Shloka 18
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
पुत्रान् भ्रातृन् निगृह्नन्तो विनयन्तश्न तान् सदा । विनीतांश्व प्रगृह्नन्तो विवर्धन्ते गणोत्तमा:,गणराज्यके श्रेष्ठ पुरुष पुत्रों और भाइयोंको भी यदि वे कुमार्गपर चलें तो दण्ड देते हैं। सदा उन्हें उत्तम शिक्षा प्रदान करते हैं और शिक्षित हो जानेपर उन सबको बड़े आदरसे अपनाते हैं। इसलिये वे विशेष उन्नति करते हैं
putrān bhrātṝn nigṛhṇanto vinayantaś ca tān sadā | vinītāṁś ca pragṛhṇanto vivardhante gaṇottamāḥ ||
భీష్ముడు పలికెను— గణరాజ్యంలోని శ్రేష్ఠ నాయకులు తమ కుమారులు, సోదరులు తప్పుదారిలో నడిస్తే వారిని నియంత్రించి శిక్షిస్తారు; ఎల్లప్పుడూ వినయం, శాసనం నేర్పుతారు. వారు సరిగా శిక్షణ పొందిన తరువాత గొప్ప గౌరవంతో వారిని స్వీకరించి నిలబెడతారు. అందువల్లనే వారు విశేషంగా అభివృద్ధి చెందుతారు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A leader committed to dharma must apply discipline impartially—even toward close relatives—correcting wrongdoing through restraint and instruction, and then honoring those who reform; such balanced governance leads to collective prosperity.
In Bhishma’s counsel on righteous rule and social order in the Shanti Parva, he describes the conduct of exemplary leaders: they punish and restrain erring sons and brothers, educate them continuously, and later reintegrate and honor them once they become disciplined.