Shloka 17
Skanda–Svāhā-saṃvāda; Gaṇa-vyutpatti and Śvetaparvata-vaibhava
Chapter 220
अन्तराग्नि: स्मृतो यस्तु भुक्तं पचति देहिनाम् । स जज्ञे विश्वभुड़्नाम सर्वलोकेषु भारत,भरतनन्दन! जो समस्त प्राणियोंके उदरमें स्थित हो उनके खाये हुए पदार्थोंको पचाते हैं, वे सम्पूर्ण लोकोंमें 'विश्वभुक्' नामसे प्रसिद्ध अग्नि बृहस्पतिके (चौथे) पुत्रके रूपमें प्रकट हुए हैं
antarāgniḥ smṛto yas tu bhuktaṃ pacati dehinām | sa jajñe viśvabhuḍ nāma sarvalokeṣu bhārata ||
భారతనందనా! దేహధారులు భుజించినదాన్ని జీర్ణింపజేసే అంతరాగ్ని, బృహస్పతి యొక్క (నాల్గవ) కుమారుడిగా జన్మించి, సమస్త లోకాలలో ‘విశ్వభుక్’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందింది.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the power of digestion (antarāgni) is not merely biological but a sacred, world-sustaining principle. Recognizing it as a divine manifestation encourages reverence, moderation, and gratitude toward food and bodily life as part of dharma.
Mārkaṇḍeya explains a mythic identification: the inner digestive fire that processes food in all beings manifested as Bṛhaspati’s son and is celebrated across the worlds as Viśvabhuk, thereby linking human physiology to cosmic lineage and divine order.