Shloka 30
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
उस समय इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवताओं, गन्धर्वों, यक्षों, राक्षसों, मुनियों तथा पितरोंने जय-जयकार किया ।। ततः प्रादादनुचरी यम: कालोपमावुभौ | उन्माथश्च प्रमाथश्न महावीर्यों महाद्युती,रुद्रर्वसुभिरादित्यैरश्विभ्यां च वृतः प्रभु: । महापराक्रमी इन्द्र और विष्णु, सूर्य और चन्द्रमा, धाता और विधाता, वायु और अग्नि, पूषा, भग, अर्यमा, अंश, विवस्वान्ू, मित्र और वरुणके साथ बुद्धिमान् रुद्रदेव, एकादश रुद्रणण, आठ वसु, बारह आदित्य और दोनों अश्विनीकुमार--ये सब-के-सब प्रभावशाली कुमार कार्तिकेयको घेरकर खड़े हुए तत्पश्चात् यमराजने उन्हें दो अनुचर प्रदान किये, जिनके नाम थे उन््माथ और प्रमाथ। वे दोनों कालके समान महापराक्रमी और महातेजस्वी थे
tataḥ prādād anucarī yamaḥ kālopamau ubhau | unmāthaś ca pramāthaś ca mahāvīryau mahādyutī |
ఆ సమయంలో ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, మునులు, పితృదేవతలు ‘జయ జయ’ అని ఘోషించారు. అనంతరం యముడు ఆయనకు ఇద్దరు అనుచరులను ప్రసాదించాడు—ఉన్మాథుడు, ప్రమాథుడు—ఇద్దరూ కాలసమానమైన భయంకర పరాక్రమంతో, మహాతేజస్సుతో ఉన్నవారు. ఈ దృశ్యం చెబుతుంది: దైవాధికారం నియుక్త నాయకునికి ఆమోదమిచ్చి, అవసరమైన సాధనాలను కూడా సమకూరుస్తుంది; శక్తి వ్యక్తిగత వీరత్వం మాత్రమే కాదు, ధర్మసేవకు కట్టుబడిన బాధ్యత.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power and leadership are portrayed as legitimate when sanctioned by cosmic justice (Yama) and directed toward maintaining dharma; the attendants symbolize disciplined force placed in service of rightful order rather than personal whim.
Vaiśampāyana narrates that Yama bestows two formidable attendants, Unmātha and Pramātha, described as time-like in might and radiant in splendor, indicating divine reinforcement of the central figure being honored in the surrounding episode.