Shloka 50
Svargārohaṇa-parva Adhyāya 5 — Karmaphala-Nirdeśa and Phalāśruti (कर्मफलनिर्देशः फलश्रुतिश्च)
धर्मे चार्थे च कामे च मोक्षे च भरतर्षभ । यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न कुत्रचित्
dharme cārthe ca kāme ca mokṣe ca bharatarṣabha | yad ihāsti tad anyatra yan nehāsti na kutracit ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—ఓ భరతశ్రేష్ఠా! ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం విషయములలో ఇక్కడ (మహాభారతంలో) ఉన్నదే ఇతరత్రా కూడా ఉంది; ఇక్కడ లేనిది ఎక్కడా లేదు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse asserts the Mahābhārata’s comprehensive scope: it encompasses the full range of human aims—dharma, artha, kāma, and mokṣa—and presents itself as a complete ethical and philosophical compendium; what is absent from it is considered unattainable elsewhere.
In the closing movement of the epic (Svargārohaṇa), Vaiśampāyana offers a concluding, evaluative statement about the Mahābhārata itself, summarizing its authority and breadth as a guide for conduct, worldly life, and liberation.