Shloka 20
ऋषिसमागमः — युधिष्ठिरस्य शोकवर्णनम्
Sage Assembly and Yudhiṣṭhira’s Articulation of Grief
आश्रयो धार्तराष्ट्राणां मानी तीक्षणपराक्रम: । अमर्षी नित्यसंरम्भी क्षेप्तास्माकं रणे रणे,जिनमें दस हजार हाथियोंका बल था, संसारमें जिनका सामना करनेवाला दूसरा कोई भी महारथी नहीं था, जो रणभूमिमें सिंहके समान खेलते हुए विचरते थे, जो बुद्धिमान् दयालु, दाता, सयंमपूर्वक व्रतका पालन करनेवाले और धुृतराष्ट्रपुत्रोंके आश्रय थे; अभिमानी, तीव्रपराक्रमी, अमर्षशील, नित्य रोषमें भरे रहनेवाले तथा प्रत्येक युद्धमें हमलोगोंपर अस्त्रों एवं वाग्बाणोंका प्रहार करनेवाले थे, जिनमें विचित्र प्रकारसे युद्ध करनेकी कला थी, जो शीघ्रतापूर्वक अस्त्र चलानेवाले, धरनुर्वेदके विद्वान् तथा अद्भुत पराक्रम कर दिखानेवाले थे, वे कर्ण गुप्तरूपसे उत्पन्न हुए कुन्तीके पुत्र और हमलोगोंके बड़े भाई थे; यह बात हमारे सुननेमें आयी है
yudhiṣṭhira uvāca | āśrayo dhārtarāṣṭrāṇāṁ mānī tīkṣṇaparākramaḥ | amarṣī nityasaṁrambhī kṣeptāsmākaṁ raṇe raṇe |
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—“ధృతరాష్ట్రపుత్రులకు అతడే ప్రధాన ఆశ్రయం—గర్విష్ఠుడు, తೀಕ್ಷ్ణ పరాక్రముడు, అవమానాన్ని సహించని వాడు, నిత్యం ఆవేశంతో ఉప్పొంగేవాడు. యుద్ధం మీద యుద్ధంలో ఆయుధాలతోనే కాదు కఠిన వాక్యాలతో కూడా మాపై దాడి చేసేవాడు. రణభూమిలో సింహంలా క్రీడించే, లోకంలో ప్రతిద్వంద్వి లేని ఆ యోధుడే మా జ్యేష్ఠ భ్రాత అని చెబుతారు—కుంతీకి గుప్తంగా జన్మించిన కుమారుడు కర్ణుడు।”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked pride and perpetual anger can make a person formidable yet ethically dangerous; it also frames Karṇa’s power within a tragic moral context—his loyalty to the Kauravas and hostility toward his own brothers complicate simple judgments of virtue and vice.
Yudhiṣṭhira is describing Karṇa as the chief pillar of the Kauravas—proud, fierce, and constantly aggressive toward the Pāṇḍavas in every conflict—while acknowledging the painful report that Karṇa is actually their elder brother, Kuntī’s son born in secrecy.