Mahabharata 9.45.33 — Shalya Parva, Adhyaya 45, Shloka 33
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
चन्द्रमाने भी कैलास-शिखरके समान श्वेतवर्णवाले तथा श्वेत माला और श्वेत चन्दन धारण करनेवाले दो अनुचर प्रदान किये, जिनके नाम थे मणि और सुमणि ।।
vaiśampāyana uvāca | candramāne ca kailāsa-śikhara-samānau śveta-varṇau śveta-mālā-śveta-candana-dhāriṇau dvāv anucarau pradadau, yōr nāmnī maṇiḥ su-maṇiś ca || jvālājihvaṃ tathā jyotir ātmajāya hutāśanaḥ | dadāv anucarau śūrāu para-sainya-pramāthinau || rudrair vasubhir ādityair aśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—చంద్రుడు కూడా కైలాస శిఖరంలా ప్రకాశించే, తెల్ల వర్ణముగల, తెల్ల మాలలు మరియు తెల్ల చందనానులేపనంతో అలంకృతులైన ఇద్దరు అనుచరులను ఇచ్చెను; వారి పేర్లు మణి, సుమణి. అలాగే హుతాశనుడైన అగ్ని తన కుమారుడు స్కందునకు జ్వాలాజిహ్వ, జ్యోతి అనే ఇద్దరు శూర సేవకులను ప్రసాదించెను; వారు శత్రుసేనలను మథించగలవారు. ఆ ప్రభువు రుద్రులు, వసువులు, ఆదిత్యులు మరియు ఇద్దరు అశ్వినీకుమారులతో చుట్టుముట్టబడి మహాశోభతో విరాజిల్లెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Legitimate power is shown as arising from alignment with cosmic order: the gods collectively endorse Skanda by gifting attendants and surrounding him, implying that authority and victory in war are ethically grounded when sanctioned by dharma and upheld by the wider moral-cosmic community.
The Moon and Agni present Skanda with named heroic attendants (Maṇi, Sumaṇi, Jvālājihva, Jyoti). Simultaneously, major divine groups—Rudras, Vasus, Ādityas, and the Aśvins—stand around him, emphasizing his exalted status and readiness to subdue enemy forces.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.