Shloka 19

Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies

Gaṇa-nīti

Devanagari script

चारमन्त्रविधानेषु कोशसंनिचयेषु च । नित्ययुक्ता महाबाहो वर्धन्ते सर्वती गणा:,महाबाहु युधिष्ठिर! गणराज्यके नागरिक गुप्तचर या दूतका काम करने, राज्यके हितके लिये गुप्त मन्त्रणा करने, विधान बनाने तथा राज्यके लिये कोश-संग्रह करने आदिके लिये सदा उद्यत रहते हैं, इसीलिये सब ओरसे उनकी उन्नति होती है

Transliteration

cāramantravidhāneṣu kośasaṃnicayeṣu ca | nityayuktā mahābāho vardhante sarvatī gaṇāḥ ||

Translation

భీష్ముడు పలికెను— మహాబాహు యుధిష్ఠిరా! గణరాజ్యంలోని సభ్యులు గూఢచారి/దూత కార్యాలలో, రాజ్యహితార్థం గోప్యమైన మంత్రణలో, విధానాల రూపకల్పనలో, అలాగే ఖజానా సమీకరణలో నిత్యం నిమగ్నులై ఉంటారు; అందువల్ల వారు అన్ని వైపులా అభివృద్ధి చెందుతారు.

Word by Word

चारमन्त्रविधानेषुin the arrangements of spies, counsel, and legislation

कोशसंनिचयेषुin the accumulation of the treasury

चand

नित्ययुक्ताःalways engaged/ever intent

महाबाहोO mighty-armed one

वर्धन्तेthey prosper/increase

सर्वतःfrom all sides / in every way

गणाःthe groups/assemblies (republican bodies)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Yudhishthira

gaṇa (republic/assembly)

kośa (treasury)

cāra (spies/intelligence agents)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes