Shloka 18
Yoga-kṛtya (योककृत्य) — Vyāsa on Sense-Restraint, Obstacles, and Brahman-Realization
Devanagari script
महाभूतेषु नानात्वमिन्द्रियार्थेषु मूर्तिषु । विनियोगं च भूतानां धातैव विदधात्युत
Translation
ఆకాశాది మహాభూతాలలో, శబ్దాది విషయాలలో, దేవతాదుల రూపాలలో కనిపించే నానాత్వం-భేదం, అలాగే ప్రాణుల్ని వివిధ కార్యాలలో నియమించే నియోగం—ఇవన్నీ విధాతయే విధిస్తాడు.
Word by Word
महाभूतेषुin the great elements
महाभूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाभूत
FormNeuter, Locative, Plural
नानात्वम्diversity
नानात्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootनानात्व
FormNeuter, Nominative, Singular
इन्द्रियार्थेषुin the objects of the senses
इन्द्रियार्थेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootइन्द्रियार्थ
FormMasculine, Locative, Plural
मूर्तिषुin forms/figures
मूर्तिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमूर्ति
FormFeminine, Locative, Plural
विनियोगम्assignment/appointment
विनियोगम्:
Karma
TypeNoun
Rootविनियोग
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भूतानाम्of beings/creatures
भूतानाम्:
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
धाताthe creator/ordainer
धाता:
Karta
TypeNoun
Rootधातृ
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed/alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
विदधातिordains/arranges
विदधाति:
TypeVerb
Root√धा (विदधा)
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
उतalso/and moreover
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes