Shloka 16
Skanda–Svāhā-saṃvāda; Gaṇa-vyutpatti and Śvetaparvata-vaibhava
Chapter 220
Devanagari script
यस्तु विश्वस्य जगतो बुद्धिमाक्रम्य तिष्ठति । त॑ प्राहुरध्यात्मविदो विश्वजिन्नाम पावकम्,(बृहस्पतिके तीसरे पुत्रका नाम “विश्वजित' है) वे सम्पूर्ण विश्वकी बुद्धिको अपने वशमें करके स्थित हैं, इसीलिये अध्यात्मशास्त्रके दिद्वानोंने उन्हें 'विश्वजित” अग्नि कहा है
Translation
యెవడు సమస్త జగత్తు యొక్క బుద్ధిని వశపరచుకొని స్థితుడై ఉంటాడో, అతనిని అధ్యాత్మవిదులు ‘విశ్వజిత్’ అనే పావకుడని పిలుస్తారు.
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
विश्वस्यof the whole/universal
विश्वस्य:
TypeNoun/Adjective
Rootविश्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
जगतःof the world
जगतः:
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Genitive, Singular
बुद्धिम्intellect/mind
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
आक्रम्यhaving overpowered/overcome
आक्रम्य:
TypeVerb
Rootआ-क्रम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
तिष्ठतिstands/abides
तिष्ठति:
TypeVerb
Rootस्था
FormLat (Present), Parasmaipada, Third, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राहुःthey call/said
प्राहुः:
TypeVerb
Rootप्र-आह्
FormLit (Perfect), Parasmaipada, Third, Plural
अध्यात्मविदःknowers of the self/spiritual science
अध्यात्मविदः:
Karta
TypeNoun
Rootअध्यात्मविद्
FormMasculine, Nominative, Plural
विश्वजित्World-conqueror (name: Viśvajit)
विश्वजित्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootविश्वजित्
FormMasculine, Accusative, Singular
नामby name/as (called)
नाम:
TypeNoun (indeclinable-like usage)
Rootनामन्
FormNeuter, Accusative, Singular
पावकम्Agni, the purifier (fire)
पावकम्:
Karma
TypeNoun
Rootपावक
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes