Shloka 5
Śara-śayyā-sthita-bhīṣma-saṃvāda-prastāvaḥ
The Prelude to Questioning Bhīṣma on the Bed of Arrows
हतशिष्टाश्न॒ राजानो युधिष्ठिरपुरोगमा: । धृतराष्ट्रश्न कृष्णश्न भीमार्जुनयमास्तथा,महाभारत-युद्धमें जो लोग मरनेसे बच गये थे, वे युधिष्ठिर आदि राजा तथा धुृतराष्ट्र, श्रीकृष्ण, भीमसेन, अर्जुन, नकुल और सहदेव--ये सभी महामनस्वी पुरुष पृथ्वीपर गिरे हुए सूर्यके समान प्रतीत होनेवाले, भरतवंशियोंके पितामह, गड्भानन्दन भीष्मजीके पास जाकर बारंबार शोक प्रकट करने लगे
Vaiśampāyana uvāca: hataśiṣṭāś ca rājāno yudhiṣṭhirapurogamāḥ | dhṛtarāṣṭraś ca kṛṣṇaś ca bhīmārjunayamās tathā ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—యుద్ధ సంహారంలో నుండి బ్రతికి మిగిలిన రాజులు, యుధిష్ఠిరుని ముందుంచి, ధృతరాష్ట్రుడు మరియు శ్రీకృష్ణునితో కూడ, అలాగే భీముడు, అర్జునుడు, యమజులు నకుల-సహదేవులు—అందరూ శోకసంతప్తులయ్యారు. వారు భరతవంశ పితామహుడు భీష్ముని సమీపమునకు వెళ్లిరి; ఆయన శరశయ్యపై పడి, భూమిపై పడిపోయిన సూర్యునివలె కనిపించుచుండెను. వారు మళ్లీ మళ్లీ ఆయన ఎదుట తమ దుఃఖమును వెలిబుచ్చిరి.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames the ethical aftermath of war: even the victors and survivors are burdened by grief and seek guidance from a revered elder (Bhīṣma). It prepares the ground for Śānti Parva’s dharma-instruction—how rulers should restore order, restrain vengeance, and pursue righteous governance after catastrophic violence.
After the Kurukṣetra war, the surviving leaders—headed by Yudhiṣṭhira and including Dhṛtarāṣṭra, Kṛṣṇa, and the Pāṇḍavas—approach Bhīṣma, who lies fallen and near death. They repeatedly express their sorrow to him, setting up Bhīṣma’s forthcoming teachings on dharma, statecraft, and peace.