Shloka 45
Vāg-yuddha and Nimitta-darśana before the Gadāyuddha
Verbal Duel and Omens
केकयै: सृग्जयैर्दप्तं पञ्चालैश्व महात्मभि: । राजन्! तदनन्तर दुर्योधनने अमितपराक्रमी बलराम, महात्मा श्रीकृष्ण, महामनस्वी पांचाल, संजय, केकयगण तथा अपने भाइयोंके साथ खड़े हुए अभिमानी युधिष्ठिरसे इस प्रकार गर्वयुक्त वचन कहा-- ।। ४३-४४ $ ।। इदं व्यवसितं युद्ध मम भीमस्य चोभयो:
kekayaiḥ sṛñjayair daptaṃ pañcālaiś ca mahātmabhiḥ | rājan tad-anantaraṃ duryodhanena amitaparākramī balarāmaḥ mahātmā śrīkṛṣṇaḥ mahāmanasvī pāñcālaḥ sañjayaḥ kekayagaṇaḥ tathā svabhrātṛbhiḥ saha tiṣṭhataḥ abhīmāninā yudhiṣṭhirena etad-vidhaṃ garvayuktaṃ vacanaṃ uktam || idaṃ vyavasitaṃ yuddhaṃ mama bhīmasya cobhayoḥ ||
సంజయుడు పలికెను—ఓ రాజా! కేకయులు, సృంజయులు, మహాత్ములైన పాంచాలులు యుద్ధోత్సాహంతో దగ్ధమై లేచిన తరువాత, దుర్యోధనుడు చూచెను—అభిమానీ యుధిష్ఠిరుడు అమితపరాక్రముడైన బలరామునితో, మహాత్మ శ్రీకృష్ణునితో, ఉన్నతమనస్క పాంచాల నాయకులతో, సంజయునితో, కేకయ గణముతో మరియు తన సోదరులతో కలిసి నిలిచి ఉన్నాడు. అప్పుడు దుర్యోధనుడు గర్వభరిత వాక్యములు పలికెను—“ఈ యుద్ధము నా మరియు భీముని మధ్య—మా ఇద్దరికీ—దృఢంగా నిర్ణయించబడింది.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how pride and boastful resolve can color even a righteous cause: in war, determination (vyavasāya) must be governed by dharma and restraint, otherwise it becomes mere ego-driven rivalry.
Sañjaya reports that, amid the assembled allies (Kekayas, Sṛñjayas, Pāñcālas) and notable figures like Balarāma and Kṛṣṇa, Yudhiṣṭhira—described as proud—declares that a decisive fight has been settled between himself and Bhīma.