Shloka 41
Āraṇyaka-parva, Adhyāya 1 — The Pandavas’ Exit from Gajasāhvaya and the Citizens’ Lament (जनमेजयप्रश्नः; पाण्डवानां वनप्रस्थानम्)
निवत्तेषु तु पौरेषु रथानास्थाय पाण्डवा: | आजममुर्जालह्नवीतीरे प्रमाणाख्यं महावटम्,पुरवासियोंके लौट जानेपर पाण्डवगण रथोंपर बैठकर गंगाजीके किनारे प्रमाणकोटि नामक महान् वटके समीप आये
nivṛtteṣu tu paureṣu rathān āsthāya pāṇḍavāḥ | ājagmur jāhnavī-tīre pramāṇākhyaṁ mahāvaṭam ||
పురవాసులు తిరిగి వెళ్లిన తరువాత పాండవులు రథాలెక్కి జాహ్నవి (గంగా) తీరానికి చేరి ‘ప్రమాణ’ అనే మహావటవృక్షం సమీపానికి వచ్చారు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined adherence to dharma: the Pāṇḍavas proceed calmly once the citizens withdraw, suggesting restraint, composure, and purposeful action even amid injustice and sorrow.
After the townspeople return, the Pāṇḍavas mount their chariots and travel to the Gaṅgā’s bank, reaching a landmark banyan tree called Pramāṇa—marking a stage in their departure toward exile.