Shloka 40
Āraṇyaka-parva, Adhyāya 1 — The Pandavas’ Exit from Gajasāhvaya and the Citizens’ Lament (जनमेजयप्रश्नः; पाण्डवानां वनप्रस्थानम्)
गुणान् पार्थस्य संस्मृत्य दुःखार्ता: परमातुरा: । अकामा: संन्यवर्तन्त समागम्याथ पाण्डवान्,कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरके गुणोंका स्मरण करके प्रजावर्गके लोग दुःखसे पीडित और अत्यन्त आतुर हो गये। उनकी पाण्डवोंके साथ जानेकी इच्छा पूर्ण नहीं हो सकी। वे केवल उनसे मिलकर लौट आये
guṇān pārthasya saṁsmṛtya duḥkhārtāḥ paramāturāḥ | akāmāḥ saṁnyavartanta samāgamyātha pāṇḍavān ||
పార్థుడు (యుధిష్ఠిరుడు) యొక్క గుణాలను స్మరించి ప్రజలు దుఃఖంతో బాధపడుతూ అత్యంత వ్యాకులులయ్యారు. వారు పాండవులతో కలిసి వెళ్లాలని కోరారు; కాని ఆ కోరిక నెరవేరలేదు. వారు కేవలం వారిని దర్శించి తిరిగి వెళ్లారు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical power of a righteous ruler’s virtues: remembering Yudhiṣṭhira’s guṇas intensifies the people’s sorrow at separation, showing how dharmic character inspires loyalty and moral attachment beyond mere political ties.
As the Pāṇḍavas proceed (in the context of their departure/exile), the subjects recall Yudhiṣṭhira’s virtues and become overwhelmed with grief. Although they wish to go with the Pāṇḍavas, they cannot; they meet them and then return home.