Shloka 20
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
प्राज्ञान् शूरान् महोत्साहान् कर्मसु स्थिरपौरुषान् । मानयन्तः सदा युक्ता विवर्धन्ते गणा नूप,नरेश्वर! संघराज्यके सदस्य सदा बुद्धिमान, शूरवीर, महान् उत्साही और सभी कार्योमें दृढ़ पुरुषार्थका परिचय देनेवाले लोगोंका सदा सम्मान करते हुए राज्यकी उन्नतिके लिये उद्योगशील बने रहते हैं। इसीलिये वे शीघ्र आगे बढ़ जाते हैं
prājñān śūrān mahotsāhān karmasu sthira-pauruṣān | mānayantaḥ sadā yuktā vivardhante gaṇā nṛpa, nareśvara! saṅgharājye ke sadasyāḥ sadā buddhimān śūravīrā mahotsāhāḥ sarva-kāryeṣu dṛḍha-pauruṣa-paricaya-yuktān janān sadā mānayantaḥ rājyasyonnatyai udyoginaḥ bhavanti | tasmāt te śīghram agre vardhante ||
భీష్ముడు పలికెను— నరేశ్వరా! జ్ఞానులు, శూరులు, మహోత్సాహులు, కార్యాలలో స్థిరమైన పురుషార్థం గలవారిని సదా గౌరవిస్తూ, రాజ్యోన్నతికి నిత్యం శ్రమించే గణసమూహాలు త్వరగా వృద్ధి చెందుతాయి.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A polity—especially an assembly-based one—prospers when it consistently honors and elevates merit: wisdom, bravery, high initiative, and steadfastness in work. Respect for capable people and disciplined collective effort leads to rapid advancement.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma advises the king on principles of statecraft. Here he explains how organized groups/assemblies grow strong: by remaining united and industrious and by continually honoring competent, virtuous, and energetic individuals.