Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Śara-śayyā-sthita-bhīṣma-saṃvāda-prastāvaḥ

The Prelude to Questioning Bhīṣma on the Bed of Arrows

वैशम्पायन उवाच शरतल्पगते भीष्मे कौरवाणां धुरन्धरे । आजम्मुरषय: सिद्धा नारदप्रमुखा नूप,वैशम्पायनजीने कहा--नरेश्वर! कौरवकुलका भार वहन करनेवाले भीष्मजी जब बाणशब्यापर सो रहे थे, उस समय वहाँ नारद आदि सिद्ध महर्षि भी पधारे थे

vaiśampāyana uvāca | śaratālpagate bhīṣme kauravāṇāṃ dhurandhare | ājagmur ṛṣayaḥ siddhā nāradapramukhā nṛpa ||

వైశంపాయనుడు పలికెను—నరేశ్వరా! కౌరవుల భారాన్ని మోసిన భీష్ముడు శరతల్పమున శయనించి ఉండగా, నారదప్రధానులైన సిద్ధ మహర్షులు అక్కడికి వచ్చిరి.

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
शरतल्पगतेwhen (he) had gone to / was lying on the bed of arrows
शरतल्पगते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootशरतल्पगत
FormMasculine, Locative, Singular
भीष्मेin/when Bhīṣma (was)
भीष्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Locative, Singular
कौरवाणाम्of the Kauravas
कौरवाणाम्:
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Genitive, Plural
धुरन्धरेin/when the burden-bearer (chief supporter)
धुरन्धरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधुरन्धर
FormMasculine, Locative, Singular
आजग्मुःcame/arrived
आजग्मुः:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Plural, Parasmaipada
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Plural
सिद्धाःSiddhas (perfected beings)
सिद्धाः:
Karta
TypeNoun
Rootसिद्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
नारदप्रमुखाःwith Nārada as the foremost
नारदप्रमुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनारद-प्रमुख
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīṣma
K
Kauravas
N
Nārada
S
Siddha Ṛṣis
Ś
Śara-tālpa (bed of arrows)

Educational Q&A

The verse establishes the ethical setting for Bhīṣma’s forthcoming discourse: dharma is to be learned in the presence of realized sages, and guidance for rulers gains weight when affirmed by spiritual authorities like Nārada and the siddha-ṛṣis.

Bhīṣma lies on the bed of arrows after the war; at that moment, Nārada and other perfected sages arrive, signaling that an important, dharma-centered instruction is about to unfold.