऊँगा ।। मयि तत्रोपविष्टे तु भीष्मे च कुरुसत्तमे । उपायो यो भवेद्‌ दृष्टस्तं ब्रूया: सहसौबल:,“जब मैं वहाँ बैठ जाऊँ और कुरुश्रेष्ठ भीष्मजी भी उपस्थित रहें, उस समय जो उपाय दिखायी दे, उसे तुम और शकुनि--दोनों बतलाना

Transliteration

mayi tatropaviṣṭe tu bhīṣme ca kurusattame | upāyo yo bhaved dṛṣṭas taṃ brūyāḥ saha-saubalaḥ ||

Translation

వైశంపాయనుడు అన్నాడు— “నేను అక్కడ ఆసీనుడై ఉండగా, కురుశ్రేష్ఠుడు భీష్ముడు కూడా సమక్షంలో ఉన్నప్పుడు, ఏ ఉపాయం సాధ్యమని కనిపిస్తుందో దానిని నీవు సౌబలుడు (శకుని)తో కలిసి ప్రతిపాదించు.”

Word by Word

• [{'term': 'mayi', 'definition': "when I

• with me (locative of 'aham')"}, {'term': 'tatra', 'definition': 'there

• in that place/assembly'}, {'term': 'upaviṣṭe', 'definition': 'having sat down

• seated (locative absolute sense)'}, {'term': 'tu', 'definition': 'but

• indeed (emphatic/contrastive particle)'}, {'term': 'bhīṣme', 'definition': 'when Bhīṣma (is present) (locative)'}, {'term': 'ca', 'definition': 'and'}, {'term': 'kurusattame', 'definition': 'O best of the Kurus (vocative

• epithet)'}, {'term': 'upāyaḥ', 'definition': 'means

• plan'}, {'term': 'yaḥ', 'definition': 'which

• whatever'}, {'term': 'bhavet', 'definition': 'may be

• could be (optative of √bhū)'}, {'term': 'dṛṣṭaḥ', 'definition': 'seen

• found (as workable)'}, {'term': 'tam', 'definition': 'that (plan/means)'}, {'term': 'brūyāḥ', 'definition': 'you should say/tell/propose (optative of √brū)'}, {'term': 'saha-saubalaḥ', 'definition': 'together with Saubala (Śakuni, son of Subala)'}]

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• Bhīṣma
• Kuru (dynasty/people)
• Saubala (Śakuni)