Agni’s Withdrawal to the Forest and Identification with Āṅgirasa (अग्न्याङ्गिरस-इतिहासः)
कामक्रोधौ वशौ यस्य त॑ देवा ब्राह्मण विदु: । जो जितेन्द्रिय, धर्मपरायण, स्वाध्यायतत्पर और पवित्र है तथा काम और क्रोध जिसके वशमें है, उसे देवतालोग ब्राह्मण मानते हैं
kāmakrodhau vaśau yasya taṁ devā brāhmaṇa viduḥ | yo jitendriyaḥ dharmaparāyaṇaḥ svādhyāyatātparaḥ pavitraś ca, kāma-krodhau yasya vaśe, taṁ devatā-lokā brāhmaṇaṁ manyante ||
కామమూ క్రోధమూ తన వశంలో ఉన్నవాడినే దేవతలు నిజమైన బ్రాహ్మణుడిగా గుర్తిస్తారు. ఇంద్రియజయుడు, ధర్మపరాయణుడు, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడు, పవిత్రుడు—అతనిలో కామక్రోధాలు అదుపులో ఉంటే—అటువంటి వాడినే దివ్యులు బ్రాహ్మణుడిగా భావిస్తారు.
ब्राह्मण उवाच
True brahminhood is defined by inner discipline and ethical life: mastery over desire and anger, conquest of the senses, commitment to dharma, dedication to sacred study, and purity of conduct. Social label is secondary to character.
A Brahmin speaker is giving a normative definition of who deserves to be called a Brahmin, appealing to divine recognition: the gods acknowledge as ‘Brahmin’ the person who embodies self-control, dharma, study, and purity.