Shloka 127
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
“जो सम्पूर्ण जगत्का उत्पादक, अविनाशी और अव्यक्त ईश्वर हैं, जिन्हें ज्ञानी पुरुष कूटस्थ, निर्दधन्द्र, कर्ता और अकर्ता मानते हैं, व्यक्त-भावको प्राप्त हुए उन्हीं परमेश्वरकी यह एक कल्याणमयी मूर्ति है ।।
arjuna uvāca | yo sampūrṇa-jagataḥ utpādakaḥ avināśī ca avyaktas īśvaraḥ, yaṃ jñāninaḥ puruṣāḥ kūṭasthaṃ nirdvandvaṃ kartāram akartāraṃ ca manyante, vyakta-bhāvaṃ prāptaḥ sa eva parameśvaraḥ eṣāṃ kalyāṇamayī ekā mūrtiḥ | naro nārāyaṇaś caiva jātau dharma-kulodvahau | tapasā mahatā yuktau deva-śreṣṭhau mahā-vratī ||
అర్జునుడు పలికెను—“సమస్త జగత్తుకు స్రష్ట, అవ్యయుడు, అవ్యక్తుడు, ఈశ్వరుడు—జ్ఞానులు ఆయనను కూటస్థుడు, నిర్ద్వంద్వుడు, కర్తా మరియు అకర్తా అని భావించుదురు—ఆ పరమేశ్వరుడే వ్యక్త-భావమును పొందినప్పుడు ఇక్కడ ఒక శుభమయ రూపముగా నిలిచియున్నాడు. ధర్మకులమున జన్మించిన ఈ ఇద్దరు—నరుడు, నారాయణుడు—దేవశ్రేష్ఠులు, మహావ్రతులు, మహత్తర తపస్సుతో యుక్తులు.”
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
The verse reconciles transcendence and immanence: the Supreme is unmanifest, immutable, and beyond dualities, yet can appear in an auspicious manifest form for the welfare of the world. It also elevates ascetic discipline (tapas) and great vows as marks of divine excellence in Nara–Nārāyaṇa.
Arjuna identifies the divine status of Nara and Nārāyaṇa, describing them as manifestations of the Supreme Lord. He praises their birth in the Dharma-lineage and their greatness in austerity and vows, framing them as exemplary divine sages within the Shānti Parva’s ethical-spiritual discourse.