Shloka 19
ऋषिसमागमः — युधिष्ठिरस्य शोकवर्णनम्
Sage Assembly and Yudhiṣṭhira’s Articulation of Grief
यः स नागायुतबलो लोके<प्रतिरथो रणे । सिंहखेलगतिर्धीमान् घृणी दाता यतव्रत:,जिनमें दस हजार हाथियोंका बल था, संसारमें जिनका सामना करनेवाला दूसरा कोई भी महारथी नहीं था, जो रणभूमिमें सिंहके समान खेलते हुए विचरते थे, जो बुद्धिमान् दयालु, दाता, सयंमपूर्वक व्रतका पालन करनेवाले और धुृतराष्ट्रपुत्रोंके आश्रय थे; अभिमानी, तीव्रपराक्रमी, अमर्षशील, नित्य रोषमें भरे रहनेवाले तथा प्रत्येक युद्धमें हमलोगोंपर अस्त्रों एवं वाग्बाणोंका प्रहार करनेवाले थे, जिनमें विचित्र प्रकारसे युद्ध करनेकी कला थी, जो शीघ्रतापूर्वक अस्त्र चलानेवाले, धरनुर्वेदके विद्वान् तथा अद्भुत पराक्रम कर दिखानेवाले थे, वे कर्ण गुप्तरूपसे उत्पन्न हुए कुन्तीके पुत्र और हमलोगोंके बड़े भाई थे; यह बात हमारे सुननेमें आयी है
yāḥ sa nāgāyutabalo loke 'pratiratho raṇe | siṁhakhelagatirdhīmān ghṛṇī dātā yatavrataḥ |
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—“అతనికి పదివేల ఏనుగుల బలం; యుద్ధంలో లోకంలో అతనికి సమానమైన మహారథుడు మరొకడు లేడు. రణభూమిలో సింహం ఆటలాడినట్లు విహరించేవాడు—బుద్ధిమంతుడు, కరుణాశీలి, దాత, నియమ-వ్రతాలలో స్థిరుడు. ధృతరాష్ట్రపుత్రులకు అతడే ఆశ్రయం; కాని గర్విష్ఠుడు, తীক্ষ్ణ పరాక్రముడు, అవమానాన్ని సహించని వాడు, నిత్య క్రోధంతో మండుతూ, ప్రతి యుద్ధంలో ఆయుధాలతోనే కాదు కఠిన వాక్యబాణాలతో కూడా మాపై దాడి చేసేవాడు. విచిత్ర యుద్ధరీతుల్లో నిపుణుడు, శీఘ్రంగా శస్త్రాలు విడిచే వాడు, ధనుర్వేదంలో పండితుడు, ఆశ్చర్యకర పరాక్రమం చూపగలవాడు—అతడే కర్ణుడు; కుంతీకి గుప్తంగా జన్మించిన కుమారుడు, మా జ్యేష్ఠ భ్రాత—అని మేము విన్నాము.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames Karṇa as a morally complex figure: endowed with wisdom, compassion, generosity, and disciplined vows, yet driven by pride and anger into relentless hostility. It highlights how virtues can coexist with destructive loyalties, and how hidden kinship intensifies the ethical tragedy of war.
Yudhiṣṭhira describes Karṇa’s extraordinary prowess and character—his unmatched strength and skill, his generosity and restraint, and his fierce antagonism toward the Pāṇḍavas—then states the crucial revelation: Karṇa was secretly born as Kuntī’s son and is their elder brother.