Shloka 50

Adhyāya 136: Yavakrī–Bharadvāja Saṃvāda and the Bāladhī–Dhanuṣākṣa Gāthā

Arrogance, Boons, and Nimitta

Devanagari script

विकुर्वाणो मुनीनां च व्यचरत्‌ स महीमिमाम्‌ | आससाद महावीर धनुषाक्षं मनीषिणम्‌,इतना ही नहीं, वह ऋषि-मुनियोंको सतानेके उद्देश्यसे ही इस पृथ्वीपर सब ओर विचरा करता था। एक दिन मेधावी महान्‌ शक्तिशाली एवं मनीषी धनुषाक्षके पास जा पहुँचा

Transliteration

vikurvāṇo munīnāṁ ca vyacarat sa mahīm imām | āsasāda mahāvīra-dhanuṣākṣaṁ manīṣiṇam ||

Translation

మునులను వేధించేందుకు అతడు వేషాలు మార్చుకుంటూ ఈ భూమి అంతటా తిరుగుతూ ఉండేవాడు. అలా తిరుగుతూ ఒక రోజు మహావీరుడైన, మేధావి ధనుషాక్షుని వద్దకు చేరాడు.

Word by Word

• विकुर्वाणः: acting perversely / causing harm
• विकुर्वाणः: Karta
• Type: Verb
• Root: वि+कृ (धातु) → विकुर्वाण (शतृ-प्रत्यय)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• मुनीनाम्: of the sages
• मुनीनाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मुनि
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• व्यचरत्: roamed / wandered about
• Type: Verb
• Root: वि+चर्
• Form: Imperfect (Laṅ), Third, Singular

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महीम्: the earth
• महीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मही
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• इमाम्: this
• इमाम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• आससाद: approached / reached
• Type: Verb
• Root: आ+सद्
• Form: Perfect (Liṭ), Third, Singular

• महावीरम्: the great hero
• महावीरम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: महावीर (महा+वीर)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• धनुषाक्षम्: Dhanushaksha (proper name)
• धनुषाक्षम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धनुषाक्ष (धनुष्+अक्ष)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• मनीषिणम्: the wise / discerning one
• मनीषिणम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मनीषिन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

भरद्वाज उवाच

Characters & Entities

• Bharadvaja
• muni (sages)
• Dhanuṣākṣa
• mahī (earth)